|  | 

Жаһан жаңалықтары

Ричард Кумбс: “Дипломаттар әжетхана тазалап, сүт тасыды”


Мәскеудегі АҚШ елшілігі ғимараты. 15 сәуір 1987 жыл.

Мәскеудегі АҚШ елшілігі ғимараты. 15 сәуір 1987 жыл.

Мәскеу Вашингтонға Ресейдегі дипломатиялық миссиясы қызметкерлері санын қысқарту жайлы талап қойды. “Қырғи-қабақ соғысы” жылдары Мәскеудегі АҚШ елшілігінде қызмет атқарған америкалық ардагер дипломат Ричард Кумбс отыз бір жыл бұрынғы ұқсас оқиғаларды еске алады.

Ресей президенті Владимир Путин АҚШ-тың Ресейдегі дипломатиялық миссиясындағы 755 қызметкерді қысқартуға пәрмен берді. Екі ел арасында дипломаттарды жаппай қысқарту оқиғасы соңғы рет 1986 жылы қазанда болған.

СССР үкіметінің АҚШ дипломатиялық миссиясындағы қызметкерлер санын 200 адамға қысқарту туралы талабынан соң онда жұмыс істейтін совет азаматтарын америкалықтар жұмыстан босатуға мәжбүр болған. Сол кезде Мәскеудегі АҚШ елшілігінің екінші адамы болған Ричард Кумбстың айтуынша, адамның жетіспеуінен адмиралдар әжетхана тазалап, бірнеше тілді еркін меңгерген тәжірибелі дипломаттар жәшік-жәшік сүт тасып, мектеп автобустарын айдаған, ал олардың әйелдері елшілік ғимаратының еденін жуған. Бүгінде дипломатиялық карьерасын аяқтап, демалыста жүрген Ричард Кумбс Азаттыққа сұхбатында отыз бір жыл бұрынғы оқиғалар туралы айтып берді.

Азаттық: - СССР сыртқы істер минстрлігі дипломаттардың санын қысқарту туралы шешім шығарған сол кезең несімен ерекше есіңізде қалды?

АҚШ дипломаты Ричард Кумбстің "қырғи-қабақ соғысы" жылдары Ленинградтағы Эрмитажда түскен суреті.

АҚШ дипломаты Ричард Кумбстің “қырғи-қабақ соғысы” жылдары Ленинградтағы Эрмитажда түскен суреті.

 

Ричард Кумбс: - 1986 жылы олар [АҚШ дипломатиялық миссиясында жұмыс істеп жүрген] жергілікті совет азаматтарын жұмыстан шығарып алу туралы шешім шығарды, қателеспесем, олардың жалпы саны 200-ге жуық еді. Ең ауыр жұмысты осы кісілер атқаратын. Біз совет азаматтарын үй күтуші, аспаз, тазалаушы, жүргізуші, механик, сантехник тәрізді жұмыстарға алатынбыз. Сондықтан, осы маңызды міндеттерді өз күшімізбен атқару жайын ойластыра бастадық. Бұл – бір үлкен мәселе болды, себебі, басқа жұмыспен қоса жүк тасу жұмыстарын атқаруға тура келді. Елшілікке күн сайын ауыр заттар көп келеді. Оларды пойыздан сүйреп кеденге, кеденнен шыққан соң елшілікке алып келетін кісі керек. Аса ірі, маңызды дипломатиялық өкілдіктегі 200 жергілікті совет қызметкері жұмыстан шыққан соң ондағы логистиканы басқару – ең қиын шаруа болды.

Азаттық: - Сонда, дипломаттардың өздері елден шығарылған жоқ па?

Ричард Кумбс: - Жоқ. Сол жылдары Совет одағынан шығарылған дипломаттар болды, әрине. Бірақ бұл жолы СССР сыртқы істер министрлігі мен өкіметі жергілікті қызметкерлердің барлығын жұмыстан шығарып алуды ұйғарды. Біз елшіліктің және Ленинградтағы консулдықтың жұмыстарын жүргізуде оларға біршама тәуелді едік.

Азаттық: - 1986 жылы Мәскеудегі атмосфера қандай еді?

Ричард Кумбс: - “Сен – маған, мен – саған” деп, екі жақтан да дипломаттарды шығарып жіберу оқиғалары болды. Соның алдында да біз “егер совет азаматтарын АҚШ-тан шығаруды жалғастыра берсеңдер, күндерің қараң болады, себебі, сендерде жұмыс істейтін жергілікті азаматтар бар” деген бейресми ескертулерді естіп жүргенбіз.

