| 
  • Köz qaras

    Şonjınıñ Geo-Strategiyalıq Şındığı (saraptamalıq maqala)

    Bwl audan (Şonjı) qarasañız şekarağa tiip twr. Şekaranıñ künşığıs betinde atı qazzaqqa berilgen İle Qazaq Avtonomiyalı Oblısı bar (ekinşi sügiret). Onda jer qayısqan qalıñ qazaq twradı. Avtonrmiyalı oblıs ŞUAR’dan bwrın qwrılğan. Ortalığı Qwlja qalası (üşinşi sügirettegi 1-ge qarañız). Osı avtonomiyalı qazaq oblısına qazir segiz audan, bir qala töte qaraydı. Olar: KÜNES, NILQI, TOĞIZTARAU audandarı (üşinşi sügirettegi 5,6,9-ğa qarañız). Bwl üş audan İle añğarı men İle dariyasınıñ basına ornalasqan qazaq eñ köp, eñ irgeli qonıs tepken, tarihı öte tereñ, bayırğı qazaq jeri. Osı üş audan qazaqtarı 20- ğasır basında Orınborğa arnayı hat jazıp, Alaş baspasözin qoldap qarjı joldap, özderin de Alaştıñ alıstağı bir bölşegi sanağan-tın. Osı üş audan tıñ igerip, tam

    86
  • Köz qaras

    Eldes ORDA: Şonjı taranşılarınıñ “ayğayı” (şağın saraptama)

    Birinşi, wyğırstan degen atau qatelespesem alğaş ret 1928-1935 jj arasında hatqa tüse bastadı. Europanıñ hristian missionerleri qaşqariyada baspa qwrğan. Baspadan wyğırlardıñ qaşqar akcentinde hristian dinin uağızdaytın kitaptar, qissalar, küntizbeler basıp şığardı. Sol köp kitaptıñ birinde “wyğırstan” atauı alğaş ret qoldanılğan. Biraq bwndağı wyğırstan atauı qaşqariyadağı altı ülken şahardı körsetedi. Wyğırstan atauı odan soñ 1951-1955 jıldarı tağı köterildi, biraq ataudı köteruşiler hristian missionerleri emes, wyğırdıñ belsendi sayasi top, elitası boldı. 1951-1955 jıldarı qazirgi ŞUAR’da wlttıq avtonomiyanı anıqtau, şekarasın bekitu jwmıstarı qaurt jürdi, sol kezde qıtay ortalıq partiya komitetine “wyğırstan avtonomiyalı respubilikası” deytin wsınıs joldanğan. Ärine, bwl sol kezdegi köp wsınıstıñ biri, “şarqi türkistan avtonomiyalı respubilikası” degen wsınıs da boldı. Osı avtonomiyalı

    125
  • Köz qaras

    Marat Bäydildawlı (Toqaşbaev): QARADALA ATAUI QALPINA KELTİRİLSE…

    Jazuşı-publicist Wyğır audanında qazaq-wyğır jastarı arasında janjal şığıp, töbeleske wlasqanın, arasında jaraqat alğandar bar ekendigin estip öte qapa boldım. Bwl söz joq, ideologiyalıq jwmıstardıñ olqılığı dep oylaymın. Jalpı wyğır halqına jappay qara boyau jağuğa bolmaydı. Olar da özinşe bir halıq, tuıs halıq, türki halqı, mwsılman halqı. Negizgi mekeni qazirgi Qıtay jerinde. Wyğır halqı birneşe ğasırdan beri öz täuelsizdigi üşin küresip keledi. Sayasi twrğıdan aşıqtan aşıq olardı qoldauğa qwqımız joq bolsa da, öz basım iştey mwsılman bauırlarımız ğoy, öz aldına el bolıp ketse ğoy dep tileymin. Wyğır halqınıñ eñbekqorlığı men mädenietine, tili men dästürine qwrmetimiz ülken. Birqatar wyğır qalamgerleriniñ şığarmaların qazaq tiline audaruğa atsalısqannan bolar wyğırşa da täp-täuir söyley alamın. Biraq

    66
  • Jañalıqtar

    Toqaev “Qırım scenariyiniñ qaytalanu mümkindigi” jaylı: “Bwlay boljauğa negiz joq”

    Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev. Prezident Qasım-Jomart Toqaev orıstar köbirek şoğırlanğan Qazaqstannıñ soltüstik oblıstarında “Qırım scenariyi qaytalanuı mümkin” dep boljauğa negiz joq dep sanaydı. Reseylik “Komsomol'skaya pravda” gazetine bergen swhbatında prezident osılay degen. “Psevdosarapşılardıñ mwnday boljamdarı eşteñe negizdelmegen. Mwnday joramal Qazaqstandağı jağdaydı twraqsızdandıruğa jäne Reseymen aradağı tatu qarım-qatınastı bwzuğa bağıttalğan. Mwnday boljamdı tek biliksiz adamdar, bireuge jağınğısı kelgen qasköyler ğana aytuı mümkin” dedi Toqaev basılım tilşisine. Prezident sonımen birge Qazaqstanda orısşa eldi meken attarın qazaqşalau jäne “slavyan wltı ökilderiniñ memlekettik organğa ornalasu kezinde qiındıqtarğa wşıraytını” turalı swraqtarğa jauap bergen. “Eldi meken attarı jappay özgertilip jatqan joq” degen prezident birqatar eldi mekenderdiñ köne attarı qaytarıldı, “sovet däuirin eske salatın ündespeytin toponimder, jergilikti

    70
  • Köz qaras

    “Sayasi wpay jinauğa tırısıp jatır”. Sarapşı Toqaevtıñ EAEO jiınında aytqanı jaylı

    Ayan QALMWRAT Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev videokonferenciya arqılı ötken EAEO jiınına qatısıp otır. 19 mamır 2020 jıl. Mamırdıñ 19-ında Euraziya ekonomikalıq odağına (EAEO) müşe elderdiñ prezidentteri videokonferenciya arqılı ötken jiında wyımnıñ aldağı bes jılğa arnalğan damu strategiyasın qabıldağan joq. Jiın kezinde Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaevtıñ strategiya jobasın «el ükimetteri men parlamentiniñ derbestigin şekteydi» dep, keybir twsın qayta qarau qajet degen wsınıs ayttı. Täuekeldi bağalau tobınıñ direktorı, sayasattanuşı Dosım Sätpaev Azattıqqa bergen swhbatında ekonomikalıq keñes otırısındağı Toqaev söziniñ astarı jaylı, Nwrswltan Nazarbaevtıñ aqırı tayağan däuiri, Euraziya ekonomikalıq odağı işindegi qordalanıp qalğan qayşılıqtar jaylı ayttı.  EAEO işindegi Joğarğı Euraziyalıq ekonomikalıq keñestiñ otırısında Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev jobanıñ işinde “Euraziyalıq ekonomikalıq integraciyanıñ 2025

    93
  • Jañalıqtar

    Mäulen Äşimbaev Parlamenti Senatınıñ deputatı bolıp tağayındaldı

    Memleket Basşısınıñ Jarlığımen Mäulen Sağathanwlı Äşimbaev Qazaqstan Respublikası Parlamenti Senatınıñ deputatı bolıp tağayındaldı. Bwl turalı 4 mamırda tüs kezinde Aqorda saytı habarladı. Mäulen Sağathanwlı Äşimbaev (28 qañtar 1971 jıl, Almatı) – ekonomist, qoğam qayratkeri, Qazaqstan Respublikası Parlamenti Mäjilisiniñ V şaqırılımınıñ Halıqaralıq ister, qorğanıs jäne qauipsizdik komitetiniñ törağası bolğan, “Nwr Otan” partiyası Törağasınıñ Birinşi orınbasarı.  Äl-Farabi atındağı Qazaq wlttıq universitetiniñ ekonomika jäne sociologiya fakul'tetin bitirgen (1993), ekonomist, politekonomiya oqıtuşısı. Sayasattanu ğılımdarınıñ kandidatı(dissertaciya taqırıbı “Politiçeskiy tranzit v Kazahstane v kontekste processov global'noy demokratizacii”, 2001). «Qwrmet» ordenimen marapattalğan.  Universitetti bitirgennen soñ 1993-1994 jıldarı Baspasöz jäne bwqaralıq aqparat ministrliginiñ jüyesinde jwmıs istedi. 1994-1995 jıldarı – Qazaqstan Respublikası Joğarğı Keñes deputatınıñ kömekşisi. 1995 jılğı mausım - qaraşa aralığında – Qauipsizdik keñesi apparatınıñ konsul'tantı. 1995-1999 jıldar aralığında Qazaqstan Respublikası

    117
  • Jañalıqtar

    Toqaev Dariğa Nazarbaevanıñ ökiletin nege toqtattı?

    Asılhan MAMAŞWLI Ayan QALMWRAT Maska taqqan Dariğa Nazarbaeva senat otırısında. 9 säuir 2020 jıl. Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev parlament spikeri Dariğa Nazarbaevanıñ ökiletin toqtatqanın sayasattanuşılar «bilik tranzitine äseri bar qadam» dep sanaydı. Bwrınğı prem'er-ministr Äkejan Qajıgeldin «sayasi dağdarıs» dep esepteydi. “BILİKTEGİ BELGİSİZDİK” Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaevtıñ senat törayımı Dariğa Nazarbaevanıñ deputattıq ökiletin toqtatqanı jaylı bügin, 2 mamırda tüste jariyalağan jarlığı aluan türli pikir tudırdı. Biliktiñ özi bwl şeşimge baylanıstı eşqanday tüsinikteme nemese aqparat taratqan joq. Jarlıqtı äleumettik jelide jariyalağan prezident baspasöz qızmetiniñ jetekşisi Berik Uäli arada bir sağat ötken soñ Toqaevtıñ Dariğa Nazarbaevağa alğıs aytqanı turalı tvitter paraqşasına jazğanın bölisumen şekteldi. Sayasi sarapşılar Qasım-Jomart Toqaev Dariğa Nazarbaevanıñ ökiletin Nwrswltan Nazarbaevtıñ kelisimimen toqtattı

    218
  • Sayasat

    Şınayı tarih qayda?

    QAZAQ TARIHI BWRINĞI KOMMUNISTİK IDEOLOGIYA SALQININAN ARILDI MA? “ALTIN ORDANIÑ” QWRILĞANINA 750 JIL MA? TARIH FAKUL'TETTERİ NENİ OQITADI ? WLTTIQ KÖZQARASTAĞI QAZAQ TARIHI JAZILA MA ? ======================= Ünemi kökeyden ketpeytin tarihımızğa baylanıstı bastı swraqtar osı. Osıdan şamalı uaqıt bwrın “Altın Ordanıñ 750 jıldığın” atap ötemiz degen söz estilgen. Soğan men tañğaldım. Joşınıñ ülkeni Batıy 1239- jılı bükil Rus' knyazdikterin, Kievti, Şığıs Europanı jaulap alğannan keyin 1240-jılı Sarayşıqta Altın Orda memleketin qwrğan. Bwl Orıs tarihında da, basqa elderdiñ tarihında da jazılğan, öşpeytin, özgermeytin tarih. YAğni, Altın Ordanıñ qwrılğanına 750 jıl emes, 780 jıl. Al, Joşı hanğa keletin bolsaq, ol Qazaq tarihınıñ basında twrğan ülı Han. Olay deytin sebebimiz 1219-1220- jılı Sırdariyadan

    128
  • Köz qaras

    Aqş-Sovet qatınastarındağı şıñjañ ölkesi

    Sügiretterge qısqaşa tüsinikteme: Birinşi sügirette, Aqş-tıñ şıñjañ ölkesindegi twñğış ökiletti bas elşisi Edmond Klab jäne Dihua qalasındağı (Ürimji) Aqş konsulınıñ aldı tüsirilgen. Uaqtı, 1943- jıldıñ säuir ayı.  Ekinşi sügiret, Aqş ükimetiniñ şıñjañ ölkesindegi ökiletti elşisi Jon Hall Pakston mırza(1946′dan soñ elşi boldı).  Üşinşi sügiret, Şıñjañ ölkesiniñ sayasi, äkimşilik ortalığı Dihua qalasında (Ürimji) ornalasqan Aqş konsuldığı. Konsul aldında twrğandar J. Pakston jäne zayıbı.  Törtinşi sügiret, 1946-jıldıñ qaraşa ayında Dihuadağı Aqş konsulı aldında tüsirilgen. Artqı qatar oñnan törtinşi adam Jon Hall Pakston. Pakston Aqştıñ şıñjañ ölkesindegi ökiletti elşisi bolıp tağayındalğan kezi. 1941-42 jıldan keyin Şıñjañ ölkesinde kilt özgerister bastaldı. Ölkeniñ sırtqı sayasi diplomatiyadağı bağıtı özgerip jattı. Sovet-Şıñjañ qatınastarı jol ayrıqqa kelip tüylisti.

    153
  • Sayasat

    Qıtay elşisi Qazaqstan narazılığın tudırğan maqalanı “qasköyler” jazdı dep sanaydı

    Qazaqstan sırtqı ister ministriniñ birinşi orınbasarı Şahrat Nwrışev (oñ jaqta) pen Qıtay elşisi Çjan Syao Nwr-Swltanda kezdesip otır. (Suret SİM Facebook paraqşasınan alındı).  Qıtaydıñ Qazaqstandağı elşisi Çjan Syao Nwr-Swltannıñ Pekinge nota joldauına türtki bolğan Sohu.com saytındağı “Qazaqstan nege Qıtayğa oraludı qalaydı?” degen maqalanı “qasköyler” jazdı dep sanaydı. Nwr-Swltan 14 säuirde “Qazaqstan sırtqı ister ministrliginiñ ökilderi Qıtaydıñ Qazaqstandağı elşisi Çjan Syaomen kezdesip, www.sohu.com internet platformasında jariyalanğan “Qazaqstan nege Qıtayğa oraludı qalaydı?” degen maqalağa qatıstı narazılıq bildirip, qarsılıq notasın jibergenin habarlağan. Sol küni Sohu.com saytındağı maqala aşılmay qalğan. Çjan Syao üş künnen soñ jazğan Facebook postında “maqalanı arandatu” dep atap, “kimniñ müddesi üşin jasalğanın anıqtau kerek” dedi. “Avtorı belgisiz maqala qıtay tilinde jazılıp, Qıtay

    99
load more

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: