Qazaqstannıñ köptegen aymağında bilikke qarsı narazılıqta policiya adamdarğa asa qattı qarsılıp körsetpedi, keybir jerlerde policeylerdiñ narazılarğa qosılğanı da aytılğan edi. Osı twsta Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev elde “şette jattığudan ötken terroristik toptar” kezip jür dedi. Osını alğa tartqan Toqaev elde Wjımdıq qauipsizdik şart wyımınan (WQŞW) kömek swrap, äsker şaqırdı. Al WQŞW öz tarihında alğaş ret äsker jiberuge kelisti. 

Jıl basında mwnaylı Jañaözen qalasınıñ jwrtı swyıtılğan gaz bağası qımbattağanına qarsı narazılıqqa şıqtı. 5 qañtarğa taman eldiñ basqa qalalarında da halıq ortalıq alañğa şığıp, Qazaqstannıñ avtoritarlı biliginiñ işki sayasatına qarsılıq bildirdi.

Qazaqstan prezidenti Toqaev narazılıqtıñ auqımı keñeyip bara jatqanına alañdap, tez arada gaz bağasın tüsirudi tapsırdı, eldegi ekonomikalıq mäselelerdi şeşu üşin arnayı komissiya qwrdı jäne ükimetti otstavkağa jiberdi.

Biraq bwğan qaramastan narazılıq jalğasa berdi. Osı twsta Toqaev ritorikasın özgertip, şabuıldı “şetelde dayındıqtan ötken terroristik bandalar jasadı” jäne “olardıñ Qazaqstanğa şabuılın agressiya aktisi” dep mälimdedi.

Toqaev qwramına Resey, Armeniya, Belarus', Qırğızstan, Täjikstan kiretin WQŞW-dan kömek swradı. Bwl wyım 1992 jılı Mäskeudiñ bastamasımen qwrılğan. WQŞW bwğan deyin basqa elge äsker jibermegen edi. Biraq bwl jolı WQŞW Toqaevtıñ ötinişin jerge qaldırmadı. 6 qañtarda reseylik äskeriler Qazaqstanğa jetti. Basqa elderdiñ de äskerileri keyin keldi.

WQŞW bwğan deyin 2005, 2010, 2020 jıldarı Qırğızstanda revolyuciya bolğanda, 2010 jılı Qırğızstannıñ oñtüstigindegi wltaralıq qaqtığısqa, 2020 jılı küzde Taulı Qarabaqta Armeniya men Äzerbayjan arasındağı qaqtığısqa aralaspağan. 2021 jılı säuirde Qırğızstan men Täjikstan şekarasındağı qaqtığısqa da äsker jibermedi. Bwl uaqıtta WQŞW äskeri ökilderi Duşanbede kezdesip jatqan edi.

WQŞW jarğısınıñ 7-babında “wyımğa müşe eldiñ qauipsizdigine, twraqtılığına, aumaqtıq twtastığı men täuelsizdigine qauip töngende äsker jiberuge qwqılı” dep jazılğan.

Qazaqstan men Reseydiñ şekarası 7 mıñ şaqırımdı qwraydı jäne Toqaevtıñ “halıqaralıq terroristik bandalar” degen mälimdemesi WQŞW äskerin kirgizuge jetkilikti negiz bolğan sıñaylı. Bälkim bwl qadam Toqaevtıñ biligin saqtap qaluğa kömekteser, biraq Qazaqstanğa şeteldik äskerdiñ kirgenine köptegen qazaq qarsı. Bwğan qosa, şeteldik äskerdi Qazaqstanğa şaqıru – Toqaevtıñ reputaciyasına ülken daq.

Toqaevtıñ WQŞW-dan kömek swrauı sırtta da köp sınaldı. AQŞ-tıñ Qazaqstandağı elşisi bolğan Uil'yam Kortni tvitterde “Qazaqstan halqı korrupciya jaylağan tiraniyağa qarsı köterilis bolıp jatqanın, mwnıñ şeteldik terroristik banda tarapınan agressiya emes ekenin tüsinedi” dep jazdı.

Ol “reseylik äskerilerdiñ elge kirgenine qazaqstandıqtar qalamaydı, sebebi olar täuelsizdigin qadir twtadı. Äskerdiñ kelgeni eki el arasında otız jıldan beri qalıptasqan dostıqqa sızat tüsirui mükin” dep sanaydı.

Garvard universitetindegi Devis ortalığında (Reseylik jäne euraziyalıq zertteu ortalığı) jwmıs isteytin qazaq Nargiza Qasenova WQŞW-dan kömek swrau “Toqaevtıñ legitimdigin saqtauğa mümkindigin qwrtatın naşar şeşim” dep jazdı.

Al reseylik RT telearnasınıñ basşısı Margarita Simon'yan tvitterde“Ärine, mindetti türde kömektesu kerek. Biraq birneşe şart qoyu qajet. Qırımdı moyındasın, kirillicanı qaytarsın, orıs tilin Qırğızstandağıday ekinşi memlekettik til dep jariyalasın” dep jazdı.

Al Qırğızstanda WQŞW ayasında Qazaqstanğa äsker jiberu ülken dauğa türtki boldı. Parlament aldında soldattardı Qazaqstanğa jibermeudi talap etken narazılıq ta boldı. Biraq 7 qañtarda parlament Qazaqstanğa äsker jiberuge şeşim qabıldadı.

Sayasattanuşı Aida Alımbaev Toqaevtıñ bastaması “Ortalıq Aziyanıñ avtoritarlı liderlerine precedent bolmadı” dep sanaydı.

Resey Qazaqstanğa 2500 äskeri, Belarus' – 500, Täjikstan – 200, Armeniya – 70, Qırğızstanstan – 150 soldat jiberdi.

Qazaqstan jäne Resey biligi WQŞW äskerileri strategiyalıq nısandardı qorğaytının, “antiterroristik operaciyağa” qatıspaytının habarladı. Al qazaqstandıqtardıñ köbi elge şetel äskerin kirgizudi täuelsizdikten ayırılu jäne Toqaevtıñ älsizdigi dep bağaladı. Jwrt alda Kreml' bwl “kömegi” üşin aqı swrauı mümkin dep qauiptenedi.