|  |  |  | 

Суреттер сөйлейді Тарих Қазақ шежіресі

Шарқи Түркістан атты әскері жайлы не білеміз?

Шарқи (Шығыс) Түркістан ұлттық әскері дегенде көз алдыңызға атқа қонып жауға шапқан кісінің әлде бір елесі пайда болса, онда сіз дұрыс пайымдаған боласыз. Шынымен де Шарқидың жүзде сексен пайызы (80%) атты әскер болған. Қолға қару алып ат жалын ұстап мініп жауға шүйлігу қай xалықтың қанына сіңген өмір таңдауы екенін тариx өзі ашып айтар уақыты келіп шындығы айпарадай ашылғанда.

Отыз мыңға дейін көбейген ұлттық әскердің 60-70 пайызы қазақ болғаны Қытай деректерінде де анық тұр. Өкініштісі, көтерліс бастап елді азаттыққа шығарған әскердің көбін Құлжадағы бай-шонжарлар «рақметін айтып» ауылдарына қайтарып жібергенін біреу білсе біреу білмейді.

Сондай қайтарумен келген бір-екі ақсақал біздің ауылда да бар еді. Мен бала кезімде күзеулікте соларды көруші едім. Қанжілік боп шайқастарға қатысып, ел азат болған соң үнсіз ауылға қайтып оралып, қара табан қойшы болған. Бағалау жоқ, марапат жоқ, әлеуметтік көмек те көрсетпепті оларға. Көбі үлкендердің айтуынша 55-62 жылдары Арғы бетке асып Совет азаматтығына өткен. Кішкене кезімде ауылдағы ақсақалдардың кеңестерін кіресілі-шығасылы еститінмін, сонда ол кәртең ақсақалдар сартты боқтап отыратын.

Кейін ес жиып, етек-жеңімізді түзеген кезде бұған қатысты кітаптар оқи бастадық. Сонда кей автор бұл оқиғаны сензурамен әрең жарық көрген кітаптарының мазмұнына білдіртпей де енгізіпті, жалпы басынан оқып келе жатқан естияр оқырман бірден түсінеді.

Мына сурет Манас өзенінің бойын күзеткен қалың қазақтың белгілі тариxының белгісіз сурет бейнелері. «Манастың бойын күзеттік», «Манас бойында ұзақ жатып қалдық» немесе «Манастан қайттық» дегенді үлкен ақсақалдардың айтқандарынан құлағымыз тыңдап қалатын. Сол Манас бойында деректерге сүйенсек шамамен он мыңдай (10 мың) әскер шекаралық күзетте тұрған екен.

Және бір сәйкестік Әскери күштің Манасқа дейін созылып Манаста қалың қазақ әскердің кідіріп қалуы Іле Уалаятындағы әкімшілік билікті «бөліске» салып, жаңа реттеу жүргізуіне де тура келіп қалады екен. Қазақтың негізгі әскери күші Іле уалаятынан шығып Манаста кідіріп қалғанда арт жақта кімдер қандай астыртын ойын бастады кім білсін?!

Біз білмейтін дүние баршылық…

Әзірге осы.

Orda Eldec-тің facebook парақшасынан

Related Articles

  • Қазақстанды алманың арғы отаны атайды

    Анна КЛЕВЦОВА Алматы теміржол вокзалында сатылатын алмалар. 2 қазан 2014 жыл. Батыс баспасөзі Қазақстанның экономикалық өсімі, көшпенді халықтар арасында кең тараған көкпар ойыны жайлы және Тянь-Шань тауы баурайында өсетін алманың шығу тегін қазіргі Қазақстанмен байланыстыратын зерттеуге қатысты комментарий жазған. СТАТИСТИКА ЖӘНЕ ШИКІЗАТҚА СҮЙЕНГЕН ЭКОНОМИКА Америкалық Stratfor сараптама орталығының сайты журналист Чарльз ван дер Лееувтің «Қазақстан: экономикалық дамуға қатысты болжам мен нақты жағдай» деген мақаласын жариялаған. Мақалада елдің ұлттық статистикалық агенттігі дерегінше, Орталық Азиядағы ең ірі ел – Қазақстанның экономикасы биыл алғашқы жарты жылда 4,2 пайызға өсті деп көрсетілген. Салыстырсақ, биылғы бірінші тоқсанда өсім 3,6 пайызды, ал 2016 жылдың алғашқы жарты жылында бар-жоғы 0,1 пайызды құраған болатын. Бұл деректер халықаралық экономикалық ұйымдардың болжамдарына

  • Қажымұқанға қолдау көрсеткен екеу

    Осыдан бірер жыл бұ­рын Астана қаласына жол түсіп, біраз күн бас шаһарды араладым. Қала­дағы мәдени, тарихи ескерт­кіштерді тамашаладым. Сол уақытта өзім куә болған жайлардың ішіндегі бөле-жара айтарым әйгілі жазушы, қоғам қайраткері, бәрімізге бала жасымыздан өзінің «Тоқаш Бокин» романымен таныс Зейін Шашкиннің шаңырағында қонақ болғаным дер едім. Жазушының зайыбы Мә­риям Нұрланқызы жасы сексен жетіге келсе де әлі күнге сергек, ширақ, ба­қуат­ты күйде екен. Ол кісі кен­же қызы Гүлжан мен күйеу баласы Ерболаттың қо­лын­да, солардан ту­ған кішкентай жиен неме­ре­леріне ес болып, тірлік ке­шіп жатыр. Менің бұл үйге тап болғаным да сол Ер­болаттың, Күршім аудан­дық мәдениет бөлімін 18 жыл басқарған белгілі өнер ардагері Қабдолла Тұраровтың кенже ұлының арқасы еді. Күршімге бір келгенінде Ерекеңнің:

  • АБЫЛАЙ ХАННЫҢ ТЕГІ ЖӘНЕ ТУҒАН-ӨЛГЕН ЖЫЛДАРЫ

      Қазақтың даңқты ханы, «үш жүздің баласының атын басын бір кезеңге теңеген», «он сан Алаш баласын аузына қаратқан» Абылайдың шыққан тегіне, оның туған-өлген жылдарына қатысты бірталай сұрақтар бар-деп жазды  e-history.kz.                                                                                                                                                                

  • Хан Тәңірі. Қанды тау ма, Құдай тауы ма?

    Қазақ, қырғыз бен қытай шекараларының түйісер тұсында әлемдегі биік нүктелердің бірі – Хан Тәңірі шыңы тұр. Хан Тәңірінің көз жетпес биіктігін әрдайым қалың қар басып, тұман тұмшалап тұрады. Күн батар тұста шың басы қызыл реңге боялып, алаулаған от секілді көрініс береді. Сол себепті оны қазақтар «қанды тау» атап кетсе, қырғыз халқы «кантоо» деп атайды-деп жазады el.kz порталы.. Кей ғалымдар Хан Тәңірі атауы тым беріде шықты дегенді айтады. Хан сөзі көне түрік-моңғол тілінде Qan мағынасында қолданған екен. Бұл сонау б.з.д. V-VIII ғасырларда сөздік қорда болған сөз. Ал Тәңір туралы аңызда былай делінеді: Есте жоқ ескі заманда аспан да, жер де жоқ, тек ұшы-қиырсыз көк теңіз болған екен. Бір кезде  теңіз ортасынан аппақ

  • ЖАТ ЖЕРДЕ ҚАЛҒАН ҚАЗАҚТАР

    Кеңестік жылдары қазақ халқына қарсы жасалған большевиктердің зұлымдық саясатының құрбаны болған  талай мыңдаған, миллиондаған қазақтың сүйегі атажұртынан тыс жерлерде, жат жұртта қалды. Әсіресе, большевиктердің қолдан ұйымдастырған  1929-1933 жылдарғы ашаршылық кезінде қазақ жерінен ауып, шетелдерге бас сауғалаған талай  қазақ сол жақта өлім құшты. Көбі көмусіз иен далада қалды. Бірақ біздің айтпақ болып отырғанымыз, «Ұлы Отан соғысы» деп аталатын Германия мен СССР арасындағы 1941-1945 жылдары Екінші дүниежүзілік соғысқа қатыс­қан талай боздақтың елге қайтпай, жат жұртта қалғаны. «Соғыс тұтқы­ны» аталған осы қазақтар соғыс біт­к­ен соң «елге қайтсақ, сталиндік террордың құрбаны болармыз» деген қауіппен Германияда қалуды жөн санайды. Олардың көбі «Түр­кіс­тан легионы» құрамында болды. Кезінде Мұстафа Шоқайдың көме­гі­мен неміс концлагерлерінен бо­сан­ған осы азаматтардың кейбірі

1 пікір

  1. erzat mellat

    hazahha harse ukimet,hazahte hazahha herghezgan sobetshil,ukimet,shaphenxelarga bir oh atpay berilgen uletteh armya,ukimet tili uyghur tili,basshlare ongkey sart,ores,hazah ardahtayten ukimet emes negizi

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: