|  |  | 

Көз қарас Руханият

Қазақ санасы қырық жамау.

6ccea822f620a10c9b4c70ecd14bb7dc

Қазіргі қазақ санасы апамның құрақ көрпесі секілді.Қызыл,сары,көк т.с.с.Нақтылап айтсақ дәстүршіл қазақ,мұсылман қазақ,христиан қазақ,будда қазақ,католик қазақ,ауылбай қазақ,қала қазақ т.т.Енді осыған Қазақстанда тұратын аз ұлттарды қосайық. 18 миллионға таяу халқы бар,әлемдегі жер көлемі бойынша 9-шы орында тұрған Қазақстанның қазіргі ахуалы осындай.Бірі батысқа,екіншісі шығысқа,үшіншісі солтүстікке,төртіншісі оңтүстікке қарап тұрған қазақта қандай патриотизм болуы мүмкін?Оларды  қалай бір біріне қаратып жақындастыруға болады?Жалпы Қазақстан,халқын бір тудың астында ұстап тұра ала ма?Осы сауалдарға жауап іздеп көрейік.Ежелгі түркі халқының арасына іріткі салып бөлшектеу Аттилла заманынан басталған.Себеб ол кезде түркі жұртының әлеуеті зор,ықпалды мемілекетке айналған кезі.Аттилла Римді жаулап алғанда,сол елдің данышпандары құпия кеңес құрады.Ортаға сөз тасталды «Біз өркениетті империя едік. Азиядан келген әлдебір жабайылардан жеңілдік.Бізден асып түсетіндей оларда қандай құдырет бар?» деді.Сонда,бір данышпан айтты дейді «Олардың бірінші құдыреті үндерінде.Күркіреген дауыстары күнді қалқалап,жерді сілкінтеді.Екінші құдыреті байрағында.Байрақта өрнектелген қосынды бар.Ол күн құдайы Тәңірінің бейнесі» депті.Аттилла шабуылға шығар кезде жауынгерлерін рухтандыру үшін, бақсыларға қобыз ойнатып  көмеймен зікір салдырады екен.Рухы көтерілген жауынгерлер тасты талқандап,тауды қопарып тастауға бекиді екен.Түркілердің екі киелі дүниесіне европалықтар бас ұрып өздеріне иемденіп кетті.Қобыздан скрипканы туғызды.Шаңырақтың қосындысына шоқынып дін жасап алды.Міне,сол кезде түркілерді жою үшін іштей іріту жоспары да жасалғаны сөзсіз.Ол үшін европалықтар не істей алатын еді? Ол заманда түркілерге қарумен қарсы тұру мүмкін емес еді.Сондықтан олар айлаға басып түркілердің арасына әртүрлі діндерді кіргізді.Кейіннен будда,христиан,католик,мұсылман. Қазір әртүрлі секталар.Ғасырдан ғасырға ұласқан әртүрлі идеалогия өзінің жемісін берді.Құрақ көрпе көзге әдемі көрінеді.Ертең біреу келіп «маған қызылы ұнайды» деп қырқып алса.Тағы біреу «көк менікі» деп жыртып алса не болмақ? Я болмаса басқыншы біреу «көрпең жақсы екен» деп  қолтығына қысып алып кетсе қайтесің?Не істемек керек? Қырық түрлі сана қалыптасқан халыққа ұлтшылдықты жалаулатып береке таппайсың.Ұлтшылдықты «халық арасына іріткі салушы» деп қабылдайды.Исламның туын көтерсең уахаб,салаф,суфис т.б.террорист болып шығасың.Азияның туын көтерсең нәсілшілдің қалпағын киесің.Бағанағы төртеуі төрт бағытқа қарап тұрған қазақты бір біріне қарату үшін ортаға дәстүрдің отын жағу керек.Дәстүрдің отынан жандарына қуат алып жүздеріне қан жүрмек.Бойы жылынған адам ортаға қазан асып жылқының жас етін бүлкілдетіп қайнатып бөліп жемек.Бір қазаннан ас ішкен соң қазақ, бірін бірі бауыр екенін сезінер.Дәстүр салт арқылы жақындасып,ежелгі ата бабалырының ұстанған Тәңіршілдің ұғымын санасына құятын болар.Сөитіп қазақ арасындағы дәстүрлі ислам өзінің орнын табар.Жарайды,қазақты осылай ұйыстырдық.Бірақ Қазақтардан бөлек аз ұлттарды сыртқа тепкендей боламыз-ау.Бұл жерде тағыда ата бабалардың ежелгі пәлсафасы Тәңіршілдікке жүгінеміз.Ондағы бірінші өсиетте «Адамды дініне,тіліне,нәсіліне қарап бөлме.Адамгершілік қасиетіне қарап бағала» деген.Қазақ болып осыған тоқтайық.

 

Сұлтан Қаған

kerey.kz

Related Articles

  • ЖАСТАР ҚАЛАСЫНДАҒЫ РУХАНИ КЕШ: АЛМАТЫ АСПАНЫ АБАЙ ӘНДЕРІМЕН КӨМКЕРІЛДІ

    ЖАСТАР ҚАЛАСЫНДАҒЫ РУХАНИ КЕШ: АЛМАТЫ АСПАНЫ АБАЙ ӘНДЕРІМЕН КӨМКЕРІЛДІ

    Әмірболат Құсайынұлы Абай күні қарсаңында Алматы қаласында ашық аспан астындағы сахнада мыңдаған көрермендер Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы» қолдауымен түсірілген Абайдың тұңғыш шығармалар жинағының жарық көру тарихын баяндаған «Алғашқы кітап» атты деректі фильмді тамашалады, деп жазады Muztaumedia.kz. Докудрама жанрындағы бұл деректі фильм қазақтың неше ғасырлық рухани тарихындағы таң қаларлық ұлы оқиға — 1909 жылы Петербор қаласында Ильяс Бораганский баспасынан жарық көрген Абайдың тұңғыш кітабының қилы тағдырын бейнелеген. Фильм жалғыз өзі тұтас бір әлем жасап, шығармашылықпен айналысқан небәрі жиырма жылдың ішінде қазақтың тілін де, көркемдік, этикалық танымын да күрт өзгертіп, бұрын-соңды түрік жұрты жетпеген биікке көтерген Абайдың алғашқы кітабы қалай басылып шықты, Абай көзі тірісінде өзінің

  • «Сен есірке, тыныш ұйықтат, бақ сөзіме!» /АБАЙ/

    «Сен есірке, тыныш ұйықтат, бақ сөзіме!» /АБАЙ/

    Біздің қазақта «малға достың малдан басқа мұңы жоқ» – «малдан боғы ғана бөтен» талай жарымес Абайдың атына неше түрлі сөз айтқан. Оның ішінде саудагер ғана емес, өзін “сөз ұстаған”, “ел ұстаған” санайтындар да болды. Бұларға Абайдың өзі жауап беріп кеткен: «Тыныш ұйықтат, сен есірке, бақ сөзіме!». Ал, анау жігіт «малдың буымен» негізгі ойын дұрыс жеткізе алмаған сияқты. Ол, «Құнекең малын шығындап, Абайды оқытып, жағдай жасамағанда қалай болар еді… Біз де сол Құнекең сияқтымыз…» дегенді айтпақшы болды – ау деймін… Құнекең қайда, сен қайда… «Қуаты күшті нұрлы сөз, Қуатын білген абайлар…» – дейді Абай. Сөздің қуатын білмеген өте қиын, күйіп қалуың мүмкін… Осы арада Британияның Премьер – министрі болған Бенджамин Дизраэлидің

  • Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі

    Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі

    Жеке архивімнен табылған құнды мұрағат «Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі) Бұл өлеңді 1980 – жылы Өр Алтайдың Көктоғай ауданына қарасты Дүре ауылында 61 жастағы Қауан Орынбасарұлы деген ақсақал айтқанынан жеке архивімде сақталып қалғанынан тауып оқырманмен бөлісіп отырмын. Ай, құдай – ау, аққа жақ, Өзіңі аян мен нақақ. Ақиқат деген жолыңнын, Абыройыңды ашпа хақ. Аятбенен қадысқа, Алла ниет ақ іске. Жан алмасам жоқ еді-ау, Жаза тартсын деген бақ. Мені соттап байлатып, Зығырданды қайнатып. Масайрасын мәз болып, Қинағанды өзің тап Жақын жерден жау шығып, Мақүл істен дау шығып. Дұшпан үстап қолымнан, Иттер тістеп тонымнан. Жаман тосу болған шақ, Түтқын болып тарығып, Жалғыз жатып зарығып, Ашу қысып ойды алып, Дерт жәйіліп бойды

  • Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ.

    Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ.

    Zhalgas Yertay Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ. Ол халықтың ішкі күші мен биліктің саяси еркіне қарайлап тұр Ертеректен бастайық. Баяғыда қазақтың басты проблемасы санында еді, ол рас. Қазақтар өз жерінде азшылыққа айналған-ды. Ал қалада қазақша есту қиын болатын. Мектептерде, университеттерде, мемлекеттік басқаруда, бизнесте қазақ тілі шеттетілді. Сол кезде қазақ тілінің тағдыры демографияға тәуелді еді. Бұл логика ұзақ уақыт дұрыс саналған. Бірақ бүгінгі Қазақстанға қарасақ, жағдай өзгерді. Қазақтар көпшілікке айналды. Қазақ тілін түсінетіндер мен сөйлейтіндер саны бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті. Қазақ мектебіне баратын балалардың саны жыл сайын артып келеді. Қазақ тілі күнделікті өмірдің негізгі тіліне айналды. Бірақ неге тіл мәселесі әлі өзекті болып тұр? Мәселе санға емес, санаға

  • Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: