| 
  • جاڭالىقتار

    ءسىم قىتاي قازاقتارىنىڭ ىسىنە “ارالاسا المايدى”

    تيمۋر ايتمۇحانبەت ارداق ماديەۆ، قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى كونسۋلدىق قىزمەت دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى. استانا، 14 جەلتوقسان 2017 جىل. جەلتوقساننىڭ 14-ىندە قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەرى مينيسترلىگى استانادا وتكەن ءباسپاسوز جيىنىندا قىتايدان كوشىپ كەلگەن، قازاقستان ازاماتتىعىن العان ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ “تۋىستارىمىز قىتايدا نەگىزسىز قىلمىستىق قۋدالاۋعا ۇشىراپ جاتىر” دەگەن شاعىمىنا بايلانىستى جاۋاپ بەردى. ءسىم-ءنىڭ كونسۋلدىق قىزمەت دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ارداق ماديەۆتىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان بيلىگىنەن كومەك سۇراعان رەپاتريانت قازاقتاردىڭ شاعىمدارى مينيسترلىككە تۇسكەن. – ولاردا پروبلەما جوق ەمەس، بار. جاعدايدى باقىلاپ وتىرمىز. مۇنىمەن قوسا اڭگىمە وزگە مەملەكەتتىڭ قاراماعىنداعى باسقا ەلدىڭ ازاماتتارى تۋرالى ەكەنىن ءتۇسىنۋ كەرەك. بارلىق ماسەلەنى كەلىسە وتىرىپ شەشۋ قاجەت جانە ونداي جۇمىستى اتقارىپ وتىرمىز. قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن قارىم-قاتىناسىمىز وتە جاقسى. بىراق ۆەنا كونۆەنتسياسىنا سايكەس وزگە ەلدىڭ يۋريسديكتسياسىنا

    13
  • ساياسات

    ساريەۆ: «جەەنبەكوۆ اتامباەۆتىڭ كولەڭكەسىندە قالمايدى»

    رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (سول جاقتا), قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ (ەكىنشى قاتاردا) جانە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇقشۇ سامميتىندە تۇسكەن سۋرەتى. مينسك، 30  قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ شەتەلدەرگە العاشقى ساپارىن اياقتادى. ول ماسكەۋ مەن مينسكىگە بارىپ، قىزمەتىنە كىرىسپەي تۇرىپ تۋىنداعان كەي پروبلەمالاردى شەشتى. ازاتتىقتىڭ «ەندى ارىپتەس ەلدەرمەن قاتىناس رەتتەلە مە؟»، «جاڭا باسشى ءوزىن قالاي كورسەتتى؟» دەگەن سۇراقتارىنا ساياساتتانۋشى مارس ساريەۆ جاۋاپ بەرەدى. ازاتتىق: – سوورونباي جەەنبەكوۆ جاڭا باسشى رەتىندە العاشقى ساپارىن اياقتادى. ونىڭ ساپارى ساراپشىلار مەن جۋرناليستەردىڭ نازارىندا بولدى. جۇرت وزگە ەل باسشىلارى جانىندا جاڭا پرەزيدەنت قالاي كورىنەر ەكەن دەگەن ويدا بولدى. سىزدىڭشە، ماسكەۋ مەن مينسكىگە ساپارى كەزىندە ول قالاي كورىندى؟ مارس ساريەۆ: – ول ءوزىن سەنىمدى ۇستاعانداي كورىندى. ەۋرازيا

    25
  • ساياسات

    بۇۇ كوميتەتى سەمەي ءوڭىرى بويىنشا قاراردى ماقۇلدادى

    سەمەي قالاسى ورنالاسقان شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كارتاداعى ورنى (كورنەكى سۋرەت). بۇۇ باس اسسامبەلياسىنىڭ ەكونوميكا جانە قارجىلىق ماسەلەلەر بويىنشا كوميتەتى سەمەي ءوڭىرىنىڭ حالقىن ساۋىقتىرۋ، قورشاعان ورتاسى مەن ەكونوميكالىق دامۋىن قالپىنا كەلتىرۋ ماقساتىنداعى ءىس-قيمىلداردى ۇيلەستىرۋ جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى قارار جوباسىنا كەلىستى. قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مالىمدەۋىنشە، قۇجات 23 مەملەكەتتىڭ دەمەۋشىلىگىمەن جانە ءوزارا ۋاعدالاستىعىمەن ماقۇلدانعان. مينيسترلىك اقپاراتىنا قاراعاندا، قاراردا قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ سەمەي ءوڭىرىن ساۋىقتىرۋ جانە دامىتۋداعى ءرولى اتاپ وتىلەدى. سونىمەن قاتار قۇجات حالىقارالىق قاۋىمداستىقتى “قازاقستاننىڭ زارداپ شەككەن تۇرعىنداردى ەمدەۋ جانە ولارعا قىزمەت كورسەتۋدىڭ ارنايى جوبالارى مەن باعدارلامالارىن دايىنداپ، ىسكە اسىرۋىنا جانە ايماقتى ورنىقتى دامىتىپ، ەكونوميكالىق وسىمگە قول جەتكىزۋدەگى جۇمىستارىنا كومەكتەسۋگە شاقىرادى. مينيسترلىك بۇل قاراردى بۇۇ باس اسسامبلەياسى سەمەي ءوڭىرى بويىنشا 1997 جىلدان

    26
  • كوز قاراس

    توقاەۆ: جاڭا الىپپەدە كوميسسيا قوعام ۇسىنىسىن ەسكەرۋى قاجەت

    “ناۋرىز ساياباعىنىڭ” لاتىن ارپىمەن جازىلعان اتاۋى. شىمكەنت بۇگىن قازاقستان سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ لاتىن الىپبيىنە ءوتۋ جونىندە قۇرىلعان ۇلتتىق كوميسسيا قوعام تالقىلاۋىنداعى ەلەۋلى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋ كەرەكتىگى جايلى ايتتى. بۇل تۋرالى سەنات توراعاسى ءوزىنىڭ Twitter جەلىسىندەگى بەتىندە بىلدىرگەن. “ۇلتتىق كوميسسيا لاتىن ءالىپبيى بويىنشا قوعام تالقىلاۋىنداعى ماردىمدى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋى قاجەت” دەپ جازعان ول. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ ۇلتتىق كوميسسيا لاتىن ءالىپبيى بويىنشا قوعام تالقىلاۋىنداعى ماردىمدى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋى قاجەت 14:14 – 5 نوياب. 2017 گ.  1515 وتۆەتوۆ  211 رەتۆيت  611 وتمەتكا «نراۆيتسيا» ينفورماتسيا و رەكلامە ۆ تۆيتتەرە ي كونفيدەنتسيالنوست وسى پىكىرىنىڭ الدىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ اتالعان جەلىدەگى بەتىنە “ەلباسى ايتقانىنداي، لاتىن ءالىپبيىن قولدانىسقا ەنگىزۋدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرعان ءجون” دەپ جازعان بولاتىن. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ ەلباسى ايتقانىنداي، لاتىن ءالىپبيىن قولدانىسقا

    25
  • ساياسات

    قىتايدا قازاقتاردىڭ قۇقىعى بۇزىلۋى جايىنداعى توتەنشە جəنە وكىلەتتى ەلشى چجان حۋانحۋەي جاۋابى.

    انار تولەۋحانقىزى بۇگىن “بەيجىڭ سارايى” وتەلىندەگى بولعان كەزدەسۋدە قىتايدىڭ ەلىمىزدەگى توتەنشە جəنە وكىلەتتى ەلشىسىنە: ء“سىزدىڭ ەلدەگى تەڭىزى بار دامىعان شىعىستان گورى بىزگە گەوگرافيالىق تۇرعىدا ءسىزدىڭ ەلدىڭ باتىسى جاقىن، ال جۋڭگو جۇرتىندا باتىس ءوڭىردى دامىتۋعا كوپتەگەن جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىن سىچۋان پروۆينتسياسىنا بارعاندا كوردىك. وسى رەتتە شىڭجاڭدى دامىتۋدا قانداي باعىتتار بارلىعىن جəنە ونداعى قازاقتاردىڭ قۇقىعى بۇزىلۋدا دەگەن اقپارات جايىندا نە ايتار ەدىڭىز؟” دەگەن ساۋال قويدىم. جəنە بۇل بۇكىل كەزدەسۋ بارىسىندا جالعىز عانا مەمتىلدە قويىلعان ساۋال بولدى. الدىندا ەلشىلىك قىزمەتكەرلەرى ساۋالدارىڭىزدى ورىس تىلىندە قويساڭىز، دەپ ءوتىنىش ايتقان. سوندا تەك قازاقشا قويامىن دەگەنىمدە وندا الدىن الا سۇراعىڭىزدى بىزگە بەرسەڭىز اۋدارۋعا جەڭىل بولسىن دەگەن. تۋعان ءتىل مəرتەبەسى ءۇشىن سولاي جاساپ، سۇراعىمدى جازىپ قىزدارعا بەردىم. سونىمەن

    179
  • رۋحانيات

    قازاق ءتىلى ءالىپبيىن كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ تۋرالى قاۋلى

    قازاق ءتىلى ءالىپبيىنىڭ كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قاۋلى ەتەمىن: 1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن قازاق ءتىلى ءالىپبيى بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى: قازاق ءتىلى ءالىپبيىن لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا قۇرسىن; قازاق ءتىلى ءالىپبيىنىڭ 2025 جىلعا دەيىن لاتىن گرافيكاسىنا كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشۋىن قامتاماسىز ەتسىن; وسى جارلىقتى ىسكە اسىرۋ جونىندە وزگە دە، سونىڭ ىشىندە ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە زاڭنامالىق سيپاتتاعى، شارالار قابىلداسىن. 3. وسى جارلىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگىنە جۇكتەلسىن. 4. وسى جارلىق جاريالانعان كۇنىنەن باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.     قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ    پرەزيدەنتى                                                  

    126
  • كوز قاراس

    قىتايدا قازاق قاۋپى بار ما؟

    قازاق ەلى قىتايدان قاۋىپتەنەدى، قىتاي قاۋپى، قىتاي ۇرەيى ماسەلەلەرى قازاقستاندا ءار دەڭگەيدە قوعام پىكىرىن تۋدىرىپ جاتىر. البەتتە، قازاق مەملەكەتىندە “قىتاي قاۋپى ماسەلەسى” بارىن جوققا شىعارمايمىز. دەسەدە ءبىز “قىتايدا قازاق قاۋپى بار ما؟” دەيتىن سۇراققا جاۋاپ ىزدەمەكشىمىز. قىتايدا ارينە قازاق قاۋپى بار! اۋەلى قازاق قاۋپى ماسەلەسىن “پانقازاقيزم” نەمەسە ء“ىرى قازاق ۇلتشىلدىعى”، ء“ىرى قازاقيزىم” دەپ تە اتاپ ءجۇر. بۇل تەرمين قىتايدىڭ ساياسي سوزدىك قورىنا تىم ەرتەدەن ەنىپ قالىپتاسىپ ورنىققان تەرمين-ءدىر. قىتايشاسى: 大哈萨克主义 نەمەسە 泛哈萨克主义. سۋرەتتە كورسەتىلگەن (قاراپ كورىڭىز). قىتايدا قازاق قاۋپىنىڭ ءتورت كەزەڭى بار: ءبىرىنشى كەزەڭ، تسين مەملەكەتىنەن (清朝) يااڭ زىڭشين (杨增新) داۋىرىنە دەيىنگى كەزەڭدەگى قازاق قاۋپى ماسەلەسى; ەكىنشى كەزەڭ، شىڭ دۋبان (盛世才) كەزەڭىندە ورشىگەن قازاق قاۋپى ماسەلەسى; ءۇشىنشى كەزەڭ، قىتاي كومەنەس

    126
  • ساياسات

    ماڭىزدى ساياسي مەرەكە ەدى

    مارات توكاشباەۆ ەرتەڭ 25-قازان – رەسپۋبليكا كۇنى مەرەكەسى. 1990 جىلى 25-قازاندا قازاق سسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ قاۋلىسىمەن قازاق حالقى ءۇشىن اسا ماڭىزدى ساياسي قۇجات – «قازاق سسر-ءىنىڭ مەملەكەتتىك ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسيا» قابىلدانعان بولاتىن. بۇل تاريحي قۇجاتتا مەملەكەتتىك ەگەمەندىگىمىز جاريالانىپ، ەلدىڭ ساياسي-قۇقىقتىق تاۋەلسىزدىگىنىڭ باعدارلاماسى باياندالعان. ءدال وسى قۇجاتتا، ەڭ جوعارعى اكىمشىلىك-اتقارۋشىلىق بيلىك، رەسپۋبليكا باسشىسى پرەزيدەنت بولاتىنى ايتىلدى. ەگەر وسى ەگەمەندىك تۋرالى دەكلاراتسيا بولماسا، 1991 جىلعى 16- جەلتوقساندا قابىلدانعان «قازاق سسر-ءىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ دا، 1991 جىلى 1-جەلتوقسانداعى پرەزيدەنتتىك رەفەرەندۋمنىڭ دا بولۋ-بولماۋى ەكىتالاي ەدى. اتالعان دەكلاراتسيادا قازاقستان قازاق حالقىنىڭ مەملەكەتتىلىگى ەكەندىگى، ونىڭ حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ دەربەس سۋبەكتىسى بولاتىنى، جەر، سۋ، اۋە كەڭىستىگى ەرەكشە مەنشىكتە تانىلاتىنى ايتىلعان. وكىنىشكە قاراي قازىر قازاقستان مەملەكەتقۇراۋشى قازاق

    34
  • ساياسات

    ورالماندار قىتايدا قاماۋداعى تۋىستارىنىڭ دەرەگىن ءبىلۋدى سۇرادى

    نۇرتاي لاحانۇلى قىتايدان كوشىپ كەلگەن ورالماندار قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى وكىلدىگىنىڭ الدىندا جينالىپ تۇر. الماتى، 24 قازان 2017 جىل. سەيسەنبىدە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ الماتىداعى وكىلدىگىنىڭ الدىنا قىتايدان كوشىپ كەلگەن ءبىر توپ ورالمان جينالدى. ازاتتىق ءتىلشىسىنىڭ حابارلاۋىنشا، ولار 2017 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان بەرى قىتايدا قاماۋدا جاتقان تۋىستارىنان ناقتى ءبىر دەرەك الىپ بەرۋدى سۇراپ كەلگەن. جينالعانداردىڭ ءبىرى گۇلشيرا ەركەشقىزى ءوزىنىڭ تۋعان ءىنىسى سەرىك ەركەشۇلىنىڭ “وسىدان بەس اي بۇرىن قاماۋعا الىنعانىن، وسى كۇنگە دەيىن قايدا جاتقانىن، نە ءۇشىن قامالعانىن بىلە الماي وتىرعانىن” ايتادى. – ءىنىم جەرگىلىكتە جەردەگى يمام بولاتىن. ءدىني ءبىلىمدى قىتايدىڭ وزىنەن العان. زاڭدى تۇردە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن. ۇرىمجىگە جيىنعا شاقىرىپ، سول جەردەن قاماۋعا الىپتى. قازىر قايدا ەكەنىن بىلە الماي وتىرمىز، –

    48
  • ساياسات

    اسكەري دوكتريناعا كۇرەستىڭ «گيبريد» تاسىلدەرى ۇعىمى ەنگىزىلدى

    قازيس توعىزباەۆ قازاقستاندا وتكەن حالىقارالىق جاتتىعۋلار كەزىندە قويىلعان تاريحي پەرفورمانستىڭ جانىندا تۇرعان قازاقستاندىق پوليتسەي. وتار، 2 تامىز 2016 جىل. جاڭا اسكەري دوكترينادا قازاقستانعا قارسى قولدانىلۋى مۇمكىن «كۇرەستىڭ گيبريد تاسىلدەرى» تۋرالى ۇعىم ەنگىزىلدى. بۇل وزگەرىس رەسەي قىرىمدى اننەكسيالاننان ءۇش جىلدان كەيىن پايدا بولدى، بىراق ول وقيعا جايلى قازاقستاندىق دوكترينادا ءبىر ءسوز جازىلماعان. قىركۇيەكتىڭ 29-ى كۇنى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاڭا اسكەري دوكترينانى بەكىتۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. الدىڭعى اسكەري دوكترينا 2011 جىلى قازاننىڭ 11-ءى قابىلدانعان بولاتىن. ساراپشىلار «گيبريد» كۇرەس تاسىلدەرى تۋرالى ەرەجەنى جاڭا دوكتريناداعى وزگەرىستەردىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىسى سانايدى. “گيبريد” كۇرەس تاسىلدەرى” اۋقىمدى وپەراتسيالار جۇرگىزىلەتىن ءداستۇرلى مايداندارعا مۇلدە ۇقسامايتىن سوعىس قيمىلدارىنىڭ جاڭا ءتۇرى رەتىندە «گيبريد سوعىس» جايلى ءۇش جىل بۇرىن، ياعني

    31
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: