|  |  |  | 

Жаһан жаңалықтары Көз қарас Суреттер сөйлейді

Ұйғырлар азшылыққа айналып жатыр

chizhangҚытай, Шыңжаң өлкесіне қатысты демографиялық статистика. Санайғақта Ұйғырлардың өңірдегі демографиялық ахуалы көрсетілген. Статистика қашан, кімдер жағынан жасалынғанын анықтай алмадым бірақ таяу жылғы сандық ақпарат екені рас, негізгі нобайы дұрыс.
Сандық статстикаға сүйене отырып Ұйғырлардың ең көп Қашқар және Хотан аймақтарында тығыз орналасқанын білуге болады.
Аймақтар бойынша:
Қашқар аймағы: 96.2%;
Хотан аймағы: 90.6%;
Ақсу аймағы 75.9%;
Тұрпан аймағы 69%;
Іле аймағы 26.9%;
Құмыл аймағы 17.8%;
Тарбағатай аймағы 3.2%;
Алтай аймағы 1.4%;
Қалалар бойынша:
Тұмсық қ. 67.4%;
Үрімжі қ. 12.5%;
Қарамайлы қ. 11.5%ж;
Арал қ. 6.0%;
Шихэцзы қ. 2.0%;
Уцзяцюй қ. 0.2%;
Облыс бойынша:
Қызылсу обл 64.7%;
Байынғолин обл 31.8%;
Бұратала обл 13.3%;
Санжы обл 4.5%;
Шыңжаң өлкесінде демографиялық сандық мәліметтер әлі күнге дейін толық әрі ғылми жасалынбай келеді. Ұйғырлардың өлкедегі жалпы демографиялық саны барынша кемейтіліп айтылатынын ескеруіміз тиіс.
Демографиялық статистикаға қарап отырсақ, Ұйғырлардың 70%-ден жоғары аймақтары кілең оңтүстік бөлекте орналасқанын көреміз. Яғни Тәңір таудың өңтүстігіне орналасқан аймақтар. 1944 жылғы санақ нәтижесі бойынша Ұйғырлардың жалпы ұлттық саны 3 миллион 900 жүз мың (4 млн) болып өлке халқының 70%-ын құрапты. Бірақ көп адамдар (оның ішінде мамандар да бар) осы 4 млн халықтың 95%-ке жуығы оңтүстік аймақтарда орналасқанын байқай бермейді. 1946 жылы Нанкин мен Үрімжіде өткен бүкілхалықтық құрылтайларда Ұйғыр зиялылары оңтүстік аймақ тұрғындарын мемлекеттік жоба арқылы жаппай солтүстікке көшіруді ұсыныпты. Бірақ жоба солтүстікте тығыз орналасқан Қазақтардың наразылығын тап болған болса керек…
Қазіргі кезеңде Ұйғырлар ең тығыз орналасты дейтін оңтүстік аймақтардың өзінде біртіндеп азшылыққа айналып жатыр. Қытайдың “су стратегиясы”, “Бір Жол Бір Белдеу” тб кешенді мемжобалары қарқынды іске аса берсе, өңірдің ұлттық сипаты түбегейлі өзгеріске ұшырайды. Тіпті ең тығыз орналасты делінетін Хотан мен Қашқар аймақтарының өзінде азшылыққа айнала бастауы бек мүмкін.
Елдес ОРДА
22.10.2021

Related Articles

  • Соғысқа “Леопард” араласпақ. Немістің бұл танкісі несімен мықты?

    The Associated Press Reuters агенттігі Немістің “Леопард 2″ (Leopard 2) танкісі. Германия билігі Украинаға “Леопард 2″ (Leopard 2) танкісін беруге және басқа елдерге де бұл танкіні Украинаға жеткізуге рұқсат берді. Бұл танкіні Украина билігі Германиядан бұрыннан сұрап келген еді.Бірақ Берлин “Леопард” танкісін Киевке ұзақ уақыт бергісі келмеді. Украина қызыққан бұл танк қаншалықты мықты? Түсіндіреміз.  “ЛЕОПАРД 2″ ДЕГЕН ҚАНДАЙ ТАНК?  “Леопард 2″ танкісін Германияның Krauss-Maffei Wegmann компаниясы жасаған. Компания “Леопардты” ату қабілеті, қорғанысы, жылдамдығы, айласы жағынан “әлемдегі ең мықты танк” деп сипаттайды әрі кез келген жағдайдағы шайқасқа жарайды дейді. 55 тонна танкіге төрт адам сыяды, ең жоғарғы жылдамдығы – 68 км/сағат. Бұл танкінің алғашқы нұсқасы 1979 жылы жасалған. Содан бері Германия 3500-ден

  • WP: ЦРУ басшысы Киевке жасырын келіп, Ресей жоспары туралы айтқан

    Уильям Бернс АҚШ орталық барлау басқармасының (ЦРУ) басшысы Уильям Бернс өткен аптада Киевке жасырын келіп, Украина президенті Владимир Зеленский және украин барлау қызметінің басшыларымен кездескен. Бұл жөнінде дереккөзге сүйенген The Washington Post басылымы жазды. Басылым дереккөзінің айтуынша, Бернс Зеленскийге Ресейдің Украинада жоспарлап отырған әрекеттері туралы хабар берген. Америка барлаушылары мен батыс сарапшылары Мәскеу украин армиясының оқ-дәрі таусылып бара жатқанын пайдаланып, алдағы уақытта жаңа шабуыл дайындап отырғанын жоққа шығармайды. Дерекөздің айтуынша, Зеленский АҚШ Конгресінің өкілдер палатасында бақылау демократтардан республикалықтарға көшкеннен кейін Украина АҚШ пен Батыс елдеріне қаншалықты арқа сүйей алады деген сұрақтың жауабын білгісі келген. Басылымның жазуынша, Бернс көмек алу сәл қиындай түсетінін растаған. WP жазуынша, дегенмен Зеленский мен көмекшілері кездесуден Байден әкімшілігінің

  • ТАҢҒЫ АЙ ОРАҒЫ

    Алдағы 2-3 таңда жіңішкеріп бара жатқан ескі Ай орағы оңтүстік-шығыстан, Сарышаяннан, кейін Мергеннен шығады. 22 қаңтарда 02:56-да Ай тура Күнмен беттесіп, көрінбей кетеді. Айдың бұл фазасы астрономия тілінде “Жаңа Ай” деп аталса, қазақ мұны “өліара” деген. Бір қызығы, бұл өліара Айдың Жерге ең жақын нүктеден немесе перигейден өтуімен (22 қаңтар 03:00) сәйкес келеді. Мұны суперайға кері құбылыс десек болады. Credit: Sky & Telescope Физика және Ғарыш

  • NYT: АҚШ Украинаға Қырымға соққы жасау бойынша көмек беруді қарастырып жатыр

    Қырым көпірі.  “Украина әскерінің Ресей аннексиялап алған Қырымға соққы жасау мүмкіндігі болуы тиіс, бұл Киевке болашақ келіссөздерде қоятын шарттарының салмағын арттыруға жағдай жасайды. АҚШ президенті Джо Байден әкімшілігінің пікірі осы жаққа қарай ойысып барады” деп жазды New York Times (NYT) басылымы. Газеттің жазуынша, Ресей басқыншылығы басталғалы бері әкімшілік өкілдері қақтығыс ушығып кетпес үшін Киевке түбекке соққы жасайтын қару беруден бас тартқан. Енді басылымның мәліметінше, Байден әкімшілігі украин шенеуніктерімен мәселені талқылағаннан кейін Киевке мұндай қару-жарақ керек екеніне көзі жете бастаған тәрізді. Басылымның жазуынша, Америка шенеуніктері мен сарапшыларының Ресей ядролық қару қолданады деген күдігі де сейіле бастаған. Дегенмен мұндай қатер әлі жойылмаған. Бірақ мәселе Украинаға алысқа ұшатын ракеталарды беру жөнінде болып отырған

  • ХАЙУАНАТТАР ҚАҒАНАТЫ. 1. ПОЛИЦЕЙ

    Діндарлар да, адам жанының қараңғы түкпірлеріне шырақпен үңілмекші жазушылар да, кісінің бойындағы зұлымдық пен мейірім тепе тең дейді. Содан, өмір дегеніміз бір бүтін осы екі жартының итжығысы-мыс. Елге мейірім жағы басым болғаны керек. Құдыққа құлағанда көміп кетпесін деген пиғыл сол. Шөлдегенде су берсе, шау тартқанда сүйеу болса деген дәме сол. Кейде бар ғой, мейірімнің өзі де сонда – қулықтан туған ба деп, көңілім түсіп кетеді. Былайғы адамның өзі де сезеді, мейірім жағы көптеу болу керегін. Ең болмаса, әке-шешесі өзінің жемі үшін күндіз-түні шапқылағанын көзі көрді ғой. Ер жеткенше, бізде әдетте – он бірінші сыныпқа дейін мейірімге деген ықыластың қаймағы бұзылмайды екен. Сосын басталады екен қиямпұрыс таңдау. Басқа жұртты білмеймін, мен

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: