|  |  |  | 

Jahan jañalıqtarı Köz qaras Suretter söyleydi

Wyğırlar azşılıqqa aynalıp jatır

chizhangQıtay, Şıñjañ ölkesine qatıstı demografiyalıq statistika. Sanayğaqta Wyğırlardıñ öñirdegi demografiyalıq ahualı körsetilgen. Statistika qaşan, kimder jağınan jasalınğanın anıqtay almadım biraq tayau jılğı sandıq aqparat ekeni ras, negizgi nobayı dwrıs.
Sandıq statstikağa süyene otırıp Wyğırlardıñ eñ köp Qaşqar jäne Hotan aymaqtarında tığız ornalasqanın biluge boladı.
Aymaqtar boyınşa:
Qaşqar aymağı: 96.2%;
Hotan aymağı: 90.6%;
Aqsu aymağı 75.9%;
Twrpan aymağı 69%;
İle aymağı 26.9%;
Qwmıl aymağı 17.8%;
Tarbağatay aymağı 3.2%;
Altay aymağı 1.4%;
Qalalar boyınşa:
Twmsıq q. 67.4%;
Ürimji q. 12.5%;
Qaramaylı q. 11.5%j;
Aral q. 6.0%;
Şiheczı q. 2.0%;
Uczyacyuy q. 0.2%;
Oblıs boyınşa:
Qızılsu obl 64.7%;
Bayınğolin obl 31.8%;
Bwratala obl 13.3%;
Sanjı obl 4.5%;
Şıñjañ ölkesinde demografiyalıq sandıq mälimetter äli künge deyin tolıq äri ğılmi jasalınbay keledi. Wyğırlardıñ ölkedegi jalpı demografiyalıq sanı barınşa kemeytilip aytılatının eskeruimiz tiis.
Demografiyalıq statistikağa qarap otırsaq, Wyğırlardıñ 70%-den joğarı aymaqtarı kileñ oñtüstik bölekte ornalasqanın köremiz. YAğni Täñir taudıñ öñtüstigine ornalasqan aymaqtar. 1944 jılğı sanaq nätijesi boyınşa Wyğırlardıñ jalpı wlttıq sanı 3 million 900 jüz mıñ (4 mln) bolıp ölke halqınıñ 70%-ın qwraptı. Biraq köp adamdar (onıñ işinde mamandar da bar) osı 4 mln halıqtıñ 95%-ke juığı oñtüstik aymaqtarda ornalasqanın bayqay bermeydi. 1946 jılı Nankin men Ürimjide ötken bükilhalıqtıq qwrıltaylarda Wyğır ziyalıları oñtüstik aymaq twrğındarın memlekettik joba arqılı jappay soltüstikke köşirudi wsınıptı. Biraq joba soltüstikte tığız ornalasqan Qazaqtardıñ narazılığın tap bolğan bolsa kerek…
Qazirgi kezeñde Wyğırlar eñ tığız ornalastı deytin oñtüstik aymaqtardıñ özinde birtindep azşılıqqa aynalıp jatır. Qıtaydıñ “su strategiyası”, “Bir Jol Bir Beldeu” tb keşendi memjobaları qarqındı iske asa berse, öñirdiñ wlttıq sipatı tübegeyli özgeriske wşıraydı. Tipti eñ tığız ornalastı delinetin Hotan men Qaşqar aymaqtarınıñ özinde azşılıqqa aynala bastauı bek mümkin.
Eldes ORDA
22.10.2021

Related Articles

  • “Liderleri köregendik tanıtpağanda, birinşi qwrban Qazaqstan boluı mümkin edi”

    Reseylik sayasi qayratker, “Wlttıq sayasat institutı” halıqaralıq qauımdastığınıñ basqarma müşesi Andrey Piontkovskiy Qazaq elin janjalşıl alpauıtqa jem boludan ne qwtqarıp qalğanın ayttı. – PMEF-2022-degi atışulı mälimdemesinen keyin Prezident Qasım-Jomart Toqaev Katar ekonomikalıq forumına qatısıp, onda Resey Qazaqstannıñ senimdi odaqtası bolıp qala beretinin jetkizdi. Peterborda Mäskeudiñ solaqay sayasatın qoldamaytının mälimdegen soñ Toqaev Putinmen qayta kezdesip, kelissöz jürgizipti. Osı orayda qazaqstandıq oppoziciya jäne birqatar şeteldik sarapşılar Qazaqstan Prezidentiniñ “demarşın” Mäskeudiñ közboyauşı, qwytwrqı “mnogohodovkası” dep tüsindire bastadı. Jariya türde qoldamağanımen, jasırın kömek körsetpek-mıs…  – Mwnday konspirologiyağa negiz joq. Öytkeni Qazaqstan unitarlı memleketterdi özge alpauıttardıñ bölşekteuin ob'ektivti türde qolday almaydı. Kreml' Ukrainanıñ orıstildi oblıstarın bölip alıp, odan kvazirespublikalar qwruğa tırısuda. Mwnday soraqılıqtı qoldasa, Qazaqstannıñ

  • Şabdarbaevtıñ WQK-ni men basqarğanda bäri tamaşa bolsa älgi jihadşılar men dağuatşılardıñ bäri aspannan tüsti me?

    Asılhan Mamaşwlı Äriptesim Manas Qayırtaywlına Amangeldi Şabdarbaev qısqa swqbat beripti. Köp närse aytıptı, Köñilime dıq etken twsın jazayın. Wlttıq qauipsizdik komitetin men basqarğanda (2005-2010 j) köşede saqaldılar, anau-mınau islamister aşıq jürgen joq, bärin qadağalap otırdıq depti. 2013 jıldıñ küzi edi. Tañerteñ jwmısqa kelsek, şamamen onnıñ kezinde, qaru asınğan 30-ğa juıq saqaldı jigittiñ Siriyadan Qazaqstanğa ündeu joldap twrğanın kördik. Qıramız-joyamız degen äñgime. Bwlar kim dep dereu äleujeliden izdep, Jezqazğan men Sätbaevtan Siriyağa “jihadşılap” ketkender ekenin jobaladıq. – Barasıñ ba,- dedi redakciya. Ömiri körmegen, eşkimdi tanımaytın jerim. -Baramın,-dedim. Sol küni tüsten keyin Jezqazğanğa wşıp kettim. Erteñine Jezqazğan bazarına barıp, bireudi köke, bäreudi jäke dep jürip, jiptiñ wşığın taptım. Biraz tarqattım. Sonda bayqağanım,

  • GERMANIYA NEGE SOĞIS AŞTI?

    Jazuşı-publicist Marat Bäydildawlı (Toqaşbaev): Erteñ, 22-mausımda Germaniyanıñ Sovet Odağına qarsı şabuıl bastağanına 81 jıl boladı eken. Jıl sayın osınday kezeñde «1941 jılı 22 mausımda faşistik Germaniya opasızdıqpen soğıs jariyalamastan Sovet Odağına basıp kirdi» degen qwlaqqa siñisti twjırım kezekti ret qaytalanıp jatadı. Osı şındıqqa üylese me? Nemisterdiñ opasızdıqpen basıp kirgeni ras pa? Resey tarihşıları 2009 jılğa deyin bwl taqırıpqa auız aşıp körgen emes. Öytkeni aqiqattı aytuğa jol berilmeytin. Tarihi qwjattar bolsa ne deydi? Tarihi qwjattar Germaniya 1941 jılı 21 mausımda soğıs jariyalau turalı Berlinde äzirlengen qwjattıñ 22-mausımğa qarağan tünde Mäskeudiñ resmi ökilderine tapsırılğanın aytadı. Germaniya elşisi Verner fon der Şulenberg 1941 jılı 22 mauımda Kreml'ge kelip, qabıldau bölmesinde birneşe sağat tosıp,

  • Qazaq tilin tehnikalıq tilge aynaldıruğa memleket tarapınan qoyılıp jatqan kedergiler jöninde

    QR Industriya jäne infraqwrılımdıq damu ministrligi – MIIR RK Qwrılıs jäne twrğın üy-kommunaldıq şaruaşılıq isteri komiteti üş jıldan beri qazaq tiline auısa almay keledi. Quanysh Ádilhanuly tarapınan mıñ hat jazılğan. Oğan «qarastıramız, saralaymız, oylastıramız, pilottıq qılıp jasaymız» degen mıñ jauap keldi. Biraq mäsele sonımen şeşilmey qaldı. Äñgime memleket tarapınan qarjılandıratın qwrılıs jobalarınıñ (PSD) qazaq tilinde jasaluı turalı bolıp otır. Qazir onıñ barlığı tek bir tilde – orısşa jasaladı. Sebep – tapsırıs beruşi tarapınan onday talap joq. Bir qızığı, jobanı jasau üşin qajetti Qazaqstan Respublikasınıñ Qwrılıs normaları, Qwrılıs Erejeleri jäne basqa da memlekettik standarttar men tehnikalıq talaptardıñ, normativti-tehnikalıq qwjattardıñ tolıq qazaqşa nwsqası bar. Qazaq tildi injenerler men basqa da tehnikalıq mamandar

  • Reseydiñ qazirgi sırtqı sayasatı “aytqanımdı orındamasañdar, küşpen orındatamın”

    Reseydiñ qazirgi sırtqı sayasatı “aytqanımdı orındamasañdar, küşpen orındatamın” degenge sayadı. Eurodaq sankciyası boyınşa Litva Reseydiñ Kaliningradqa baratın temir jolın kesip tastadı. Endi Resey mınaday 5 türli amaldıñ birimen, nemese birneşeuimen Litvağa soqqı berui mümkin. 1) Resey Litvanıñ täuelsizdigin moyındaudan bas tartadı. Resey birden basıp kirmese de, bwl Litva üşin qay-qaşanğı sırtqı qauipke aynalıp, üzdiksiz ürey tuğızadı. 2) Litvanıñ şekara sızığın moyındamau. Bwl jaña soğısqa sebep boluı mümkin. 3) Litvanıñ Klaypeda qalasın basıp alu. Bwl degen jaña soğıs degen söz. 4) Pol'şa men Litva territoriyasınan Kaliningradqa baratın 100 km-lik Suvalk koridorın aşu. Bwl degen jaña soğıs degen söz. 5) Litvağa Reseyden baratın gaz ben mwnaydı üzip tastau. Reseyge jol beru Resey

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: