Bügin belgili memleket jäne qoğam qayratkeri, marqwm Zamanbek Nwrqadilov belgisiz jağdayda qaytıs bolğanına däl 10 jıl toldı. Zamanbeksiz ötken osı 10 jılda ne özgerdi? Qazaq arda tuğan oğlanın öz därejesinde tani aldı ma? Onıñ qayratkerligine ädil bağa berildi me? Nwrqadilov qazasınıñ qwpiyası qaşan aşıladı? Osınday sansız saualğa jauap izdegen oqırman nazarına Zäkeñ tärjimalağan öleñderdi wsınudı jön körip otırmız. Bwl jır joldarınıñ astarında Zamanbektiñ ruhı, halıqqa aytar oyı jatır.
Zamanbek Qalıbaywlı şığıs poeziyasınıñ jwldızdarınan: Hafiz Şirazi, Omar ibn Äbi Räbiya, Äbu-äl-Atahiya, Äbu-ät-Taiyb-äl-Mütänäbbi, Äbu-äl-Ala äl-Maari, Rudaki, Omar Hayam, Jäläläddin Rumi, Saadi jäne Ündi poeziyasınıñ klassikteri: Bharatrihari, Nazrul Islam, sonımen birge orıs jırınıñ düldülderi: A.Puşkin, M.Lermontov, N.Gumilev, I.Severyanin, A.Fet öleñderin qazaq tiline audarğanın esteriñizge salamız.
(Hafizden tärjimalağan ğazaldar)
HAFIZ. MAHABBATTI JIRLAYIQ!
(ğazaldar)
***
“Köñil köter jarqınım, köze tolıp twrğanday!”
Mahabbattıñ salmağın sezindiñ be, bil, qanday?
Jel taba ma şaşıñnıñ iisi siñgen twraqtı,
Bwrımıñnan sezinem janğa jaylı şuaqtı.
Qwlağımda tınım joq, kündiz-tüni şulap twr,
Auızdığı sıñğırlap, atıñ nege tulap twr?
Jaynamazıñ aldıñda, şarabıñdı tez qwyşı,
Bir bwyrıqtıñ barlığın emeurinmen sezdirşi?
Şöl pendesi — kezbesiñ, mahabbattı bilmeysiñ,
Tolqın, tünek degendi nayzağay bop tilgeysiñ!
Qwmarlıqpen ötkizdiñ, dep pe ediñ ömir mäñgilik,
Estigeniñ bazarda: “Wyatı joq äñgüdik!”
Ua, Hafiz!
Sen Qwdaydıñ şın süygen qwlı bolsañ qañğırmay
“Süyşi, süyşi, süyem!” dep ömir keşkin qayğırmay…
***
Eki qoşqardıñ bası bir qazanğa sıymaydı,
Birin-biri qızğanğan jwrt minezi qinaydı.
Sopılıq pen erkindik — qossa birge balqımas,
Namaz kelse şarapsız — sırnay sazı şalqımas!
Keregi joq qwrıstıñ, jebeuşisi bwl istiñ
Köze qayda kümisten? Jöni bar ma twrıstıñ?
Kezdesken sät qayda edi, qayda ketti quanış,
Oynaqı köz, söz qayda, bolğan mağan jwbanış?!
Barlıq jauıñ ğajayıp, nwr beyneñe tabınğan,
Sağan qaqpan qwra ma, kileñ qular qağınğan?
Tozañın da esiktiñ şaldırmaymın közime,
Körip izin qolıñnıñ, jol tabam ba öziñe?
Tınım ketti wyqı joq, bitti Hafiz, aljastı,
Jwbanışpen kün öter, sanamaptı ol jastı…
***
Jan ayğayım jetpeydi tastay qatqan Swltanğa,
Wlıq bolsañ — men teñ be, künge kepken wltanğa?
Seniñ jüziñ — ayğa teñ, uäzirleriñ tañ qalğan,
Seniñ asqaq boyıñnan qorıqpay qalay, jan qalğan?
Ösek quğan swmdardan qorğau tapsam jaray ma?
Şırqau köktiñ jwldızı säl müsirkep qaray ma?
Jetip keler ım qaqsañ: “basımdı alar jendet bar,
Köp asıra silteytin endi kimnen medet bar?”
Bügin tünde ümitpen jelden kütem habarın,
Sen ımdasañ — at dayın, jelden jıldam baramın!
Qwday üşin Hafizge sıyla jüzim şarabın,
Öziñe arnap jır jazıp, ot bop küyip janamın!
***
Türik qızı!
Qalıñnan süyu üşin än-besik,
Samarhan men Bwqarğa Bağdattı da al qosıp!
Ey, sahqiım, şarap qwy! Mine, Jwmaq dalası,
Mosalladay baq qayda, Roknabadtıñ jağası…
Qılıq, kirpik dirili “läzzatqwmar şeberi”,
Jibiter me bwl jüzim keuip, solğan deneni?
Swlulıqqa keregi — şetsiz, şeksiz mahabbat,
Jwldız swlu bolar ma, boyau jaqsam san qabat?
Jüsiptey sen körkemsiñ, körgen közim toya ma,
Wyat, ardan attamay bwl qwmarlıq qoya ma?
Meyli meni qorğay ber, janım süymes maqtaudı,
Bal şırınday erniñnen armansız-aq tatqam-dı!
Bir auız söz aytayın, käri aqındı tıñdaşı:
“Jassıñ, tüzel” — degende kenetten mort sınbaşı?
Än şırqayıq şarappen! Täuekel tübi — jelqayıq,
Qwpiyası tereñde, jetpey qapı qalmayıq!
Ua, Hafiz!
Seniñ näzik jırlarıñ — beyne gauhar tizilgen,
Jır monşağı jwldızday tamşıday bop üzilgen!
***
Jürek tulap sızdaydı, sen, qatigez bolmaşı,
Qwpiyaña qanıqpın, meni ünsiz qoldaşı?
Kemedemiz qirağan, san küdik bar sanada,
“Suğa ketpey twrğanda jeteyikşi jağağa?!”
Eñ bolmasa bir mezet nege jauap qatpadıñ,
Menmendikpen sonşama jigerimdi taptadıñ?
Kelte ğwmır Täñirden bwyırğanın tatasıñ,
Siqırı men sırı mol qwpiyağa batasıñ.
Eki auız söz qısqası — eki ğwmır qwpiya:
Dosqa — qwrmet, al jauğa — bolğanıñ jön mwqiyat!
Räuşan gülge bir bwlbwl sayrap änin şırqattı:
“Şarap äkel tezirek! Dosım kel!” dep ün qattı.
Tuğan jerdiñ bäri las, qañğıbas än aytadı:
“Közem jaqın janıma, swlu derti qaytadı!”
Şarap tolı bwl köze — Eskendirdiñ aynası,
Qağıp salsañ seziler — patşalıqtıñ paydası!
Qiın zaman därisi — işseñ boyıñ jeñilder:
Kedey — bayğa teñelip, bağın tabar ömirden.
“Swlumın!” dep maqtan ba, tas ta qwmğa aynalğan,
Men şölimdi basamın — şarap degen qaynardan!
Türik qızı, mwrsat ber, parsı tilin bilesiñ,
Jetkiz tez dep habardı, şalğa beker külesiñ?!
Bilep keter sopı da — sen dutardı oynasañ,
Jarasadı öziñe parsı sazı, oylasam.
Dañq köşesin taptaymın, Qwday meni bir wrdı,
Wzartuğa kömektes mınau qısqa ğwmırdı?
Hafiz, jırtıq şekpeniñ, bılğanıptı şarapqa…
Bılğanbaytın Ämirim, salma meni azapqa?!
***
Tañğı samal, süygenime sälem jetkiz şalğayğa,
Taudı kezip, tastı basıp, quılğan jol tañday ma?
Balday tilmen kim swraydı: “Totıqwsım, qaydasıñ?”
Sen bilesiñ ejelden-aq şın tättiniñ paydasın?!
Örkökirek bolsa-dağı eske ala ma bwlbwlın:
“Sayramaydı tañda nege, sağınbay ma ol gülin?”
Mendey qwstı küşpen almas, aqıldımın, milaular,
Wstau üşin şattıq jır men tätti şarap sıylañdar!
Uayım torlap tabınarım, toyda otırıp qayğırsın,
Kök jüzinde nwrın tögip, sağan teñdes ay twrsın.
Tüsinbeymin, ne sebepten, menen qaştı elikter,
Mümkin swlu ürkek bolar, däl janına kelip kör?
Swlusıñ sen!
Kem-ketikti jan bilmeydi, men bilem,
Şarapqa wqsas bal jwtamın swlulardıñ erninen!
Ua, Hafiz!
Balday jırdıñ sän, sazına Payğambar da täueldi,
Bilep jürip qaytalasın Zuhra aytqan äuendi.
Qazaq tiline audarğan Zamanbek NWRQADİLOV
Abai.kz
Pikir qaldıru