| 
  • ناۋرىز تۋرالى ماڭىزدى قۇجات
    كوز قاراس

    ناۋرىز تۋرالى ماڭىزدى قۇجات

    اشىق دەرەككوزدەردەن 1920 جىلعى 20 ناۋرىزدا تاشكەنتتە تۇرار رىسقۇلوۆ قول قويعان ناۋرىزدى اتاپ ءوتۋ تۋرالى بۇيرىققا كوزىم ءتۇستى. دەمەك، بيىل بۇل تاريحي قۇجاتقا – 105 جىل! الايدا، ارادا نەبارى التى جىل وتكەن سوڭ 1926 جىلى ناۋرىزعا تىيىم سالىندى. ال، 1920 جىلى تۇركىستان كەڭەستىك رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولىپ قىزمەت ەتكەن تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ تاعدىرى قانداي قايعىمەن اياقتالعانى بارشامىزعا ءمالىم. ونى “حالىق جاۋى” دەپ تانىپ، 1938 جىلدىڭ 10 اقپانىندا اتۋ جازاسىنا كەسكەن… ناشەل ۆوت تاكوي دوكۋمەنت ۆ وتكرىتىح يستوچنيكاح: پريكاز، يزداننىي ۆ تاشكەنتە تۋراروم رىسكۋلوۆىم وت 20 مارتا 1920 گودا و پرازدنوۆاني ناۋرىزا. پولۋچاەتسيا، ۆ ەتوم گودۋ ەتومۋ يستوريچەسكومۋ دوكۋمەنتۋ يسپولنيلوس 105 لەت! ۆ 1926 گودۋ ناۋرىز وكازالسيا پود زاپرەتوم. ا

    15
  • “پراگماتيك بولۋىمىز قاجەت”. تايۆان ۋكراينا مەن ترامپتان قانداي ساباق الدى؟
    كوز قاراس

    “پراگماتيك بولۋىمىز قاجەت”. تايۆان ۋكراينا مەن ترامپتان قانداي ساباق الدى؟

    ريد ستەنديش ساشكو شەۆچەنكو تايۆان ساربازدارى جاڭا تايپەي قالاسىنداعى اسكەري جاتتىعۋدا قارۋ-جاراقتى پايدالانۋدى ۇيرەتىپ جاتىر. ارحيۆ. اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ اق ۇيدە ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكيمەن جۇرت كوزىنشە كەرىسىپ قالعان سوڭ، تايۆان ۆاشينگتونمەن قارىم-قاتىناسىن باسقاشا جۇرگىزۋگە كوشتى. زەلەنسكيدىڭ اق ۇيدەگى سول كەزدەسۋىنىڭ ناتيجەسىندە جوسپاردا بولعان مينەرالدار كەلىسىمىنە قول قويىلمادى جانە اقش-تىڭ ۋكراينا قورعانىسىنا بولەتىن قولداۋى توقتاپ قالاتىنداي قاۋىپ ءتوندى. وسىدان سوڭ تايۆان ۆاشينگتونعا ۇسىنىس جاسادى. الەمنىڭ ەڭ ءىرى ميكروچيپ ءوندىرۋشىسى – Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) 3 ناۋرىز كۇنى اقش-قا 100 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا قۇيۋ جوسپارىن جاريالادى. جوسپاردا جاڭا زاۋىتتار، ءونىمدى بۋىپ-ءتۇيۋ نىساندارى جانە زەرتتەۋ ورتالىعى قاراستىرىلعان. اق ۇيدە تۇرىپ سويلەگەن TSMC باسشىسى سي-سي ۆەي چيپ ينۆەستيتسياسىنا ساياسي قىسىم ەمەس نارىق تالابى

    13
  • …ترامپ پەن ماسكتىڭ ەشتەڭەسى كەتپەيدى.
    كوز قاراس

    …ترامپ پەن ماسكتىڭ ەشتەڭەسى كەتپەيدى.

    ازاتتىق راديوسى قىزمەتىن توقتاتسا، ترامپ پەن ماسكتىڭ ەشتەڭەسى كەتپەيدى. ەكى ميللياردەر ارزان، ۋاقىتشا ساياسي ۇپاي جينايدى. ال قازاقستاننىڭ جوعالتاتىنى وتە كوپ. ازاتتىق راديوسى قىزمەتىن توقتاتسا، ەلىمىزدە “زاڭ مەن ءتارتىپ ديكتاتۋراسىنىڭ” كوكەسى سوندا بولادى. ول وتىزعا جۋىق ساياسي تۇتقىننىڭ قازىرگى شاراسىز كۇيىن الدا بۇكىل قازاق قوعامى كەشەدى دەگەن ءسوز. مۇمكىن سول كەزدە ءسوز ەركىندىگىنىڭ قۇنىن ەل بولىپ تۇسىنەتىن شىعارمىز. بىراق، اشىعىن ايتقاندا، وعان دا كۇمانىم بار. ازاتتىق راديوسى جابىلادى دەپ بۇگىن بوركىن اسپانعا اتىپ جاتقاندار، “تارتىپكە باعىنعان قۇل بولمايدى” دەپ “ازاتتىقسىز” قازاقستاندا ساياسي رەجيمنىڭ رەپرەسسياسىن اقتاپ الادى. وعان مەنىڭ ەش كۇمانىم جوق. Shalkar Nurseitov

    11
  • قازاقستان اسكەرىنىڭ قاۋقارى قانداي؟ مينيسترلىك وكىلى مەن ساراپشىنىڭ ايتقانى
    ساياسات

    قازاقستان اسكەرىنىڭ قاۋقارى قانداي؟ مينيسترلىك وكىلى مەن ساراپشىنىڭ ايتقانى

    مەيىرىم باقىتجان “باتىل تويتارىس-2023″ ستراتەگيالىق كوماندالىق-شتابتىق اسكەري وقۋ-جاتتىعۋىنا قاتىسىپ جاتقان قازاقستاندىق ساربازدار. 2023 جىلدىڭ قىركۇيەك ايى. قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ تەلەگرام-ارناسىنان الىنعان سۋرەت. بيىل قازاقستاندا ەكى اسكەري كوللەدج اشىلماق. 27 اقپاندا استانادا جۋرناليستەرگە وسى جاڭالىقتى جەتكىزگەن قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ وكىلى مۇرات ولجاباەۆ قازىرگى كەزدە قازاقستان ارمياسىندا جوعارى دەڭگەيدەگى وفيتسەرلەر جەتكىلىكتى، كادر تاپشىلىعى جوق دەدى. بۇل سوزگە بىرقاتار دەپۋتاتتار دا قوسىلادى. ال كەيبىر ساراپشى ەل ارمياسىنا كاسىبي بىلىكتى مامان مەن قورعانىس سالاسىنا تۇبەگەيلى رەفورما جۇرگىزۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى. “ارميادا جوعارى بىلىكتى مامان جەتكىلىكتى” استانا، ششۋچينسك پەن شىمكەنت قالالارىندا اسكەري كوللەدجدەر بۇرىننان بار، ەندى ولاردىڭ سانى بەسكە جەتپەك. قورعانىس مينيسترلىگى اسكەري ءبىلىم جانە عىلىم دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى مۇرات ولجاباەۆتىڭ ايتۋىنشا، جاقىندا الماتى مەن قاراعاندى قالالارىندا جاڭادان

