Негізі әлімсақтан бері адам баласы мына дүниеге келгелі өз тіршілігін, тұрмысын ғылымсыз елестету мүмкін емес. Ғылым білік деген сөз. Сол біліктің басы “құтты білік” ол әрине дін болды. Себебі дін Жаратушымен тікелей байланысты адамның ең негізгі панасы болатын. 

Өткен ғасырда адамзат тарихына үлкен ревизия жасалды. Адамды сол “құтынан” айыруды басты мақсат еткен позитивизм теориялары шығып, адамзат тарихында ең бірінші рет кеңестік идеология ретінде практикалық тұрғыдан қолданылды. Кеңестік жүйе оны ғылыми атеиз ілімі ретінде өмірінің соңына дейін дәріптеді.

Позитивизм рухани әлемді, рухты, киеліні, құтты, ақыретті, тағдырды, Алланы мойындамады. Оның негізгі аспектісі материалды әлем, тән, ақыл, еңбек, эволюция, тәжірибе,сосын табиғи даму диалектикасы болды. Қолмен ұстап, көзбен көрмейтін, ақылға сыймайтын, тәжірибеге айналмайтын, гипотезаға бағынбайтын нәрселердің барлығы адамды құл қылатын өзіне өзі жат қылатын танымдар ретінде жоққа шығарды. Мына әлемді билейтін тек адам ғана болу керек деп гуманизм сияқты қосалқы идеологияларды, дарвинизм сияқты қолдан жасалған механизмдерді алған тартып, ғылыми танымды ең басым құрал деп дәріптеді. Сонымен осы теорияға сай Батыста Гегел шығып “философия өлді” деп мәлімдеді. Оның орнына ғылым салтанаты тақ құрады деп жар салды. Бұл жерде адамзат тарихында ғылым онсызда салтанат құрып келгендігін жасырып бақты. Адамды қоршаған танымдардың өзін ревизиялап, орындарын ауыстырып, біріншілік, екіншілік деген сияқты басымдылықтар мне иерархиялар ойлап тапты. Бұған грек философиясынадағы “сана мен болмыс” қатынасының иерархиялық байланыстары негіз болды.

Осы теория негізінде кеңестік режим жаңа идеологиялық ғылыми атеизм ілімін ойлап шығарды. Жалпы ол кезде бәрі тек ғылыми болу керек болатын. Философияның өзін ғылыми философия деп анықтады. Философияда да объект пен субъект қана бар “третьего не дано” деп топшылады. Ал оған дейін адамзат Алла, Адам, Әлем арасындағы қатынастар бойынша ой толғайтын. Адам мен әлем арасындағы қатынастар ғана адамды рационалылыққа, шынайы ақиқатқа жеткізеді деп білді. Ал ортасына Алла араласса, онда таным да объективті болмай қалады, ол жалпыға бірдей сезілмеген соң, танылмаған соң оның ғылымилығы да жоқ. Сол себепті үшіншісі Алла артық деп тапты.

Енді осы теорияларды практикада қолдану қалды. Оған да Батыстың әсіресе Франциядағы революциялық құбылыстар мен лаицизм теориялары негіз болды.

Бірінші тезис ретінде Адам мен Алла арасын ажыратуды қолға алды. Екінші мемлекеттік жүйені діннен ажырату Батыстық тілімен айтқанда лаицизм-секуляризм ұстанымдарын құқықтық тұрғыдан ғана емес, болмыстық, әлеуметтік, психологиялық, аксиологиялық және моральдық тұрғыдан ажыратып көрсетті. Бұл жерде үлкен ірі мектептер жұмыс істеді. Болмыс киесіз, әлеумет те құндылықсыз, писхология да рухсыз, мораль да ождансыз қабылдауды басты принцип деп көрсетті. Себебі идеясы Алланы жоққа шығару, атеизмді ұлықтау болатын.

Содан мемлекет діннен ажыратылды, мәдениет те діннен ажыталды, жалпы қоғам дінсіз, ең соңынан адам да дінсіз, Алласыз еркіндікке жетуі тиіс болатын.

Енді бүгін біз демокртиялық, әлеуметтік, құқықтық және зайырлы мемлекетпіз. Зайырлылық секулияризм емес. Ол тек қана құқықтық ұстаным. Оның мәні мемлекеттің саяси құқықтық шешімдері діни негізде қаралмайды. Дні мен мемлекет осы негізде өзара бөлек болады. Ал қазіргі тұжырымдар дінді тек мемлекеттен ғана емес, мәдениеттен де, болмыстан да, экономикадан да, әлеуметтен де, отбасынан да, өнерден де, медицидан да, ажыратып, “зайырлы қоғам” лозунгысын тықпалап жатыр. Мақсат исламофобияны сейілту. Елбасы “терроризммен күресеміз деп, исламмен күресіп кетпеңдер” деген ескертуі жолда қалды. Ал зайырлылық ұстанымы демокртаиялық егмен елде тек мемлекет үшін танылған құқықтық ұстаным. Теориясы да ақиқаты да осылай. Ислам табиғатынан зайырлы дін. Ол дін мен дүние, Алла мен әлем, адам мен ақыретті өз алдына жүйелеп танытатын, қабылдайтын дін.

Сондықтан зайырлылық ол мемлекетке ғана қатысты ұстаным, Ол қоғамға қатысты емес. Олай болса кешегі кеңестік атеизм ұстанымынан еш айырмашылығы қалмайды.

Сосын демокртаиялық елде адам құқы тең, оның кәсібіне міндетіне, қызметіне қарай құқы анықталмайды. Құқық бір, бірақ жауапкершілігі мен міндеттері нақтыланады. Ал қазір бізде мемлекеттік қызметтегілер діни сенімдерін жүзеге асыруға шектеу, тыйым салынбақшы. Бұл деген сөз биліктің сауатсыз ұстанымы арқылы қоғамда қолдан “каста” жасау деген сөз.

Жалғасы бар…

Досай Кенжетай,

Ұлт порталы