|  | 

Жаһан жаңалықтары

Ричард Кумбс: “Дипломаттар әжетхана тазалап, сүт тасыды”


Мәскеудегі АҚШ елшілігі ғимараты. 15 сәуір 1987 жыл.

Мәскеудегі АҚШ елшілігі ғимараты. 15 сәуір 1987 жыл.

Мәскеу Вашингтонға Ресейдегі дипломатиялық миссиясы қызметкерлері санын қысқарту жайлы талап қойды. “Қырғи-қабақ соғысы” жылдары Мәскеудегі АҚШ елшілігінде қызмет атқарған америкалық ардагер дипломат Ричард Кумбс отыз бір жыл бұрынғы ұқсас оқиғаларды еске алады.

Ресей президенті Владимир Путин АҚШ-тың Ресейдегі дипломатиялық миссиясындағы 755 қызметкерді қысқартуға пәрмен берді. Екі ел арасында дипломаттарды жаппай қысқарту оқиғасы соңғы рет 1986 жылы қазанда болған.

СССР үкіметінің АҚШ дипломатиялық миссиясындағы қызметкерлер санын 200 адамға қысқарту туралы талабынан соң онда жұмыс істейтін совет азаматтарын америкалықтар жұмыстан босатуға мәжбүр болған. Сол кезде Мәскеудегі АҚШ елшілігінің екінші адамы болған Ричард Кумбстың айтуынша, адамның жетіспеуінен адмиралдар әжетхана тазалап, бірнеше тілді еркін меңгерген тәжірибелі дипломаттар жәшік-жәшік сүт тасып, мектеп автобустарын айдаған, ал олардың әйелдері елшілік ғимаратының еденін жуған. Бүгінде дипломатиялық карьерасын аяқтап, демалыста жүрген Ричард Кумбс Азаттыққа сұхбатында отыз бір жыл бұрынғы оқиғалар туралы айтып берді.

Азаттық: - СССР сыртқы істер минстрлігі дипломаттардың санын қысқарту туралы шешім шығарған сол кезең несімен ерекше есіңізде қалды?

АҚШ дипломаты Ричард Кумбстің "қырғи-қабақ соғысы" жылдары Ленинградтағы Эрмитажда түскен суреті.

АҚШ дипломаты Ричард Кумбстің “қырғи-қабақ соғысы” жылдары Ленинградтағы Эрмитажда түскен суреті.

 

Ричард Кумбс: - 1986 жылы олар [АҚШ дипломатиялық миссиясында жұмыс істеп жүрген] жергілікті совет азаматтарын жұмыстан шығарып алу туралы шешім шығарды, қателеспесем, олардың жалпы саны 200-ге жуық еді. Ең ауыр жұмысты осы кісілер атқаратын. Біз совет азаматтарын үй күтуші, аспаз, тазалаушы, жүргізуші, механик, сантехник тәрізді жұмыстарға алатынбыз. Сондықтан, осы маңызды міндеттерді өз күшімізбен атқару жайын ойластыра бастадық. Бұл – бір үлкен мәселе болды, себебі, басқа жұмыспен қоса жүк тасу жұмыстарын атқаруға тура келді. Елшілікке күн сайын ауыр заттар көп келеді. Оларды пойыздан сүйреп кеденге, кеденнен шыққан соң елшілікке алып келетін кісі керек. Аса ірі, маңызды дипломатиялық өкілдіктегі 200 жергілікті совет қызметкері жұмыстан шыққан соң ондағы логистиканы басқару – ең қиын шаруа болды.

Азаттық: - Сонда, дипломаттардың өздері елден шығарылған жоқ па?

Ричард Кумбс: - Жоқ. Сол жылдары Совет одағынан шығарылған дипломаттар болды, әрине. Бірақ бұл жолы СССР сыртқы істер министрлігі мен өкіметі жергілікті қызметкерлердің барлығын жұмыстан шығарып алуды ұйғарды. Біз елшіліктің және Ленинградтағы консулдықтың жұмыстарын жүргізуде оларға біршама тәуелді едік.

Азаттық: - 1986 жылы Мәскеудегі атмосфера қандай еді?

Ричард Кумбс: - “Сен – маған, мен – саған” деп, екі жақтан да дипломаттарды шығарып жіберу оқиғалары болды. Соның алдында да біз “егер совет азаматтарын АҚШ-тан шығаруды жалғастыра берсеңдер, күндерің қараң болады, себебі, сендерде жұмыс істейтін жергілікті азаматтар бар” деген бейресми ескертулерді естіп жүргенбіз.

Елшіліктегі дипломаттар мен басқа да қызметкерлер күн сайын жұмыс киімдерін киіп, қара жұмыс істеп жүрді. Біраз уақыттан соң жұрт шаршай бастады.

Ал атмосфераға келетін болсақ, Мәскеуде қызмет етіп жатқан америкалықтардың көбі жігерленіп кетті. Біз бәріміз қырғи-қабақ соғыстың майдан шебінде жүргенімізді сезінетінбіз. Сондықтан елшілікте ұжымдық ауызбіршілік мықты болды. Әуелгіде: “Мейлі, бұл шаруаның бәрін орыстардың, советтіктердің көмегінсіз, өзіміз-ақ атқарамыз” деген реакция болды. Басында бәрі жақсы болды. Әжетхананы тазалау, сүт тасу сияқты жұмыстарды елші екеумізден басқа қызметкерлердің жұмыс міндеттерінің тізіміне қосуға мәжбүр болдық. Сөйтіп, елшіліктегі дипломаттар мен басқа да қызметкерлер күн сайын жұмыс киімдерін киіп, осындай қара жұмыс істеп жүрді. Біраз уақыттан соң жұрт шаршай бастады. Бұл – бірінші.

Спасо-Хаус – Мәскеудегі АҚШ елшісінің ресми резиденциясы. 2 шілде 2010 жыл.

Спасо-Хаус – Мәскеудегі АҚШ елшісінің ресми резиденциясы. 2 шілде 2010 жыл.

Екіншіден, бұл жағдай қоғамдық дипломатияға күлкілі (бәлкім онша күлкілі емес те шығар) әсер етті. Өзіңнен басқа тамақ пісіретін, қызмет көрсететін, жуып-тазалайтын ешкім болмаса, қалай қонақасы беріп, кешкі асқа қалай қонақ шақырасың? Елшіліктің негізгі басқару саласынан гөрі ақпарат жинау, ол туралы есеп беру тәрізді қосымша саласы көп зардап шекті. Ал дипломатияда өте маңызды саналатын қоғамдық жағына келер болсақ, жоғарыда айтылған себептермен мұнда көп нәрсе қолымыздан келмеді.

Бұған қоса қауіпсіздік мәселесі тағы бар. Көліктерімізді, мектеп автобустарымызды жөндеу керек, балаларымызды мектепке апару үшін автобустарды біреу жүргізуі керек. Қауіпсіздік тұрғысынан өмірлік маңызы бар мәселелер болды, біз солардың барлығын хал-қадерімізше шештік.

Азаттық: - Сонда төменгі деңгейдегі жас дипломаттар рөлге отырып, минивэнмен мектепке бала тасыды ма?

Ричард Кумбс: - Бізде бір-екі үлкен автобус та болды, оларды да біреу жүргізу керек болатын. Егер қателеспесем, бізде Совет одағымен екіжақты келісім-шарт болды, соның көмегі көп тиді. Сол кезде олар Вашингтонда, біз Мәскеуде жаңа елшілік ғимараттарын салып жатқанбыз, сондықтан Мәскеуде құрылысты басқару үшін АҚШ әскери-теңіз флотының құрылысшылары жүрген. Олар құрылыс саласындағы тәжірибелі механиктер болғандықтан, бізге көмекке келіп, көп шаруамызды жеңілдетті.

Бұл тығырықтан шығудың тағы бір қызық жолын таптық. Мәселен, Филиппин елшілігінде қызметкер де, олардың отбасы мүшелері де көп екен. Біз олардың кейбірін бірден жұмысқа алдық, себебі олар жергілікті совет азаматтары емес, бізге СССР азаматтарынан басқаларды жұмысқа алу жөнінен шектеу болған жоқ.

Азаттық: - Дипломатиялық қызметкерлердің әдеттен тыс міндет атқаруы кезінде қызықты оқиғалар болған шығар, есіңізде бар ма?

Ричард Кумбс: - Тәжірибелі, кәсіби деңгейі жоғары дипломаттар жиһаз тасып, басқа да майда жұмыстарды істеп жүрді. Финляндияның Хельсинки қаласындағы Stockmann дүкенінен сүт, жеміс-жидек, көкөніс тәрізді азық-түлікті көп алдыратынбыз. Біреу вокзалға барып, оларды вагоннан түсіріп, көлікке тиеп, елшілікке алып келіп, көліктен түсіріп, тоңазытқыштарға жеткізуі керек. Және бұл күн сайын қайталанады. Біраз уақыттан соң бұдан қатты шаршайсың.

