Бізге Саакашвили сияқты әкімдер керек!

| Jun 19, 2015

Украинаның Одессасына әкім болып барған Михаил Саакашвили өткенде базар аралап, сатушылармен әңгімелесіп жүрген еді. Бүгін “маршруткаға” отырып алып, бір ауылға кетті. Жол үстінде жолаушылармен әңгімелесіп, елдің нақты жағдайын біліп алды. Осыны көріп отырып өзімнің біраз қылықтарым есіме түскені. wink emoticon
2005-жыл. “Қазақстан” Ұлттық телеарнасының ШҚО бойынша меншікті тілшісімін. Сөз бостандығы аздап болсын бартұғын. Облыстық мәслихат сессиясына қатысамын. Әр тақырыпқа орай құжаттарды алып кетемін.
Тәкс… Жарма ауданына “Таза су” бағдарламасы бойынша бәлембай млн. теңге бөлініпті. Оның осыншасы Қалбатауға бөлінген. Жол бойына құбыр тартып, колонкалар орнатылған деген есеп те әкімнен беріліп қойған.
Тәк-тәк… ал мынау не… мынау Зайсан ауданы туралы. Сары ши мен Қаратал ауылына электр сымын тартуға бәлембай млн. бөлінген. (Діңгектері тұр. Ал сымды 90-жылдары қытай асырып жібергенбіз).
Салып ұрып Өскеменнен 110 шақырым жердегі Жарма ауданына барамын. Әкімнің қолы тимейді. Қабылдамайтынын біліп отырмын. Базарға барам. Ашулы әйелдер екі қолын бүйіріне таянып тұрып, “су көрсек көзіміз шықсын” деп бастап, аудандағы бүкіл мәселені айтып береді. Біреу ана жаққа жеткізе қояды. Ол жақтан аудан әкімінің орынбасары да дереу жетіп келеді. “Айеке, әкім Сізді күтіп отыр. Шаршап келген шығарсыз. Мейрамханада дастарқан жаюлы. Біз онда барғанша, шопырыңызды жанармай бекетіне жібере салыңыз. Бензин құйып алсын.” Енді мен қырсыға қаламын. Әкімнің “қолы тимегені” есіме түсе кетеді. Қырсығатын жөнім бар. Өйткені, қолда бопсалайтын материал тұр. Сол шалқайған қалпы Зайсанға тартамын. Қаратал ауылына қараңғы түсе жетеміз. Ертеңінде ауылдың бір ақсақалын тауып аламын. “Бір таудың қуысында, бір Құдайдың уысында жатқан елміз” деп бастайды. “Мынау немене нәрсе?”. “Бұл “күнжарық” деген нәрсе” дейді қариямыз. Қытайдан әкелген. Күннен қуат алады. Үйге жарық беруге күші жетеді. “Электр сымы қайда, осынша ақша бөлініпті ғой” деймін мен. “Қайдағы электр сымы?!” деп өзіме ұрсады. Мұның бәрін камераға жазып аламын.
Ой, барлық ауданды араладық қой. Бородулиха ауданына да талай бардым. Қазақты емге таппайсың. Тапқаның тілін ұмытып қалған. “5 семья оралман келген қытайдан. Қашып кетті Семей жаққа” деп жамандайды әкімі. “Неге?” деймін ғой. “Білмеймін. Үй бердік. Бәрін бердік” дейді. “Қашқындарды” қуалап жүріп тауып аламын. “500 шақырым жердегі Өскемендегі интернатқа балаларымызды беріп қойдық” деп бастайды жігіт ағасы. “Неге” деймін тағы. “Мұнда қазақ мектеп жоқ. Жалпы қазақ жоқ. Ешкіммен адамша сөйлесе алмаймын. Құса болдым” дейді.
Бұл материалдарды Астанаға жібереміз. Көрсетсе көрсетті, көрсетпесе қойды. Көбінесе көрсетіп жатады. Көрсетуінің себебі, жаңалықтар бөлімін басқарып Galym Bokash деген жігіт отыр. Айтпақшы, туған күніңіз құтты болсын! Қайда жүрсеңіз де, аман болыңыз!
Сонымен… аудан әкімдері мені көрсе қашады. Мен олардан қашып базарға барамын.
Айтайын дегенім, бізге Саакашвили сияқты әкімдер керек. Әр қалаға. Әр ауданға. Әр ауылға. Сонда жемқорлықпен күрес агенттігі жұмыссыз қалар еді.

Өскеменен Айдос Жұқанұлы, Александр Петелин. “Қазақстан” ҰЛТТЫҚ телеарнасы. smile emoticon

Айдос Жұқанұлы facebook парақшасынан алынды

Tags Айдос Жұқанұлы

Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

kerey.kz

Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің
Саяси қуғын-сүргінге ұшыраған арғы беттің көрнекі тұлғалары мен зиялы қауым өкілдері

kerey.kz

Арма әлеумет! 31 мамыр саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні. Осыған байланысты іргелес елдерде соның ішінде Шығыс Түркістан өңірінде өмір сүріп жатқан Шыңжаң қазақтарының саяси, әлеуметтік һәм мәдени тарихын танып біліп жүргеніміз артық болмас. Алдымен суреттерге түсініктеме: Бірінші сурет: Шыңжаң өлкесінде 1934-44 жылдары өлке губернаторы болған Шэн Шицайдың (盛世才) бейнесі. Екінші сурет: Тайвань Тайпэйдегі Шэн Шицайдың мазары. 2024 жылы арнайы іздеп тауып басына барғандағы естелік. Ол туралы естелікті кейін оқисыздар. Үшінші сурет: Шыңжаң өлкесі Құмыл аймағының аймақ губернаторы болған Жолбарыс Бег-тің мазары. Тайвань Тайпэй қаласындағы мұсылмандар зиратында жерленген. 2024 жылы арнайы іздеп тауып басына барып қайттым. Төртінші сурет: 1944 жылы ұлт-азаттық көтерілісшілері Құлжа қаласын азат қылған соң қала
АҚШ Иранның Харк аралын басып ала ма?

kerey.kz

Киан ШАРИФИ Иран ислам республикасына тиесілі Харк аралы. Америка мен Израильдің Иранға әуе шабуылдары жалғасып жатқан тұста АҚШ-тағы саяси ортада ислам республикасына тиесілі Харк аралын басып алу идеясы талқылана бастады. Сарапшылардың айтуынша, Вашингтон Ирандағы мұнай экспортының негізгі ошағы саналатын Харк аралын нысанаға алуы әбден мүмкін. Бұл санкциялар құрсауындағы Иран экономикасын құлатпай ұстап тұрған басты табыс көзін жауып тастауы ықтимал. Алайда Иран мұнай экспортының 90 пайызын қамтамасыз ететін Парсы шығанағындағы шағын аралды басып алса, бұл АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысын тіпті ушықтырып жіберуі мүмкін. Мұның өзі де Иран экономикасын толық құрдымға жібере алмайды дейді сарапшылар. 7 наурызда Axios басылымы АҚШ әкімшілігі Харк аралын басып алу мүмкіндігін талқылағанын хабарлады . Иран бұл аралға
Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

kerey.kz

Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,