    13
  • زەلەنسكي مەن ترامپتىڭ داۋ-دامايى: ءتورت ءتۇيىن
    جاھان جاڭالىقتارى

    زەلەنسكي مەن ترامپتىڭ داۋ-دامايى: ءتورت ءتۇيىن

    ستيۆ گۋتتەرمان اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ (سول جاقتا) پەن ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكيدىڭ سۋرەتتەرىنەن كوللاج بۇدان ناشار بولۋى مۇمكىن ەمەس… ۆلاديمير زەلەنسكيدىڭ اق ۇيگە ساپارى ءبىراز مۇمكىندىككە جول اشاتىنداي كورىنگەن. كەزدەسۋ ناتيجەلى بولعان جاعدايدا، شارتتى تۇردە ۋكراينا مەن اقش-تى بايلانىستىراتىن سيرەك كەزدەسەتىن مەتالدار تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلۋى مۇمكىن ەدى. سونىمەن بىرگە دونالد ترامپ ءۇشىن كيەۆتى رەسەيدىڭ شابۋىلىنان قورعاۋعا قوسىمشا ىنتالاندىرۋ بولار ەدى. بۇعان قوسا، ەل باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى رەسەيمەن بىتىمگە كەلۋ نەمەسە بەيبىت كەلىسىمگە قول قويۋ جاعدايىندا ۆاشينگتون كيەۆكە قانداي قاۋىپسىزدىككە كەپىل بولا الاتىنىن كورسەتىپ، جالپى كەپىل بولا الا ما، جوق پا، سونى انىقتاپ بەرەر ەدى. ءتىپتى مۇنىڭ ەشبىرىنە قول جەتپەگەن كۇننىڭ وزىندە، تاياۋدا عانا ءبىر-بىرىنە سىن ايتقان زەلەنسكي مەن ترامپ كەمىندە دوستىق

    17
  • ەتنيكالىق قازاقتارعا 65 «اتا جولى» كارتاسى بەرىلدى
    ساياسات

    ەتنيكالىق قازاقتارعا 65 «اتا جولى» كارتاسى بەرىلدى

    ەتنيكالىق قازاقتارعا – باسقا ەلدەردىڭ ازاماتتارىنا قازاقستاندا 10 جىل ءومىر سۇرۋگە جانە جۇمىس ىستەۋگە قۇقىق بەرەتىن 65 «اتا جولى» كارتاسى بەرىلدى. ەلىمىزدە ءوز ءىسىن دامىتۋعا دايىن بيزنەس-يمميگرانتتار 27 كارتا الدى، ال سۇرانىسقا يە ماماندار وسىنداي 38 كارتانىڭ يەگەرى اتاندى. «قازاقتار قاي جەردە ءومىر سۇرسە دە، ولاردىڭ جالعىز وتانى – قازاقستان. سوندىقتان ءبىز ءۇشىن شەتەلدە تۇراتىن وتانداستارىمىزدى قولداۋ ارقاشان ماڭىزدى»، – دەدى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ. «اتا جولى» كارتاسىن الۋشىلار ىشىندە ينجەنەر-فيزيك، ينجەنەر-ماتەماتيك، حيميالىق تەحنولوگتار، جاق-بەت حيرۋرگياسىنىڭ دارىگەرلەرى، پەدياترلار جانە ت.ب. ماماندار بار، ولار رەسەي، گەرمانيا، موڭعوليا، قىتاي، ۇلىبريتانيا، اقش، يزرايل، فرانتسيا، نيدەرلاندى، فينليانديا، قىرعىزستان جانە وزبەكستان سەكىلدى شەت ەلدەردەن كەلدى. «اتا جولى» كارتاسىنىڭ يەگەرلەرى ەلگە كىرگەن كەزدە 10 جىل

    32
  • قازاق بيلىگى اقش-تان قاراعاندا باتىل بولىپ شىقتى
    كوز قاراس

    قازاق بيلىگى اقش-تان قاراعاندا باتىل بولىپ شىقتى

    Serik Joldasbai بۇگىن رەسەي اسكەرىنىڭ ۋكراينا جەرىنە باسىپ كىرگەنىنە 3 جىل بولدى. وسى 3 جىلدا باسقىنشى پۋتين جەندەتتەرىنە ۋكراين اسكەرى مەن حالقى تەگەۋرىندى قارسىلىق كورسەتتى. بۇل ارادا زەلەنسكيدىڭ تاباندى قولباسشى بولعانىن باسا ايتىپ وتكەن ءجون. ەگەر دە ول سوعىستىڭ العاشقى كۇندەرى قاشىپ كەتكەندە پۋتين 3 كۇندە كيەۆتى تىزە بۇكتىرەر ەدى. سول سەبەپتى مەن زەلەنسكيدى ۇلت باتىرى دەپ سانايمىن. بۇل سوعىس بىزگە نەنى ءتۇسىندىردى نەمەسە ءتۇسىندىرۋى كەرەك؟ مەن بۇعان دەيىن بيلىكتىڭ تىم رەسەيشىل بولىپ كەتكەنىن ايتىپ، ەلىمىز ەاەو شىعۋ كەرەك دەپ ءجۇردىم. بىراق سوڭعى كەزدەرى كورشىڭ اگرەسسور بولسا، ەكى شۇقىپ ءبىر قاراۋعا تۋرا كەلەتىنىن ءتۇسىندىم. ءيا، ءبىز بيلىكتىڭ ىشكى ساياساتتاعى ءىس-ارەكەتىمەن كەلىسپەي، سىناۋىمىز مۇمكىن. بىراق رەسەيمەن قارىم-قاتىناستا اسا ساق بولۋعا ءماجبۇر

    15
  • كيەۆتەگى سامميتتە ەۋرووداق ليدەرلەرى ۋكرايناعا قولداۋ ءبىلدىردى
    جاھان جاڭالىقتارى

    كيەۆتەگى سامميتتە ەۋرووداق ليدەرلەرى ۋكرايناعا قولداۋ ءبىلدىردى

    كيەۆ، ۋكراينا. 24 اقپان، 2025 جىل. ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكي 24 اقپاندا كيەۆتە وتكەن “ۋكراينانى قولدايمىز” دەپ اتالعان سامميتتە ونداعان مەملەكەتتىڭ باسشىسىن قارسى الدى. “ليدەرلەر، ونلاين دا، وففلاين دا ءبىزدىڭ ەگەمەندىگىمىزدى، اۋماقتىق تۇتاستىعىمىزدى قولداپ جاتىر. بۇل رەسەيدىڭ ۋكرايناعا قارسى نەگىزسىز، قىلمىستىق سوعىسى ەكەنىن ءبارىمىز تۇسىندىك” دەدى زەلەنسكي. ول كيەۆتە 13 مەملەكەتتىڭ ليدەرىمەن كەزدەستى. 20-دان استام ەل باسشىسى جيىنعا ونلاين قاتىستى. بۇل سامميت اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ جاڭا اكىمشىلىگىنىڭ سوعىستى توقتاتۋ بويىنشا جاڭا ديپلوماتيالىق باستامالارىنان كەيىن ءوتىپ جاتىر. ۆاشينگتون مەن ماسكەۋدىڭ ساۋد ارابياسىندا وتكەن كەلىسسوزدەرىنەن كەيىن ۋكراينا مەن ەۋرووداق وزىنە ءتيىمسىز كەلىسىم قابىلدانادى دەپ قاۋىپ ەتكەن. “سوعىستى باستاعان – رەسەي” دەدى سامميتكە ونلاين قاتىسقان گەرمانيا پرەزيدەنتى فرانك-ۆالتەر شتاينمايەر. ال ەۋروكوميسسيا توراعاسى ۋرسۋلا فون

    11
  • الاشتىڭ العاشقى ماتەماتيكتەرى
    ساياسات

    الاشتىڭ العاشقى ماتەماتيكتەرى

    فوتو: aikyn.kz ماتەماتيكا – ادامزات وركەنيەتىنىڭ دامۋىنا نەگىز بولعان ىرگەلى عىلىمداردىڭ ءبىرى. ونىڭ باستاۋىن ەجەلگى مىسىر، ۆاۆيلون، ءۇندىستان، قىتاي جانە گرەكيا وركەنيەتتەرىنەن بايقاۋعا بولادى.  بۇل حالىقتار ماتەماتيكالىق ءبىلىمنىڭ العاشقى جۇيەلەرىن قالىپتاستىرىپ، اريفمەتيكا، گەومەتريا، الگەبرانىڭ نەگىزدەرىن قالادى. كەيىنگى ورتا عاسىرلاردا اراب-مۇسىلمان الەمى ماتەماتيكا عىلىمىنىڭ دامۋىنا زور ىقپال ەتتى. ءال-حورەزمي، ءال-فارابي، ومار حايام، ناسيرەددين تۋسي سىندى عالىمدار الگەبرا، تريگونومەتريا، ساندار تەورياسى مەن استرونوميا سالالارىندا جاڭالىقتار اشىپ، كەيىنگى ەۋروپالىق عىلىمعا نەگىز قالادى. بۇل ءۇردىس تۇركى حالىقتارى قونىستانعان ايماقتارعا دا اسەر ەتتى. قازاق دالاسىندا ماتەماتيكالىق ءبىلىمنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى بولدى. كوشپەلى وركەنيەت تۇرمىس-تىرشىلىكتىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە نەگىزدەلگەن ماتەماتيكامەن تىعىز بايلانىستا دامىدى. قازاق حالقى استرونوميالىق ەسەپتەۋلەرگە سۇيەنە وتىرىپ، ۋاقىتتى انىقتاۋ ادىستەرىن قولداندى، گەومەتريالىق پرينتسيپتەردى جەر ولشەۋدە، قۇرىلىس سالۋدا،

    27
  • شولتس ترامپتىڭ زەلەنسكي تۋرالى پىكىرلەرى «قاتە جانە قاۋىپتى» ەكەنىن ايتادى
    جاھان جاڭالىقتارى

    شولتس ترامپتىڭ زەلەنسكي تۋرالى پىكىرلەرى «قاتە جانە قاۋىپتى» ەكەنىن ايتادى

    ولاف شولتس Der Spiegel اپتالىعىنا بەرگەن سۇحباتىندا: «شىندىق سول، ۆلاديمير زەلەنسكي ۋكراينا مەملەكەتىنىڭ زاڭدى تۇردە سايلانعان باسشىسى»، – دەدى. گەرمانيا كانتسلەرى ولاف شولتس اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ ۋكراينا ليدەرى ۆلاديمير زەلەنسكيدى ديكتاتور دەگەن مالىمدەمەسىن ءۇزىلدى-كەسىلدى جوققا شىعاردى. «پرەزيدەنت زەلەنسكيدىڭ دەموكراتيالىق زاڭدىلىعى جوق دەپ ايتۋ دۇرىس ەمەس جانە قاۋىپتى»، – دەدى شولتس Der Spiegel اپتالىعىنا. “شىنىندا، ۆلاديمير زەلەنسكي ۋكراينا مەملەكەتىنىڭ زاڭدى تۇردە سايلانعان باسشىسى بولىپ تابىلادى. سوعىس جاعدايىندا دۇرىس سايلاۋ وتكىزۋ مۇمكىن ەمەستىگى ۋكراينا كونستيتۋتسياسى مەن سايلاۋ زاڭدارىنىڭ ەرەجەلەرىنە سايكەس كەلەدى. جانە ەشكىمنىڭ مۇنىڭ كەرىسىنشە تالاپ ەتۋگە قۇقىعى جوق”، – دەدى گەرمانيا ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى. ول ۋكرايناعا قارسى سوعىستى ۆلاديمير پۋتين باستاعان رەسەي باستاعانىن ەسكە سالدى. “ۋكراينا رەسەيدىڭ اياۋسىز اگرەسسياسىنان ءۇش جىلعا

    12
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى:

Zero.KZ