Күн сайын елшілікке қыруар жүк келеді, тіпті, хат-хабарлар мен жәшіктердің өзі өте көп. Sears-тан үнемі көп зат алдырып отыратынбыз. Күн сайын сыртқы істер қызметінің офицерлері, хатшылар мен елшілік дәрігері сияқты қызметкерлер әлгі заттарды тізім бойынша қабылдап, реттейді. Мұнда қара жұмыс күші көп қажет болды. Әрине, елшілік ғимаратындағы әжетханаларды да біреу жуып отыруы керек, елшіліктің өзін таза ұстау да бұрын жергілікті азаматтардың жұмысы болатын. Бұл жұмыстардың бәрін өз бетімізбен бірнеше жыл бойы атқарып жүрдік.

Жібіген риторикаға қарамастан, майдан шебінде, елшіліктерде және сол сияқты орындарда қырғи-қабақ соғыс әлі жүріп жатқан еді…

Бір қызығы, мұнда Совет одағы өте ақылды қадам жасады, себебі, олар өз елшіліктеріне және консулдықтарына АҚШ азаматтарын жұмысқа алмайды, сондықтан біздің қарымта жауап беретін мүмкіндігіміз болмады. Әрине, бізде жұмыс істейтін жергілікті азаматтар КГБ-мен ынтымақтасуға мәжбүр болды, біз мұны білетінбіз, әйтеуір америкалық қызметкерлердің санын тым көбейтіп жібермеу үшін әлдекімдер осындай шешім қабылдапты.

АҚШ-тың дипломатиялық миссиясындағы қызметкерлердің санын қысқарту туралы шешім Совет басшысы Михаил Горбачев “жариялылық” және “қайта құру” бастамаларын жариялғаннан сегіз ай өткен соң шықты. Ашық қоғам құрып, экономиканы қайта құрылымдауды мақсат тұтқан бұл бастама ақыр соңында Совет одағының ыдырауына түрткі болғаны белгілі. Жібіген риторикаға қарамастан, майдан шебінде, елшіліктерде және сол сияқты орындарда қырғи-қабақ соғыс әлі жүріп жатқан еді…

Бұл – совет жағының тактикалық жүрісі болды, олар бұл туралы бізге ескертіп те жүрген. Және бұл – нағыз Совет одағына тән әрекет еді. Бірақ бұл сол кезде Горбачев жасап жатқан шаруаға кереғар болды. Олар мұндай әрекетке барады деп ешкім күтпеген еді.

(Майк Экелдің материалы ықшамдалып аударылды.)     Азаттық радиосы

Related Articles

  • АҚШ НАТО-дағы одақтастарын Ресейге қысым жасауға шақырды

    “Батыс-2017″ әскери жаттығуы барысында ұшырылған Ресейдің “Искандер-М” зымыраны. Ленинград облысы, 18 қыркүйек 2017 жыл. АҚШ НАТО бойынша одақтастарына Ресейдің орта және қысқа қашықтықтағы зымырандарды жою туралы келісімді бұзып отыруы ықтимал екеніне дәлел ұсынған. Германиялық Der Spiegel басылымының жазуынша, АҚШ қорғаныс министрі Джеймс Мэттис НАТО-ның ядролық жоспарлау жөніндегі тобының жабық отырысында солтүстікатлантикалық одаққа мүше елдерден Мәскеуді келісімді сақтауға мәжбүр ететін іс-қимыл жоспар әзірлеуін сұраған. Бұл жоспар 2018 жылы жазда өтетін НАТО саммитіне дейін дайын болуы тиіс деп жазады басылым. Қажет болған жағдайда НАТО Ресейге қарсы санкциялар енгізуге дайын болуы тиіс деп мәлімдеген Мэттис. Пентагон басшысы “егер НАТО бойынша әріптестерімен ортақ келісімге келе алмаса, онда АҚШ жеке іс-әрекет етуге әзір болады” деп

