|  |  | 

Twlğalar Äleumet

Batırdı eljiretken baldırğan kim?

bauırjan

Könergen fotosuret qolımızğa kezdeysoq kelip tüsti. Ol üşin äleumettik jelidegi ömirde beytanıs, onlayn-dosqa qarızdarmız. Uaqıt sını sarğaytıp, tozığı jetken fotosurettegi jüzinen meyirim şuağı tögilgen batır Bauırjan Momışwlın bar qazaq jazbay tanitını tüsinikti. Al Baukeñ eljirep, qwşağına basqan baldırğan kim? 

Suretti jwrt közinen jasıra twrıp, biledi-au degenderden swrau salğanbız. Bala kezinde batırmen suretke tüsu baqıtına ie bolğan bwrınğı bwrımı bir qarıs baldırğan, bügingi qazaq estradasındağı tanımal änşilerdiñ biri bolıp şıqtı. Oqırman üşin onı qalay anıqtağanımız emes, fotosurettiñ tarihı qızıq degen oydamız. Sol üşin sar­ğayğan surettiñ sırın swrap, änşiniñ özine habarlasqan edik.

– Bwl fotoda şamamen 7-8 jasar kezim. Meniñ äjem Nesipjamal Battalova qaysar minezdi, bir adamday än aytatın, öleñ şığarğan önerli kisi. Özi körikti, talğammen kiinetin sänqoy kisi, şeşen söyleydi. Arabşa hat tanitın. Ol kisilerdiñ jas kezinde äyel adamdardıñ qanşa önerli bolsa da, eldiñ aldında jürui öte qiın boldı ğoy. Äjemiz önerimen tanılmasa da, ziyalı qauım ökilderimen, ataqtı aqın-jazuşılarmen jaqın aralastı. Esimi elge belgili adamdardıñ äjemdi qwrmettep toy-tomalaqtarğa şaqıratını esimde. Äjem 12 nemere, 4 şöbere süydi. Solardıñ işinen jalğız meni önerge baulıp, «körsin, bilsin» dep janınan tastamay ertip jürdi. Kişkentay kezimde üydiñ aldındağı köleñkede meni otırğızıp qoyıp, qolıma neşe türli ertegi kitaptar, batırlıq, ğaşıqtıq jırlardı berip, oqıtıp qoyatın. Söytip, Alpamıs batır, Qambar batır turalı jırlardı äjemniñ arqasında oqıdım. Keyde oqıp otırıp müdirip qalsam, özi jalğastırıp äketetin sonday zerek kisi boldı, – dedi tanımal änşi.

Änşi bala küninde Şäkärim Qwdayberdiwlınıñ wlı Ahat atamızdı da öz közimen körgen. Wlı qaytıs bolğan kezde äjesi ekeui köñil aytuğa Semeyge barıptı. Bauır­jan atamızdıñ üyine barğan kün de änşiniñ esinde emis-emis saqtalğan.

– Ötirik aytpay-aq qoyayın, äjem keyde qattıraq söyleytin kisi edi. Erteñ qonaqqa baramız degen küni keşqwrım qattı dayındaldı. «Erteñ än ayt degende mayı­sıp aytpay qoyıp jürme», dep mağan bir wrsıp aldı. Tünniñ bir uağına deyin Bauırjan atamızğa arnap öleñ jazdı. Segiz jastağı boqmwrın bala eken demey mağan oqıp berdi, – deydi.

Sonımen, kelesi küni qariya eñ ädemi degen köylek-qamzolın kiip, nemeresin janına ertip, taksimen Bauırjan atamızdıñ üyine baradı. Fotosurettegi baldırğannıñ beynesine qarap jäne änşiniñ özi aytqanday şamamen 7-8 jastağı kezi dep jobalasaq, bwl 1970 jıldardıñ ortası, yağni Bauırjan Momışwlınıñ 65-ke qadam basqan tuğan küni boluı mümkin. Änşiniñ aytuınşa, äjesi tünde şığarıp äkelgen öleñin üyinde wmıt qaldırıp ketipti. Biraq sol dastarqan basında özi janınan suırıp, Bauırjan atamızğa arnauı­n aytıp beredi. Baukeñniñ añızğa aynalğan batırlığın, oğan degen halıqtıñ qwrmetin öleñmen jetkizedi.

– Odan keyin mağan än ayt­qızdı. Boyım kip-kişkentay bol­ğan soñ orındıqqa şığarıp qoydı. Qanday än aytqanım esimde joq. Äyteuir, Bauırjan ata qolımnan wstap twrğanın anıq bilemin. Än bitken soñ Bauırjan ata meni köterip alıp, betimnen süydi. Sa­qal-mwrtı betime tigen kezde titir­kenip şoşıp ketip, sosın külip jiberdim, dedi änşi.

Ömirde qanşa qatal adam bolsa da, balağa kelgende eljiremeytin adam bolmaydı. Bauırjan Momış­wlınıñ üyinde batır men bal­dırğannıñ sonday bir mezeti kadrğa tüsip qaladı.

Änşi demekşi, bala küninde Bauırjan Momışwlımen fo­toğa tüsken, büginde elge tanı­mal öner iesine aynalğan – Tolqın Zabirova. Batırdıñ şañı­ra­ğında tüsirilgen osı fososuret – ol üşin asa qımbat häm qadirli bwyım­dardıñ biri. Boytwmarday saqtap jürgen qasterli dünie. Ülkeytilip, ädemi fotojiekke sa­lınğan fotosuret qazir Tolqın Zabirovanıñ şañırağınıñ tö­rinde iluli twr.

Tolqın Zabirova: «Sol kezder esime tüsse, közime jas keledi. Ol kezdegi adamdardıñ şına­yı köñiline, bir-birine degen ıqı­­las-peyiline tañğalamın. Äjem­niñ Baukeñe arnağan öleñin üyde wmıtıp ketkenin menen kö­rip, wrısqan sätin sağınamın. Bauırjan atamızdıñ qataldığı, swstı adam ekendigi turalı köp aytıladı. Biraq men üşin jwmsaq minezdi, meyirimdi adam siyaqtı. Bwl fotosuret men üşin ğana emes, bükil qazaq üşin de ıstıq dep oylaymın», dedi.

Bauırjan Momışwlı men kişkentay baldırğannıñ beynesi saqtalğan fotosurettiñ tarihı osınday.

Arnwr ASQAROV,

«Egemen Qazaqstan»

Related Articles

  • 14 naurız – Matematikter küni

    14 naurız – Matematikter küni

    Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: