Birinşi, Almatı jer silkinis beldeui aymağına jatadı, ol ğılımda äldeqaşan däleldengen, oğan qwmalaq aşıp jañalıq aytudıñ keregi joq. Ortalıq Aziyanıñ qauipti silkinis beldeuiniñ bir jolağı Qazaqstannıñ biraz aymağın qamtıp jatır. Jer keşe silkingen, bügin silkindi, tüptiñ tübinde erteñ de silkinedi jäne silkine beredi. Jer- künäniñ köptigi üşin silkindi dep añırağan jwrtqa qwrğaq aqıl aytatın qaymana uağız qay qoğamda bolsın tabıladı, jer- ateist pen täñirşilge “Allahtı eske saldı” deytin miskin oy, asığıs twspal qay jamağatta bolsın tabıladı, biraq tabılmay twrğanı ĞILIM, män berilmey twrğanı da osı.

Ekinşi, jerdi kim silkise de meyli, mañızdısı ol emes, onsız da silkinis beldeuinde twrıp jatırmız, “wyqıdağı” silkinis pen janar tau bizde onsız da barşılıq. Mäsele bizdiñ jerdiñ silkinuin qalay qabıldağanımızda bolıp otır. Bizde otandıq naqtı ğalımdar bar jer silkinisi turalı ğılımi zertteu eñbekterin jazıp akademiyalıq twspaldar jasap jatqan. Jer silkingen jağdayda jäne boljamdı silkinis kezeñderinde nege sol ğalımdarmen sanaspaymız? Qanşama qwrılıs kompaniyaları twrğızğan twrğın üy keşenderi bar, qay keşen silkiniske qanşalıq jaramdı? Bilip, tekserip jatqan bireu bar ma?!

Üşinşi, jer qwdaydı wmıtqan qazaq qoğamına Allanı esine tüsirdi deyik, jaraydı. Bizdiñ qoğam soñğı 30 jıldan beri neo-islamdanğan qoğam ekenin eskere otırıp solay qabıldayıq. Biraq, Allanıñ 99 körkem atı bar, bizdiñ keybir dini belsendiler sonıñ “qaharlı” attarın köbirek eske alıp künäsin esine tüsirip dini jamağat köbeyitkisi keletin siyaqtı körindi. Nege Allanıñ “ğılım”, “ilim”, “h’alaq” yağni ğılım-küş, bilim-küş deytin aqıldı ortağa qoyatın naqtı koncepciyaldı attarın eske tüsirmeydi?. Sonda bizdiñ añtarılğan qoğam ĞILIMnıñ qajetti küşin basqa qırınan seziner edi ğoy.

Törtinşi, tağı da qaytalap aytamın jer silkinip twradı, ol twraqtı jağday. Jer silkingen jağdayda bizdiñ qoğam naqtı salalıq ğalımdardı köbirek basşılıqqa aluı tiis. Japondar jüz jıldan beri solay istedi. Är joyqın silkinisten sabaq ala otırıp adam şığını men materialdıq şığındı eñ tömengi şekke deyin azayttı. Japondar jer silkingen jağdayda “moldanı, äulieni” izdegen joq, naqtı injener ğalımdardı basşılıqqa aldı, sol üşin japon qoğamında mif tarağan joq. Al bizde şe? Miftiñ jetpis jeti atası tarap onsızda añırağan jwrttı kemirip jep jatır.

Besinşi, qazir tas laqtırsañız qwrılıs kompaniyalarınıñ basına barıp tiedi. Qanşama twrğın üy keşenderi men nısandarı boy twrğızıldı. Olardıñ jarnamasın körseñiz sol twrğın üyde twrğıñ kelip ketedi. Atalğan keşender kütpegen apatqa qanşalıq dayın jäne adam şığını men materialdıq şığındı qanşalıq tömen körsetkişke deyin tüsire aladı degen swraq mazalaydı?! Osı retki silkinisten soñ biz qanday sabaq aldıq? Eger jer silkinisi qwdaydıñ eskertui bolsa onda qwday bizge neni eskertip twr? sadaqanı az berdiñ dep renjip twr ma, älde ğılımsız-ilimsiz qalmañdar dep renjip twr ma?.

Altınşı, Jer silkisini bärinen bwrın bizdiñ sanamızdı silkui kerek edi. Osı retki tötenşe jağdaydan soñ qoğam bolıp oylanuımız tiis. Bizde “bismilläni aytatın auız tabıladı, is qılatın qol tabılmay” twr. Tek qana jer üşin aytqım kelmeydi, barlıq salanıñ küyi osınday. Är salanı öz mamandarı aynalısıp zertteui, sın-pikir aytuı tiis. Eldiñ basına kün tusa bizge molda da, şoumen de, tiktoker de, änşi de kömektespeydi, bizge naqtı ĞILIM kömektesedi. Barlıq situaciyadan aşı sabaq ala otırıp eldiñ erteñi, halıqtıñ qauipsiz, alañsız ömir sürui üşin naqtı şeşimder qabıldauımız kerek. Sonda biz kütpegen apattı jağdayda adam şığını men materialdıq şığındı eñ tömengi şekke deyin azayta alamız.

Eldes ORDA

23.01.2024

Eskertu: suret zakon kz saytınan alındı