  • Өзі басқарған партия Мугабеге биліктен кетуге бір күн берді

    Зимбабве президенті Роберт Мугабе әскери және жай киімдегі адамдардың ортасында. Хараре, 17 қараша 2017 жыл. Зимбабвенің биліктегі “Зимбабвенің африкалық ұлттық одағы – Патриоттық майдан” партиясы Роберт Мугабеге ел президенті қызметінен өз еркімен кетуге дүйсенбіге дейін мұрсат беріп, әйтпесе оған импичмент жарияланатыны туралы ескерткен. Бұл туралы қауіпсіздік министрі Патрик Чинамасқа сілтеме жасап Reuters хабарлады. Ол жексенбіде билік партиясы арнайы отырысында Мугабені партия басшылығынан кетіргеннен кейін баспасөз мәслихатында сөйлеген. Британдық Daily Mail басылымы 93 жастағы Роберт Мугабенің өзін үйқамақта ұстауға наразылық білдіріп, аштық жариялағаны туралы хабарлады. Мугабенің отбасы мүшелерінің бірінің айтуынша, ол сенбіден бері ас ішуден бас тартып, “шындық үшін өлуге” бар екенін мәлімдеген. Мугабенің аштық жариялағаны туралы ақпаратты билік партиясының мүшелерінің бірі басылымға

  • Трамп Пхеньянға “төзімін сынай бермеуді” ескертті

    АҚШ президенті Дональд Трамп Оңтүстік Корея парламентінде сөйлеп тұр. Сеул, 8 қараша 2017 жыл. АҚШ президенті Дональд Трамп Солтүстік Корея басшысы Ким Чен Ынге АҚШ-тың “төзімділігімен ойнамауға” кеңес беріп, “әлем өзін ядролық қарумен қоқан-лоқы көсетіп отырған аластатылған режимнің қаупіне төзе алмайтынын” мәлімдеді. 8 қарашада Оңтүстік Корея парламентінде сөйлеге Трамп Пхеньян иеленгісі келіп отырған ядролық қару Солтүстік Кореяның қауіпсіздігін арттыра алмайтынын, керісінше ол елдің режиміне “үлкен қауіп тудыратынын” мәлімдеді. “Бізді жете бағалай алмай қалып жүрмеңдер және сынай бермеңдер” деді Трамп. Дегенмен ол Пхеньян егер баллистикалық зымыран жасауын тоқтатып, “ядролық әрекеттерін тоқтатуға және толық тексеруге келіссе” онда Солтүстік Кореяның болашағы жарқын болатынына уәде берді. Трамп 8 қараша күні таңертең ауа-райының қолайсыздығына байланысты

  • Ресей СІМ: Латын графикасына өту – Қазақстанның ішкі ісі

    Григорий Карасин, Ресей сыртқы істер министрінің орынбасары. Ресей сыртқы істер министрінің орынбасары Григорий Карасин ресми Мәскеу Қазақстанның латын әліпбиіне көшу туралы шешіміне “байыппен қарайтынын және оны Қазақстанның ішкі мәселесі деп білетінін” мәлімдеді. Бұл жайында ол “Россия-24″ телеарнасына берген сұхбатында айтты. “Меніңше, бұл жағдайда біздің ұстанымымыз байсалды, түптеп келгенде, қай тілді қандай деңгейде қолдану – бұл Қазақстанның ішкі ісі” деді Карасин. Оның сөзіне қарағанда, жаңа әліпбиге көшуге қатысты жаңа жағдайға бейімделу біраз уақытты алады және айтарлықтай проблема туындамайды. Бұған дейін Ресейдің Қазақстандағы елшісі Михаил Бочарников та Мәскеу Қазақстанның қазақ әліпбиін латын графикасына көшіру шешіміне “түсіністікпен және құрметпен қарайтынын” мәлімдеген. Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев 26 қазанда қазақ тілі әліпбиінің латын графикасындағы жаңа нұсқасын

  • Ирак әскері Киркук қаласына кірді

    Киркукте жүрген Ирак әскерінің көліктері. 16 қазан 2017 жыл. Ирак әскері күрдтер басқаратын даулы Киркук қаласына кіріп, қалалық кеңестің бас кеңсесін бақылауына алды. Қала тұрғындарының Reuters агенттігіне айтуына қарағанда, Ирак әскери күштері қалалық кеңес ғимаратының үстінен күрдтер туын алып тастаған, қазір онда Ирак туы ғана тұр. Күрдтер туы бұл жерге биыл сәуірде тігілген болатын. Қаладан мыңдаған тұрғын кетіп қалғаны хабарланып жатыр. Күрдтердің пешмерга жасақтары Киркук провинциясының көп бөлігін 2014 жылы “Ислам мемлекеті” (ИМ) экстремистік ұйымының содырлары Ирактың солтүстік бөлігін басып алған соң бақылауға алған. Ирак премьер-министрі Хайдар әл-Абади Күрдістан автономиясы мен оған жақын аймақтарда, оның ішінде Киркукте 25 қыркүйекте тәуелсіздік алу жөнінде референдум өткен соң “елдің тұтастығын қорғау үшін” операция

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: