|  | 

Köz qaras

Orısqa tabınğan Abay qalayşa Täuelsiz qazaqtıñ bas ideologı boladı?

Facebook-tegi Oljas Äbil esimdi qoldanuşı «qazirgi täuelsiz qazaqtıñ bas ideologı, filosofı, ideyalıq wranı — Abay emes, Mağjan bop keledi», degen pikirin jariyaladı.365info.kz

 

79d9f4c6b3c736ad019c56ebfed6aed4Aytılmasa, söz jetim. Biz osı pikirdi qaz-qalpında oqırmandar nazarına wsınudı jön kördik:

«Aytılmasa, söz jetim degen… men mınanı aytqım keledi ağayındar… Şın mäninde, qazirgi täuelsiz qazaqtıñ bas ideologı, filosofı, ideyalıq wranı — Abay emes, Mağjan bop keledi. Bizge qazir osı eki twlğanıñ orının almastıru kerek. Abaydı tek aqın retinde qaldırıp, Mağjandı Täuelsizdik wranı retinde qarastıra bastau kerek.

Sebebi, kezinde bol'şevikter ideologiyası Abaydı paydalanıp ketti, olar Abaydı kädimgidey mıqtı paydalandı. Al Mağjanğa tiım salındı. Mağjan — wltşıl, türkişil, azattıq ideyasın jırlauşı filosofşıl aqın. Onı Jüsipbek filosof dep bağalaydı.

Mağjanğa zamandastarı qattı eliktegen, odan söz wrlağan, talantın jauları da moyındağan. Bol'şevik — jazuşı S.Mwqanov onı «büginginiñ Abayı» dep atağan. Mağjan qara sözder jazbadı, biraq onıñ şığarmaşılığı twnğan — azattıq ideyası jäne filosofiyası. Ol sol üşin sottalıp kete bardı, aqırı qwrban boldı. Jüsipbek onı «eskişildikti jırlaydı» deydi, alayda men onı «Mağjan eskiden memlekettiligimizdi körgen, sonı añsap işqwsta bop ötken aqın» dep qabıldaymın. Jüsipbek tağı bılay deydi «Mağjan 30 jıldarı eşteñe jazbadı» deydi, al meniñşe Mağjannıñ ol kezdegi jazbaları joyılğan, qoldı bolğan, nemese wrlanğan. Mağjanday aqın bir kez eşteñe jazbay qoydı degenge men eş senbeymin. Men kem degende Mağjannıñ jazbalarınıñ jartısı bizge jetpedi dep oylaymın.

Wzın sözdiñ qısqası, aytar söz köp, mına qısqa postta aytpağım — Mağjandı twğırına qondıruımız kerek. Mağjan degenimiz — azattıq ideyası, sonı söyletuimiz kerek. Mağjan degenimiz — pantürkizm — mäñgilik ideya.

Al Abay ideyasın — kedendik odaqşılar, euraziyalıq odaqşılar paydalansa boladı. Ol ideya eskirgen, ötkenniñ ideyası, otarşıldıqtıñ qwralı boldı. Mağjan — number one!».

Odan keyingi postında avtor tağı mınaday oy tastadı.

«Äkesi qazaq Täuelsizdigine qarsı soğısqan Abaydıñ şığarmaşılığında, Täuelsizdik turalı bir auız söz joq. Abay qalay täuelsiz qazaqtıñ bas ideologı boladı? Zaman da özgeredi, elu jılda el jaña degendey. Qazir «öner — bilim orısta» emes, Batısta boldı ğoy. Onıñ talantına şäk joq, ol wlı Aqın, biraq Abay ideyaşıl retinde eskirip qaldı dep oylamaysıñdar ma halayıq?».

snimok-ekrana-ot-2016-10-10-10-43-19

snimok-ekrana-ot-2016-10-10-10-43-52

365info.kz

 

Related Articles

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    Qazirgi Ata zañnıñ avtorlarınıñ biri, akademik Maydan Süleymenov Konstituciya reformasın sınadı. Ol zañnıñ mätinin şağın bir top äldeqaşan jazıp qoyğanın, al komissiya jay ğana maqwldaytının aytadı. Onıñ sözinşe, ğalımdar men sarapşılardıñ wsınıstarı eskerilmeydi. Bwl turalı akademik Facebook-te jazdı: Keyingi kezde menen Konstituciyanı talqılap jatqanda, nege ünsiz qalğanımdı jii swrap jatır. Qısqa qayırsam: mağınasız jwmıstan şarşadım. Iä, men qazirgi Konstituciyanıñ avtorlarınıñ birimin. Talqılau kezinde eki mäsele üşin kürestim: Konstituciyalıq sottı saqtau jäne Parlamenttiñ ökilettigin şektemeu. Biraq ekeui de qabıldanbadı. Soğan qaramastan, men bwl Konstituciyadan wyalmaymın. Men Nazarbaev pen onıñ otbasınıñ jeke biligin nığaytuğa bağıttalğan keyingi tüzetulerden wyalamın. Nazarbaevtıñ kezinde-aq osı masqara tüzetulerdiñ barlığın taldap, Konstituciyanı jetildiru boyınşa birqatar wsınıstar engizu turalı

  • Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: