|  |  | 

Ezutartar Köz qaras

Amangeldi Aytalı: Quanış Swltanovtı sıylaymın da, ayaymın da

Öz bileuşilerin betine basıp sınauğa qwqı joq halıqtardıñ, maqtauğa da qwqı joq. Qwldardıñ maqtauı eşteñeni de bildirmeydi

Deputattardıñ elordağa Nwrswltan Nazarbaevtıñ esimin bereyik degen wsınısına filosofiya ğılımdarınıñ doktorı, professor, eks-deputat Amangeldi Aytalı öz pikirin bildirdi dep habarlaydı NUR.KZ.

«El bileuşilerin maqtauğa da, sınauğa da negiz jetip artıladı. Qazaqstan parlamentiniñ Täuelsizdiktiñ 25-jılına baylanıstı Deklaraciyasın birlesken otırısta qabıldağanın körgende, 18-şi ğasırdağı francuz filosofı Klod Gel'veciydiñ köregen sözderi esime tüsti: «Öz bileuşilerin betine basıp sınauğa qwqı joq halıqtardıñ, maqtauğa da qwqı joq. Qwldardıñ maqtauı eşteñeni de bildirmeydi».

Bizdiñ osı parlament prezidentti sınap körgen emes, onı demek onı maqtauğa da hwqı joq. Sebebi ädil sın bardı bar dep, joqtı joq dep saralap bağa beredi.

Kartinki po zaprosu quanış swltanov

Quanış Swltanov

Men Quanış Swltanovtı sıylaymın da, ayaymın da. Ol Dinmwhamed Qonaevtı taqta otırğanda maqtap, taqtan tüskende Kolbinge wnaymın dep sınağandardıñ biri. Qazaqstan Kompartiyası Ortalıq komitetiniñ Vİİİ (1987j.) plenumında is pen sözdiñ alşaqtığın, sayasi senimniñ tömendigi, sayasi täkäparlıq, menmendik, qwr madaq biliktiñ bedelin tüsiretindigin ayta kelip, Quanış Swltanov bılay degen edi: «Osı twsta meniñ oyıma mınaday swraq oraladı: birinşi basşılıqtıñ atağın aspanğa kötergen kim? Köptegen belgili basşılar, özderi Ortalıq komitettiñ müşeleri, jıldan jılğa üdete tüsti, äueli «qwrmettiden» bastap, sonan soñ ne sebepti «asa qwrmettige», odan keyin «körnekti qayratkerge» aynaldırdı? Halıqtıñ arasında qanday pikir tuğızdı, jastarğa qanday ülgi körsetti?». («Socialistik Qazaqstan», 17mart, 1987jıl.)

Al prezidentti jarısa maqtağan deputattar bügin jastarğa qanday ülgi körsetip otır?

«Qwldardıñ maqtağanı eşteñeni de bildirmeydi» degen osı emes pe? Qazaqstandıqtar Nwrswltan Äbişwlınıñ eñbegine şın bağasın beredi, biraq jaramsaqtardıñ maqtauın halıq qabıldamaydı. Prezident te qabıldamas deymin. Maqtau psihologiyalıq şeginen şıqqanda madaqtağan twlğağa da jağımsız pikir tudıradı, maqtatıp otır degendey oy qaldıradı, aynalıp kelgende bedeline de köleñke tüsiredi. Osıdan tabınusız mädeniet bolmaydı, al mädenietsiz tabınu qauip degen söz şıqqan.

Qazirgi jastar aqparattıq zamannıñ jastarı, özimizdi özgemen salıstırıp bağalaydı, arzan sözde aldanbaydı. Tarihi twlğanıñ bedelin bağalau men oğan tabınudıñ arasın ayıra bilu sayasi mädenieti bizge jetpey jatır», – deydi professor.

Eske sala keteyik, Astanağa Nazarbaevtıñ atın beru turalı wsınıs köpşilik arasında qızu talqılanuda. Bekbolat Tileuhan bastağan mäjilis deputattarı bwl wsınıstı qoldap otır. Elbasınıñ özi de osığan qatıstı pikirin aytqan bolatın.

Related Articles

  • “Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

    “Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

    Nwrbek TÜSİPHAN Qazaqstan parlamenti mäjilisiniñ deputatı, zañger Abzal Qwspan Azattıqqa swhbat berip otır. Astana, 26 qazan, 2023 jıl Qañtardı kim wyımdastırğanın bilik bile me, bilse nege aşıq aytpadı? Parlamentte nege Qañtar boyınşa tağı tıñdau ötpeydi? Prezident Toqaev Qañtar “töñkeris jasauğa äbden maşıqtanğan mamandardıñ jetekşiligimen” wyımdastırıldı dedi. Olar kimder? Mäjilis deputatı Abzal Qwspan osı swraqtarğa jauap berdi Azattıq: Abzal mırza, siz – Qañtar oqiğasına bir taraptan emes, jan-jağınan qarauğa mümkindik alğan adamsız. Eñ aldımen sol oqiğağa tikeley qatıstıñız, jwrttı alañğa şığuğa şaqırdıñız. Odan keyin qandı qırğında qamauğa alınğandardı bosatuğa at salısıp, zañger retinde de aralastıñız. Odan bölek mäjilis deputatı esebinde de jaña bir rakurstan qarap otırsız. Aytıñızşı, jan-jağınan qarağanda Qañtar oqiğasında sizge

  • Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

  • Qıtay intelligenciyası qıtay ieroglifin sınadı, qıtay tilin emes…

    Qıtay intelligenciyası qıtay ieroglifin sınadı, qıtay tilin emes…

    Qazir äleumettik jelide keybir qazaq ziyalılarınıñ qazaq tilin sınağan pikiri tarap jür. Esime bir kezderi Qıtay intelligenciyasınıñ qıtay ieroglifin sınağanı tüsip ketti. 20- ğasırdıñ alğaşqı şireginde qıtaydıñ dästürli ieroglifterin sınamağan ziyalı kemde kem. *** *** *** “Ieroglifterde zamanaui ideyalar men teoriyalardı jetkizetin sözdik qor joq, äri olar ziyandı oylardıñ wyasına aynaladı. Olardı joyuda wyat joq” dep jazdı 1918 jılı Qıtay Kommunistik partiyasınıñ negizin qalauşılardıñ biri äri Jaña mädeniet qozğalısınıñ jetekşi qayratkeri Çen' Dusyu (陈独秀). Qıtay ieroglifin qattı sınauşılardıñ qatarında tağı da Qıtay kommunistik qozğalıstıñ jetekşileriniñ biri Cyuy Cyubay (瞿秋白) de bolğan. Ol tipti 1931 jılı “Qıtay ieroglifteri şın mäninde älemdegi eñ las, eñ jekswrın äri eñ jirenişti närse. Tipti ortağasırlıq

  • Qazirgi zañnama ayasında memlekettik tildi qalay damıtuğa boladı?

    Qazirgi zañnama ayasında memlekettik tildi qalay damıtuğa boladı?

    Zhalgas Yertay         Qazaqstan biligi memlekettik tildi damıtu üşin qatañ şeşimderge barğısı kelmeydi deyik. Biraq qazirgi zañnama ayasında memlekettik tildi qalay damıtuğa boladı? Sonı oylanıp köreyik. Qazaq tilin damıtu jayın aytqan kezde Qazaqstan biligi qoğamdı ekige böledi. Biri – tildi damıtudıñ radikal şeşimderin wstanadı, ekinşi jağı – qazirgi status-kvonı saqtağısı keledi, yağni eşteñe özgertpey-aq qoyayıq deydi. Biraq eki joldı da tañdamay, ortasımen jürudi wsınıp körsek qaytedi!? Batıl qadamdarğa barayıq, biraq ol radikal jol bolmasın. Qazaq tilin küşpen emes, ortanı damıtu arqılı küşeytsek boladı. YAğni adamdar tildi üyrenip äure bolmay-aq, halıq jay ğana qazaq tili ayasında ömir sürudi üyrensin. Negizgi oy osı. Biz osı uaqıtqa deyin adamdar ortanı

2 Comments

  1. Astanadan Şalqarlıq Mira

    Amangeldi Aytalı ağa qaşan da azamattıq parızına adal adam ekenin körsetedi. Ol kisi Parlamentte deputat bolğan kezinde de köptegen igi isterimen tanılğan ğalım. Ünemi öziniñ arı men adamgerşiligin joğarı wstağan ğalımnıñ sözderin rahattana oqıdım. Şınında, siz aytpasañız osılay- kim ayta aladı? Aytsa, deputat bolmay qaladı ğoy! Rahmet, ädil sözdiñ äkimi Amangeldi ağa!

  2. docent12

    Rahmet Amangeldi ağa! Bar eken ğoy äli qazaqtıñ abız aqsaqaldarı! “Dos jılatıp aytadı” degen osı da. “Sın tüzelmey, min tüzelmeydi” degen orındı sınnan qaşpayıq. Elbasınıñ eren eñbegin qazaq eli eşqaşanda wmıtpaq emes, alayda orınsız aptığudıñ, jarısıp jağımpazdanudıñ ne qajettiligi bar edi. Älde “men alğaş bolıp aytıp edim” degen talas pa? Meniñ oyımşa Astananıñ Qazaq eliniñ Elordası boluına, onıñ büginge deyin qwlpırıp boy tüzeuine Elbasınıñ tikeley qatısı bar ekenin eşkim joqqa şığara almaydı. Degenmen de asıqpağan jön. Sebebi bizdiñ izgi nietimizdi sırtqı jäne işki jaularımız teris oyğa şığarıp, Elbasınıñ atına, qazaq halqınıñ atına qolaysız söz keledi dep oylaymın.

POST YOUR COMMENTS TO docent12 (Cancel)

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: