ҚАЗАҚҚА КІМ ТИІСЕ ӨЗІ КҮИРЕЙДІ

QAZAQQA KİM TIİSE ÖZİ KÜIREYDİ

| Apr 4, 2016

Pavel Globa

Pavel Globa jwldıznamaşı : Senderge kim tiise özi küireydi.

Osı söz onıñ emes, bizdiñ ata-babamızdı 2000 jıl bwrın ejelgi Qıtay elin jeñgende aytqan sözi dep, aytıp edi ol kisi. Şın, qarap otırsam Resey tarapı bizdi joyudı qolğa alğan kezde töñkeris bastalğan edi 1916 jıldıñ aqpan aynda burjuaziyalıq töñkersi boldı. Bizdi aştıqpen qırıp joyıp, qalğan qazaqtı arı qaray qıru sayasatın bastağan kezde 1941 jılı Gitler soğıspen olarğa tap berdi. 1986 jıl oqiğasınan soñ bizge qarsı jürgizbek bolğan zor sayasattı 1991 jılı olardı küiretip tındı. EvrAzES pen tap bergende Ukarina uaqiğası tamağınan alas tüsti. Osılay bizdi ilemek sayasattı jalğasa berse 4-5 jıldan soñ resey qwlaydı ne bolmasa işi azamatıq soğıs bolıp bıtşıt boladı.

Körde twrıñızdar Qıtayda opat boladı, nege deysizderğoy ?. Sebebi bizge qauip töndirgen Mandjurdi yağni qara qıtaydı sarı qıtay aqır soñı talqandap joq qıldı. Joñğarda solardıñ ayağın qwştı.

Qazirgi älemdegi dağdarıstıñ basıda tikeley bizdiñ elmen baylanıstı dep oylaymın. Oypırmay aytadı aq ekensiñ dersiz. Joq şın sözim, nege deysizğoy ? Sebebi älemge zor dollarlıq sayasatpen jaulau jürgizgen qauım, bizdiñ elge qay uaqıtarı dendep ene bastadı ? 2002 – 2005 jıldarı emespe ? Al älemdik krizis qaşan bastaldı 2008 jılı al ol krizis negizi 2002 jıldarı AQŞ tağı qate sayasi şeşim saldarınan bastalğan . Al aytıñızşı kezdey soqtıqpa meniñşe joq.

Iä bwl sizge dolbar boları anıq, biraq Pavel Globa mıqtı jwldıznamaşı. Jwldıznama degen köripkeldik sındı närse emes ol ötken uaqiğalardıñ cikliniñ bolaşaqta örbu jolın matimatikalıq jolmen anıqtaytın ğılım.

ALAPAT QAN MAYDANDARDA BATIRLARDA ORISŞ AYTQANDA ÇUDOĞA SENGEN sol sekildi Iä Täñirim Alla ! solay qıla kör dep jaudıñ jeñiletinine senip tilegen ümiten şıqan oy.

Erdoğan AQŞ-tağı eñ ülken meşitti aştı (foto)

Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

kerey.kz

Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp
«Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

kerey.kz

Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ
Tibet asqan köş ne sebepti bastaldı?

kerey.kz

1883-jılı Altaydan Jamısbay bastağan qazaqtar alğaş ret Barköl jerine köşip bardı, 1887-1891-1895 jıldarı tağıda köşip kelgender boldı. onan keyinde köşip kelgender boldı, mısalı 1912-1913 jıldarı, 1920 jıldarı, 1924-1929 jılı kelgenler boldı, olardıñ deni Altaydan bolatın. 1912 jıldan keyin manju biligi qwlap qıtay biligi ornadı, 1928 jılı bilikke kelgen Jin Şurın Altay töresi Qasımqan wlı Şäripqandı, Tarbağatay töresiniñ wlı Qızırdı, Barköl qazaq ükirdayı Äliptiñ wlı Elisqandı Ürimjide oqıttı, Elisqan zamanauy Äskeri bilim aldı, qıtay tilin üyrendi. Onı 200 adamdıq qarulı qazaqqa basşı etip onı «Şığıs Şıñjañ şegara qorğanıs otriyadı» dep atadı. 1931 jılı Qwmıl wyğırları Qojaniyazdıñ bastauında köterilis jasadı. Oqiğa Bir qıtay äsker basınıñ bir wyğır qızdı zorlıqpen äyel etip almaq
Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

kerey.kz

Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı
Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

kerey.kz

Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,