2025 жылы 1 070 этникалық қазақ қандас мәртебесін алды.

2025 jılı 1 070 etnikalıq qazaq qandas märtebesin aldı.

| Feb 24, 2025

2025 jılı 1 070 etnikalıq qazaq tarihi otanımen tabısıp, qandas märtebesin aldı. Jalpı 1991 jıldan beri respublikağa 1 mln 149 mıñnan astam etnikalıq qazaq oraldı.

Jıl basınan Qazaqstanğa kelgen qandastardıñ jartısınan köbi (51,9%) – Qıtay Halıq Respublikasınan, 37,5% – Özbekstannan, 7,1% – Türikmenstannan, 1,8% – Reseyden jäne 1,7% basqa elderden.

2025 jılğı 1 aqpandağı jağday boyınşa eñbekke qabiletti jastağı etnikalıq qonıs audaruşılar sanı 60,2%-dı, kämeletke tolmağandar 32,9%-dı jäne zeynetkerler 6,8%-dı qwraydı.

Eñbekke qabiletti jastağı qandastardıñ işinen bilim deñgeyi boyınşa 16,7%-ı joğarı bilimdi, 32,9%-ı orta käsibi bilimdi, 48,4%-ı jalpı orta bilimdi, jäne 1,9%-ınıñ bilimi joq.

Qonıs audarğan etnikalıq qazaqtar respublikanıñ türli öñirlerine qonıstandı.

Sonımen birge, qandastardı qonıstandıru üşin mınaday eñbek küşi tapşı öñirler anıqtaldı: Aqmola, Abay, Atırau, Qostanay, Pavlodar, Şığıs Qazaqstan, Batıs Qazaqstan jäne Soltüstik Qazaqstan oblıstarı.

Qonıstandıru öñirlerinde 2025 jılğa arnalğan qandastardı qabıldau kvotası 2 309 adamdı qwraydı. Biılğı 1 aqpandağı jağday boyınşa qonıstandıru öñirlerine 171 qandas qonıs audardı.

Joğarıda atalğan öñirlerde qonıstanğan qandastarğa köşuge subsidiya türinde memlekettik qoldau şaraları wsınıladı – bir mezgilde otağasına jäne otbasınıñ ärbir müşesine 70 AEK (275,2 mıñ teñge) mölşerinde; twrğın üy jaldauğa jäne kommunaldıq qızmetterge aqı töleuge – bir jıl işinde 15-ten 30 AEK (59-dan 118 mıñ teñgege deyin) mölşerinde.

Sonımen qatar, erikti qonıs audarudıñ tiimdiligin arttıru maqsatında azamattar men qandastardı eñbek küşi tapşı öñirlerge qonıs audaruğa qatısatın jwmıs beruşilerdi qoldau boyınşa institucionaldıq şaralar qabıldandı.

Twrğın üy satıp alu, salu üşin nemese ipotekalıq twrğın üy qarızdarı boyınşa bastapqı jarnanıñ bir böligin jabu üşin ekonomikalıq wtqırlıq sertifikatı twrğın üy qwnınıñ 50%-ı nemese bir otbasına 4,56 mln teñgege deyingi mölşerde birjolğı öteusiz jäne qaytarımsız negizde engizildi.

QR Eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministrligi

Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti

kerey.kz

Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda
“Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

kerey.kz

Nwrbek TÜSİPHAN Qazaqstan parlamenti mäjilisiniñ deputatı, zañger Abzal Qwspan Azattıqqa swhbat berip otır. Astana, 26 qazan, 2023 jıl Qañtardı kim wyımdastırğanın bilik bile me, bilse nege aşıq aytpadı? Parlamentte nege Qañtar boyınşa tağı tıñdau ötpeydi? Prezident Toqaev Qañtar “töñkeris jasauğa äbden maşıqtanğan mamandardıñ jetekşiligimen” wyımdastırıldı dedi. Olar kimder? Mäjilis deputatı Abzal Qwspan osı swraqtarğa jauap berdi Azattıq: Abzal mırza, siz – Qañtar oqiğasına bir taraptan emes, jan-jağınan qarauğa mümkindik alğan adamsız. Eñ aldımen sol oqiğağa tikeley qatıstıñız, jwrttı alañğa şığuğa şaqırdıñız. Odan keyin qandı qırğında qamauğa alınğandardı bosatuğa at salısıp, zañger retinde de aralastıñız. Odan bölek mäjilis deputatı esebinde de jaña bir rakurstan qarap otırsız. Aytıñızşı, jan-jağınan qarağanda Qañtar oqiğasında sizge