Елшіліктегі дипломаттар мен басқа да қызметкерлер күн сайын жұмыс киімдерін киіп, қара жұмыс істеп жүрді. Біраз уақыттан соң жұрт шаршай бастады.

Ал атмосфераға келетін болсақ, Мәскеуде қызмет етіп жатқан америкалықтардың көбі жігерленіп кетті. Біз бәріміз қырғи-қабақ соғыстың майдан шебінде жүргенімізді сезінетінбіз. Сондықтан елшілікте ұжымдық ауызбіршілік мықты болды. Әуелгіде: “Мейлі, бұл шаруаның бәрін орыстардың, советтіктердің көмегінсіз, өзіміз-ақ атқарамыз” деген реакция болды. Басында бәрі жақсы болды. Әжетхананы тазалау, сүт тасу сияқты жұмыстарды елші екеумізден басқа қызметкерлердің жұмыс міндеттерінің тізіміне қосуға мәжбүр болдық. Сөйтіп, елшіліктегі дипломаттар мен басқа да қызметкерлер күн сайын жұмыс киімдерін киіп, осындай қара жұмыс істеп жүрді. Біраз уақыттан соң жұрт шаршай бастады. Бұл – бірінші.

Спасо-Хаус – Мәскеудегі АҚШ елшісінің ресми резиденциясы. 2 шілде 2010 жыл.

Спасо-Хаус – Мәскеудегі АҚШ елшісінің ресми резиденциясы. 2 шілде 2010 жыл.

Екіншіден, бұл жағдай қоғамдық дипломатияға күлкілі (бәлкім онша күлкілі емес те шығар) әсер етті. Өзіңнен басқа тамақ пісіретін, қызмет көрсететін, жуып-тазалайтын ешкім болмаса, қалай қонақасы беріп, кешкі асқа қалай қонақ шақырасың? Елшіліктің негізгі басқару саласынан гөрі ақпарат жинау, ол туралы есеп беру тәрізді қосымша саласы көп зардап шекті. Ал дипломатияда өте маңызды саналатын қоғамдық жағына келер болсақ, жоғарыда айтылған себептермен мұнда көп нәрсе қолымыздан келмеді.

Бұған қоса қауіпсіздік мәселесі тағы бар. Көліктерімізді, мектеп автобустарымызды жөндеу керек, балаларымызды мектепке апару үшін автобустарды біреу жүргізуі керек. Қауіпсіздік тұрғысынан өмірлік маңызы бар мәселелер болды, біз солардың барлығын хал-қадерімізше шештік.

Азаттық: - Сонда төменгі деңгейдегі жас дипломаттар рөлге отырып, минивэнмен мектепке бала тасыды ма?

Ричард Кумбс: - Бізде бір-екі үлкен автобус та болды, оларды да біреу жүргізу керек болатын. Егер қателеспесем, бізде Совет одағымен екіжақты келісім-шарт болды, соның көмегі көп тиді. Сол кезде олар Вашингтонда, біз Мәскеуде жаңа елшілік ғимараттарын салып жатқанбыз, сондықтан Мәскеуде құрылысты басқару үшін АҚШ әскери-теңіз флотының құрылысшылары жүрген. Олар құрылыс саласындағы тәжірибелі механиктер болғандықтан, бізге көмекке келіп, көп шаруамызды жеңілдетті.

Бұл тығырықтан шығудың тағы бір қызық жолын таптық. Мәселен, Филиппин елшілігінде қызметкер де, олардың отбасы мүшелері де көп екен. Біз олардың кейбірін бірден жұмысқа алдық, себебі олар жергілікті совет азаматтары емес, бізге СССР азаматтарынан басқаларды жұмысқа алу жөнінен шектеу болған жоқ.

Азаттық: - Дипломатиялық қызметкерлердің әдеттен тыс міндет атқаруы кезінде қызықты оқиғалар болған шығар, есіңізде бар ма?

Ричард Кумбс: - Тәжірибелі, кәсіби деңгейі жоғары дипломаттар жиһаз тасып, басқа да майда жұмыстарды істеп жүрді. Финляндияның Хельсинки қаласындағы Stockmann дүкенінен сүт, жеміс-жидек, көкөніс тәрізді азық-түлікті көп алдыратынбыз. Біреу вокзалға барып, оларды вагоннан түсіріп, көлікке тиеп, елшілікке алып келіп, көліктен түсіріп, тоңазытқыштарға жеткізуі керек. Және бұл күн сайын қайталанады. Біраз уақыттан соң бұдан қатты шаршайсың.

Күн сайын елшілікке қыруар жүк келеді, тіпті, хат-хабарлар мен жәшіктердің өзі өте көп. Sears-тан үнемі көп зат алдырып отыратынбыз. Күн сайын сыртқы істер қызметінің офицерлері, хатшылар мен елшілік дәрігері сияқты қызметкерлер әлгі заттарды тізім бойынша қабылдап, реттейді. Мұнда қара жұмыс күші көп қажет болды. Әрине, елшілік ғимаратындағы әжетханаларды да біреу жуып отыруы керек, елшіліктің өзін таза ұстау да бұрын жергілікті азаматтардың жұмысы болатын. Бұл жұмыстардың бәрін өз бетімізбен бірнеше жыл бойы атқарып жүрдік.

Жібіген риторикаға қарамастан, майдан шебінде, елшіліктерде және сол сияқты орындарда қырғи-қабақ соғыс әлі жүріп жатқан еді…

Бір қызығы, мұнда Совет одағы өте ақылды қадам жасады, себебі, олар өз елшіліктеріне және консулдықтарына АҚШ азаматтарын жұмысқа алмайды, сондықтан біздің қарымта жауап беретін мүмкіндігіміз болмады. Әрине, бізде жұмыс істейтін жергілікті азаматтар КГБ-мен ынтымақтасуға мәжбүр болды, біз мұны білетінбіз, әйтеуір америкалық қызметкерлердің санын тым көбейтіп жібермеу үшін әлдекімдер осындай шешім қабылдапты.

АҚШ-тың дипломатиялық миссиясындағы қызметкерлердің санын қысқарту туралы шешім Совет басшысы Михаил Горбачев “жариялылық” және “қайта құру” бастамаларын жариялғаннан сегіз ай өткен соң шықты. Ашық қоғам құрып, экономиканы қайта құрылымдауды мақсат тұтқан бұл бастама ақыр соңында Совет одағының ыдырауына түрткі болғаны белгілі. Жібіген риторикаға қарамастан, майдан шебінде, елшіліктерде және сол сияқты орындарда қырғи-қабақ соғыс әлі жүріп жатқан еді…

Бұл – совет жағының тактикалық жүрісі болды, олар бұл туралы бізге ескертіп те жүрген. Және бұл – нағыз Совет одағына тән әрекет еді. Бірақ бұл сол кезде Горбачев жасап жатқан шаруаға кереғар болды. Олар мұндай әрекетке барады деп ешкім күтпеген еді.

(Майк Экелдің материалы ықшамдалып аударылды.)     Азаттық радиосы

Related Articles

  • Тоқаевтың мәлімдемесінен кейін Қазақстан мен Ресей қатынасы қалай өрбімек?

    Рид СТЭНДИШ Санкт-Петербургтегі халықаралық экономика форумы төріне шығып келе жатқан Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев (оң жақта) пен Ресей президенті Владимир Путин. 17 маусым 2022 жыл. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Санкт-Петербург экономика форумында Мәскеуді қолдамайтынын білдірді. Бұл Украинадағы соғыстан соң Орталық Азиядағы жағдайдың өзгергенін көрсететіндей. Қазақстанда биылғы Қаңтар оқиғасы кезіндегі наразылық жаппай тәртіпсіздікке ұласып, билігіне қауіп төнген соң президент Қасым-Жомарт Тоқаев Ресейдің көмегіне жүгінген еді. Содан бері жұрт Ресей әскерін елге кіргізген президент Қазақстан тәуелсіздігін құрбандыққа шалып, Мәскеуге қарыздар болып қалды деп айтып жүрді. Бірақ Ресей әскері Украинаға басып кіргеннен кейін төрт ай өткенде Тоқаев бұл ойды жоққа шығарды. Ол Ресей президенті Владимир Путинмен Санкт-Петербург халықаралық экономика форумына қатысып, Кремльді қолдамайтынын айтты. Ресей

  • Украина мен Батыс Ресейді жеңуі үшін не істеуі керек? Уэсли Кларкпен сұхбат

    Важа ТАВБЕРИДЗЕ Ресей бастаған соғыс салдарынан жермен-жексен болған көпқабатты тұрғын үйдің орнында отырған бала. Краматорск, Украина, 25 мамыр 2022 жыл. Уэсли Кларк 1998 жылы Югославия лидері Слободан Милошевичтің Косовода албан ұлты өкілдеріне жасаған зұлымдығын тоқтату үшін жүргізілген НАТО операциясын басқарған. АҚШ-тың отставкадағы генералы, Калифорния университетінің Беркл халықаралық қатынастар орталығының бас ғылыми қызметкері Кларк Азаттықтың Грузин қызметіне берген сұхбатында Ресейдің Украинаға басқыншылығын тоқтату үшін Украина мен Батыс не істеуі керегін айтты. Азаттық: Украинаның қазіргі әскери жағдайын қалай бағалайсыз? Путин қандай да бір мақсатына жетті ме? АҚШ-тың отставкадағы генералы Уэсли Кларк. Уэсли Кларк: Ол Украинада ешқандай нәтижеге жеткен жоқ. Мақтанатын дәнеңе де жоқ. Екінші дүниежүзілік соғыстағы жеңіске жеткенін атап өтетін 9 мамырға сонша мән

  • АҚШ президенті Тайваньді қорғау үшін әскери күш қолдануға дайын екенін мәлімдеді

    АҚШ президенті Джо Байден Президент Джо Байден, егер Қытай басып кірер болса, АҚШ-тың Тайваньді әскери жолмен қорғауға дайын екенін растады. “Бұл мойнымызға алған міндетіміз” деді Байден Токиода өткізген баспасөз конференциясында. АҚШ президенті мұнда жексенбі күні Азия елдеріне сапары барысында келген. Бұл ақпаратты Associated Press таратты. “Қытайдың Тайваньға күш қолдану жөніндегі кез-келген талпынысы жөнсіз болады, өйткені ол әрекет Украинадағы жағдай сияқты тұтас аймақтың тыныштығын бұзады” деп мәлімдеді Байден. АҚШ президентінің сөзінше, Ресейдің Украинаға басқыншылығынан кейін Тайваньді қорғаудың өзектілігі арта түскен. Байден сөзінен кейін Қытай Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Ван Вэньбинь “Тайвань – Қытайдың ажырамас бөлігі” деп мәлімдеді. “Тайвань мәселесі — тек қана Қытайдың ішкі ісі”, — деген Вэньбинь, бұл мәселе бойынша келісімпаздық болмайтынын айта кетті. Бұрын АҚШ Тайваньға қауіпсіздік кепілінін беруден тартынып келген. 1979 жылдан бері АҚШ-тың Тайваньмен байланысын

  • Батыс берген қару-жарақ Украинаға көмектесе ала ма? Сарапшымен сұхбат

    Рид СТЭНДИШ Әскери беренді техникаға мініп келе жатқан украин жауынгерлері. Украина құрлық әскері баспасөз қызметі 2022 жылғы 19 сәуірде жариялаған сурет. Ұлыбританиядағы Консервативтік партияның қауіпсіздік мәселелері жөніндегі бұрынғы кеңесшісі, Article 7 консалтинг тобының бас директоры Гарван Уолш Батыстың әскери техникасы Украинаға қалай көмектесе алатынын, соғыстың ендігі кезеңі неліктен логистикаға байланысты екенін айтты. Ресей әскері Украинаның шығысындағы шабуылын күшейте бастаған шақта, Батыс елдері Киевті қуатты қару-жарақпен қамтамасыз етуге тырысып жатыр. Украина бұл соғыста табандылықпен қарсылық танытып, Ресей әскері елдің солтүстігінен кетті. Бірақ сарапшылар соғыстың ендігі кезеңі Батыстың әскери көмегі қандай болатынына байланысты өрбиді дейді. Жуырда АҚШ Украинаға қауіпсіздігін нығайтуға 800 млн доллардың көмегін беруді мақұлдаған. Словакия, Балтық елдері, Канада секілді басқа мемлекеттер

  • Қара теңізде Ресейдің “Мәскеу” крейсері суға батты. Оған не болды?

    Марк КРУТОВ “Мәскеу” крейсері Ресейдің Қара теңіздегі әскери флотының флагманы болған. 14 сәуір кешке Ресей қорғаныс министрлігі елдің Қара теңіздегі әскери флотының флагманы – “Мәскеу” крейсері суға батқанын хабарлады. Сарапшылар зымыран қаруы бар крейсерден айырылу Ресей флотына елеулі соққы болып тиетінін айтады. 13 сәуір кешке Украинаның Одесса облыстық әскери әкімшілігінің басшысы, полковник Максим Марченко telegram-каналына Ресейдің Қара теңіз флотының флагманы (жолбасшы кеме) саналатын, зымыранмен жабдықталған “Мәскеу” крейсеріне Украинаның кемеге қарсы екі “Нептун” зымыраны тигенін жазды. Бірнеше сағаттан кейін Ресей қорғаныс министрлігі ТАСС агенттігіне кемеде өрт болғанын растады. Әскери ведомство “Өрт салдарынан “Мәскеу” зымыран крейсерінде оқ-дәрі қоры жарылды. Кемеге едәуір зақым келді. Экипаж толықтай эвакуацияланды” деп мәлімдеп, өрттің шығу себебі анықталып жатқанын айтқан.

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: