|  | 

Жаһан жаңалықтары

Ричард Кумбс: “Дипломаттар әжетхана тазалап, сүт тасыды”


Мәскеудегі АҚШ елшілігі ғимараты. 15 сәуір 1987 жыл.

Мәскеудегі АҚШ елшілігі ғимараты. 15 сәуір 1987 жыл.

Мәскеу Вашингтонға Ресейдегі дипломатиялық миссиясы қызметкерлері санын қысқарту жайлы талап қойды. “Қырғи-қабақ соғысы” жылдары Мәскеудегі АҚШ елшілігінде қызмет атқарған америкалық ардагер дипломат Ричард Кумбс отыз бір жыл бұрынғы ұқсас оқиғаларды еске алады.

Ресей президенті Владимир Путин АҚШ-тың Ресейдегі дипломатиялық миссиясындағы 755 қызметкерді қысқартуға пәрмен берді. Екі ел арасында дипломаттарды жаппай қысқарту оқиғасы соңғы рет 1986 жылы қазанда болған.

СССР үкіметінің АҚШ дипломатиялық миссиясындағы қызметкерлер санын 200 адамға қысқарту туралы талабынан соң онда жұмыс істейтін совет азаматтарын америкалықтар жұмыстан босатуға мәжбүр болған. Сол кезде Мәскеудегі АҚШ елшілігінің екінші адамы болған Ричард Кумбстың айтуынша, адамның жетіспеуінен адмиралдар әжетхана тазалап, бірнеше тілді еркін меңгерген тәжірибелі дипломаттар жәшік-жәшік сүт тасып, мектеп автобустарын айдаған, ал олардың әйелдері елшілік ғимаратының еденін жуған. Бүгінде дипломатиялық карьерасын аяқтап, демалыста жүрген Ричард Кумбс Азаттыққа сұхбатында отыз бір жыл бұрынғы оқиғалар туралы айтып берді.

Азаттық: - СССР сыртқы істер минстрлігі дипломаттардың санын қысқарту туралы шешім шығарған сол кезең несімен ерекше есіңізде қалды?

АҚШ дипломаты Ричард Кумбстің "қырғи-қабақ соғысы" жылдары Ленинградтағы Эрмитажда түскен суреті.

АҚШ дипломаты Ричард Кумбстің “қырғи-қабақ соғысы” жылдары Ленинградтағы Эрмитажда түскен суреті.

 

Ричард Кумбс: - 1986 жылы олар [АҚШ дипломатиялық миссиясында жұмыс істеп жүрген] жергілікті совет азаматтарын жұмыстан шығарып алу туралы шешім шығарды, қателеспесем, олардың жалпы саны 200-ге жуық еді. Ең ауыр жұмысты осы кісілер атқаратын. Біз совет азаматтарын үй күтуші, аспаз, тазалаушы, жүргізуші, механик, сантехник тәрізді жұмыстарға алатынбыз. Сондықтан, осы маңызды міндеттерді өз күшімізбен атқару жайын ойластыра бастадық. Бұл – бір үлкен мәселе болды, себебі, басқа жұмыспен қоса жүк тасу жұмыстарын атқаруға тура келді. Елшілікке күн сайын ауыр заттар көп келеді. Оларды пойыздан сүйреп кеденге, кеденнен шыққан соң елшілікке алып келетін кісі керек. Аса ірі, маңызды дипломатиялық өкілдіктегі 200 жергілікті совет қызметкері жұмыстан шыққан соң ондағы логистиканы басқару – ең қиын шаруа болды.

Азаттық: - Сонда, дипломаттардың өздері елден шығарылған жоқ па?

Ричард Кумбс: - Жоқ. Сол жылдары Совет одағынан шығарылған дипломаттар болды, әрине. Бірақ бұл жолы СССР сыртқы істер министрлігі мен өкіметі жергілікті қызметкерлердің барлығын жұмыстан шығарып алуды ұйғарды. Біз елшіліктің және Ленинградтағы консулдықтың жұмыстарын жүргізуде оларға біршама тәуелді едік.

Азаттық: - 1986 жылы Мәскеудегі атмосфера қандай еді?

Ричард Кумбс: - “Сен – маған, мен – саған” деп, екі жақтан да дипломаттарды шығарып жіберу оқиғалары болды. Соның алдында да біз “егер совет азаматтарын АҚШ-тан шығаруды жалғастыра берсеңдер, күндерің қараң болады, себебі, сендерде жұмыс істейтін жергілікті азаматтар бар” деген бейресми ескертулерді естіп жүргенбіз.

Елшіліктегі дипломаттар мен басқа да қызметкерлер күн сайын жұмыс киімдерін киіп, қара жұмыс істеп жүрді. Біраз уақыттан соң жұрт шаршай бастады.

Ал атмосфераға келетін болсақ, Мәскеуде қызмет етіп жатқан америкалықтардың көбі жігерленіп кетті. Біз бәріміз қырғи-қабақ соғыстың майдан шебінде жүргенімізді сезінетінбіз. Сондықтан елшілікте ұжымдық ауызбіршілік мықты болды. Әуелгіде: “Мейлі, бұл шаруаның бәрін орыстардың, советтіктердің көмегінсіз, өзіміз-ақ атқарамыз” деген реакция болды. Басында бәрі жақсы болды. Әжетхананы тазалау, сүт тасу сияқты жұмыстарды елші екеумізден басқа қызметкерлердің жұмыс міндеттерінің тізіміне қосуға мәжбүр болдық. Сөйтіп, елшіліктегі дипломаттар мен басқа да қызметкерлер күн сайын жұмыс киімдерін киіп, осындай қара жұмыс істеп жүрді. Біраз уақыттан соң жұрт шаршай бастады. Бұл – бірінші.

Спасо-Хаус – Мәскеудегі АҚШ елшісінің ресми резиденциясы. 2 шілде 2010 жыл.

Спасо-Хаус – Мәскеудегі АҚШ елшісінің ресми резиденциясы. 2 шілде 2010 жыл.

Екіншіден, бұл жағдай қоғамдық дипломатияға күлкілі (бәлкім онша күлкілі емес те шығар) әсер етті. Өзіңнен басқа тамақ пісіретін, қызмет көрсететін, жуып-тазалайтын ешкім болмаса, қалай қонақасы беріп, кешкі асқа қалай қонақ шақырасың? Елшіліктің негізгі басқару саласынан гөрі ақпарат жинау, ол туралы есеп беру тәрізді қосымша саласы көп зардап шекті. Ал дипломатияда өте маңызды саналатын қоғамдық жағына келер болсақ, жоғарыда айтылған себептермен мұнда көп нәрсе қолымыздан келмеді.

Бұған қоса қауіпсіздік мәселесі тағы бар. Көліктерімізді, мектеп автобустарымызды жөндеу керек, балаларымызды мектепке апару үшін автобустарды біреу жүргізуі керек. Қауіпсіздік тұрғысынан өмірлік маңызы бар мәселелер болды, біз солардың барлығын хал-қадерімізше шештік.

Азаттық: - Сонда төменгі деңгейдегі жас дипломаттар рөлге отырып, минивэнмен мектепке бала тасыды ма?

Ричард Кумбс: - Бізде бір-екі үлкен автобус та болды, оларды да біреу жүргізу керек болатын. Егер қателеспесем, бізде Совет одағымен екіжақты келісім-шарт болды, соның көмегі көп тиді. Сол кезде олар Вашингтонда, біз Мәскеуде жаңа елшілік ғимараттарын салып жатқанбыз, сондықтан Мәскеуде құрылысты басқару үшін АҚШ әскери-теңіз флотының құрылысшылары жүрген. Олар құрылыс саласындағы тәжірибелі механиктер болғандықтан, бізге көмекке келіп, көп шаруамызды жеңілдетті.

Бұл тығырықтан шығудың тағы бір қызық жолын таптық. Мәселен, Филиппин елшілігінде қызметкер де, олардың отбасы мүшелері де көп екен. Біз олардың кейбірін бірден жұмысқа алдық, себебі олар жергілікті совет азаматтары емес, бізге СССР азаматтарынан басқаларды жұмысқа алу жөнінен шектеу болған жоқ.

Азаттық: - Дипломатиялық қызметкерлердің әдеттен тыс міндет атқаруы кезінде қызықты оқиғалар болған шығар, есіңізде бар ма?

Ричард Кумбс: - Тәжірибелі, кәсіби деңгейі жоғары дипломаттар жиһаз тасып, басқа да майда жұмыстарды істеп жүрді. Финляндияның Хельсинки қаласындағы Stockmann дүкенінен сүт, жеміс-жидек, көкөніс тәрізді азық-түлікті көп алдыратынбыз. Біреу вокзалға барып, оларды вагоннан түсіріп, көлікке тиеп, елшілікке алып келіп, көліктен түсіріп, тоңазытқыштарға жеткізуі керек. Және бұл күн сайын қайталанады. Біраз уақыттан соң бұдан қатты шаршайсың.

Күн сайын елшілікке қыруар жүк келеді, тіпті, хат-хабарлар мен жәшіктердің өзі өте көп. Sears-тан үнемі көп зат алдырып отыратынбыз. Күн сайын сыртқы істер қызметінің офицерлері, хатшылар мен елшілік дәрігері сияқты қызметкерлер әлгі заттарды тізім бойынша қабылдап, реттейді. Мұнда қара жұмыс күші көп қажет болды. Әрине, елшілік ғимаратындағы әжетханаларды да біреу жуып отыруы керек, елшіліктің өзін таза ұстау да бұрын жергілікті азаматтардың жұмысы болатын. Бұл жұмыстардың бәрін өз бетімізбен бірнеше жыл бойы атқарып жүрдік.

Жібіген риторикаға қарамастан, майдан шебінде, елшіліктерде және сол сияқты орындарда қырғи-қабақ соғыс әлі жүріп жатқан еді…

Бір қызығы, мұнда Совет одағы өте ақылды қадам жасады, себебі, олар өз елшіліктеріне және консулдықтарына АҚШ азаматтарын жұмысқа алмайды, сондықтан біздің қарымта жауап беретін мүмкіндігіміз болмады. Әрине, бізде жұмыс істейтін жергілікті азаматтар КГБ-мен ынтымақтасуға мәжбүр болды, біз мұны білетінбіз, әйтеуір америкалық қызметкерлердің санын тым көбейтіп жібермеу үшін әлдекімдер осындай шешім қабылдапты.

АҚШ-тың дипломатиялық миссиясындағы қызметкерлердің санын қысқарту туралы шешім Совет басшысы Михаил Горбачев “жариялылық” және “қайта құру” бастамаларын жариялғаннан сегіз ай өткен соң шықты. Ашық қоғам құрып, экономиканы қайта құрылымдауды мақсат тұтқан бұл бастама ақыр соңында Совет одағының ыдырауына түрткі болғаны белгілі. Жібіген риторикаға қарамастан, майдан шебінде, елшіліктерде және сол сияқты орындарда қырғи-қабақ соғыс әлі жүріп жатқан еді…

Бұл – совет жағының тактикалық жүрісі болды, олар бұл туралы бізге ескертіп те жүрген. Және бұл – нағыз Совет одағына тән әрекет еді. Бірақ бұл сол кезде Горбачев жасап жатқан шаруаға кереғар болды. Олар мұндай әрекетке барады деп ешкім күтпеген еді.

(Майк Экелдің материалы ықшамдалып аударылды.)     Азаттық радиосы

Related Articles

  • «Кейбір елдер Ресейдің Қырымды басып алғанын ұмытты»

    Бірқатар Батыс Еуропа елдері Ресейдің Қырымды аннекциялап алғанын ұмыта бастады. Бұл туралы Анкарада Түркияның сыртқы істер министрі Мевлют ЧАВУШОҒЛЫ мәлімдеді, деп хабарлайды zhasalash.kz түркиялық «Yeni Safak» басылымына сілтеме жасап. Сыртқы саясат ведомствосының басшысы бұл туралы 7-маусым күні Қырым түріктерінің мәдениеті мен өзара жәрдем Ассоциациясы ұйымдастырған жиында айтты. «Қазір Қырымның жағдайын ұмытқандарыңыз үшін күні ертең Украинада әлдебір оқиға бола қалған жағдайда, сіздер жауапты боласыздар», — деді Мевлют Чавушоғлы Батыс Еуропаға қарата. Ол Түркия өз кезегінде Қырым туралы бір сәтке естен шығармайтынын, сондай-ақ Ресейдің түбекті оккупациялауын ешқашан құптамайтынын айтты. Сонымен қатар, Анкара тарапы қырым татарларына қашан да қолдау көрсетіп отыратыны жайлы уәде берді. Чавушоғлының айтуынша, Түркия Еуропа Кеңесінде, ЕҚЫҰ-да және өзге де халықаралық платформаларда Қырым мәселесін

  • Дональд Трамп пен Ким Чен Ынның келіссөзі басталды

    Солтүстік Корея лидері Ким Чен Ын (сол жақта) мен АҚШ президенті Дональд Трамп қол алысып тұр. Сингапур, 12 маусым 2018 жыл. Сингапурде 12 маусым күні жергілікті уақыт бойынша таңертеңгі сағат 9-да АҚШ пен Солтүстік Корея басшыларының кездесуі басталды. Кездесу басталар алдында Дональд Трамп пен Ким Чен Ын қол алысып амандасты. Кездесу Сингапурдың Сентос аралындағы шипажайда өтіп жатыр. Дональд Трамп пен Ким Чен Ын екі аудармашымен ғана қалып, жеке кездесті. Әдетте мұндай кездесулерде АҚШ президентінің кем дегенде бір жақын көмекшісі жанында болатын. Екі ел басшыларының алғашқы кездесуі шамамен 45 минутқа созылды. Оңаша кездесуден соң Трамп келіссөз жалғасатынын айтып, Корей түбегін ядролық қарусыз аймақ қылуда “үлкен табысқа” жететінінен үмітті екенін білдірді. Бұдан

  • Қытайда Шанхай ынтымақтастық ұйымы саммиті өтіп жатыр

    Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше елдер басшылары кезекті саммит алдында. Циндао, Қытай, 10 маусым 2018 жыл. Қытайдың Циндао қаласында бүгін Шанхай ынтымақтастық ұйымына (ШЫҰ) мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің кезекті отырысы өтіп жатыр. Маусымның 9-ы күні саммиттің ашылу рәсімінде Қытай президенті Си Цзиньпин ШЫҰ “бірлігіне” жоғары баға беріп, ұйым жұмысы “бірегей ұстаным әзірлеуге және өзара тиімді әріптестікке” құрылғанын айтқан. Оқи отырыңыз: Қытайдың маңайындағы елдерге қолданар айласы Қытай мен Ресейдың жетегіндегі бұл аймақтық ұйымға Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Өзбекстан, Үндістан мен Пәкістан мүше. Соңғы екеуі ШЫҰ мүшелігіне өткен жылы қабылданған. Ал, Ауғанстан, Беларусь, Иран мен Моңғолия бұл ұйымға бақылаушы ретінде қатысады. Бұған дейін биылғы саммит аясында ШЫҰ өкілдері Ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымы (ҰҚШҰ-ОДКБ) мен

  • “Мәселенің Иран режимін ауыстыруға қатысы жоқ”

    Азаттық радиосы АҚШ мемлекеттік хатшысы Майк Помпеоның “Америка дауысы” радиосына сұхбат беріп отырған сәті АҚШ мемлекеттік хатшысы Майк Помпео “Америка дауысы“ радиосына берген сұхбатында Вашингтонның Иранға, оның ядролық бағдарламасы мен аймақтағы рөліне қатысты жаңа саясатының мақсатын түсіндіріп берді. Мамырдың 8-і күні АҚШ президенті Дональд Трамп 2015 жылы қол қойылған әрі “Бірлескен жан-жақты іс-қимыл жоспары” деген атау алған Иранның ядролық бағдарламасына қатысты келісімнен АҚШ шығады деп мәлімдеген еді. 5+1 деп аталған (Германия және БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінің тұрақты мүшелері: АҚШ, Ресей, Қытай, Ұлыбритания, Францияның Иранмен мәмілесі) келіссөзі деп те аталатын жоспар бойынша әуелде Иранда байытылған уранның көп бөлігі шетелге шығарылатын болады, бірақ ыдырағыш материалдарды байыту құқығынсыз жұмыс істейтін ғылыми орталыққа айналады деп келісілген Фардо

  • Қытай: АҚШ кемесі теңіздегі шекарамызды бұзды

    Оңтүстік-Қытай теңізіндегі Қытай жасаған жасанды арал (Көрнекі сурет). Қытай АҚШ-тың әскери-теңіз күштерінің кемесін Оңтүстік-Қытай теңізіндегі аймаққа басып кірді деп айыптады. Бұған дейін Reuters агенттігі америкалық ресми тұлғаға сілтеме жасап, Higgins және Antietam әскери кемелері Қытай өзінің аймағы деп есептейтін Парасель аралдарынан шамамен 19 шақырым қашықтыққа енгенін хабарлаған. Қытай Сыртқы істер министрлігі америкалық кемелер теңіздегі шекараның 12 миль аймағын бұзғанын мәлімдеді. Пекин Қытай бұл аймаққа жеке кемелері мен ұшақтарын жөнелтіп, “елдің егемендігі мен қауіпсіздігін қорғау үшін тиісті шаралар қолдануға мәжбүр болды” дейді. АҚШ әскери кемелерінің Оңтүстік-Қытай теңізінде жүруін Пекин тарапынан жасалып жатқан шектеулерге қарсы тұру деп түсіндірді. Осыған дейін АҚШ президенті Дональд Трамптан пен басқа да америкалық жоғары лауазымды тұлғалар Пекиннің

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: