| 
  • Köz qaras

    Marat Bäydildäwlı:   ELİMİZDİ ÖZGERİSTER KÜTEDİ

    «Adam aqiqattı bas közimen körmeydi, aqıl közimen köredi» deydi Şähkärim Qwdayberdiwlı. Men de elimizdiñ tayau bolaşağına qatıstı özimşe «aqıl közimen» qarağan keybir oylarımmen böliskim keledi. Sonımen Baqıtjan Sağıntaevtıñ Ükimeti doğarısqa ketkenin bäriñiz bilesizder. Mwnıñ astarında ne sır bar? Elimizdi qanday özgerister kütip twr? Soğan barlau jasap körelik. Memleket basşısınıñ 21 aqpan küngi mälimdemesinde «Ükimet müşeleri, ministrler, äkimder halıqpen jwmıs istey almadı, sonday-aq jwrtşılıqtıñ problemalarına qwlaq asıp, atqarılıp jatqan ister men sayasattı tüsindiru jwmıstarın jürgizuge şaması kelmedi» degen kinä tağıldı. Onımen kelispeuge bolmaydı. Meniñşe endi oqiğalar barısı bılay örbidi. «Nwr Otan» partiyasınıñ 27 aqpanda ötetin kezekti s'ezinde Memleket basşısı äleumettik qoldaudı küşeytuge jäne azamattardıñ twrmıs sapasın arttıruğa arnalğan birqatar şaralar wsınatını

    117
  • Köz qaras

    Qıtaydı qorşağan AQŞ äskeri bazaları: AQŞ-tıñ Qıtaydı bölşekteu josparı bolğan ba?

    Soñğı jıldarı AQŞ pen Qıtay ekonomika, qorğanıs sındı eñ negizgi salalarda bäsekelese bastadı. Qwrama Ştat tarabı strategiyalıq bäsekelesi retinde Resey men Qıtaydı qatar qoydı. Sonımen birge Ündi-Tınıq mwhitındağı äskeri äreketteri AQŞ pen Qıtay arasında tuıluı mümkin soğıs qaupin elestetti. Osığan baylanıstı AQŞ-tıñ äskeri bazaları qanday röl atqarıp twr? Qıtaydıñ bastı qauipteri nede? AQŞ-tıñ äskeri bazaları qayda, qalay ornalasqan degen swraqtarğa jauap izdep kördik. «2030 jılı AQŞ Qıtaydı bölşekteui mümkin» 2009 jılı 20 qaraşada Qıtaydıñ Halıqtıq azattıq armiya äskeri-äue küşteri universiteti professorı Däy Şüy (Dai Xu) atalğan joğarı oqu ornında «Qıtaydı bölşekteu 2030 – AQŞ-tıñ ğalamdıq strategiyası jäne Qıtay dağdarısı» attı atışulı lekciyasın söylegen. Onıñ lekciyası Qıtaydıñ özge äskeri mamandarı aytqanday

    341
  • Sayasat

    Nazarbaevtan keyingi Qazaqstan ne bolmaq?

    2018 jılı elimizdiñ sayasi ömirindegi key oqiğalar bilik tranzitine jan-jaqtı dayındıq jürip jatqanın äygiledi. Sayasattanuşı, Täuekelderdi bağalau tobınıñ jetekşisi Dosım Sätbaev qazirgi tranzit mehanizmi prezident N.Nazarbaev közi tiri kezde ğana jwmıs isteydi, sondıqtan biliktiñ qanday jolmen jäne kimge auısatını belgisiz dep esepteydi. 2018 jıl ayaqtalar twsta Dosım Sätbaevpen bastı sayasi oqiğalarğa taldau jasap, Nazarbaevsız Qazaqstan tap bolatın mäselelerge üñilip kördik. Sayasattanuşı D.SÄTBAEV Qauipsizdik keñesi wjımdıq mwrager bola almaydı – Dosım, biılğı elimizdiñ sayasi ömirindegi aytulı oqiğalardıñ biri ­– «Qauipsizdik keñesi turalı» zañnıñ qabıldanuı. Qauipsizdik keñesi konsul'tativti-keñesşilik organnan konstituciyalıq organğa aynaldı, al birinşi prezidentke onı ömir boyı basqaru qwqı berildi. Keybir sarapşılar bwdan bilik tranzitine dayındıqtıñ nışanın bayqadı. Sizdiñ oyıñızşa, bwl

    770
  • Köz qaras

    MÄULEN ÄŞİMBAEV: QAZAQ HALQINIÑ MEMLEKET QWRAUŞI WLT EKENİN AŞIQ AYTUIMIZ KEREK

    Qarağandı – talay talant pen darındardıñ kindigin kesip, tomağasın sıpırğan, qazaq üşin qwt darıp, baq qonğan qasterli meken. Soñğı aptada osı bir ölkege eldiñ nazarı erekşe audı. Mäseleniñ mänisi de barşağa mälim. Bügin İşki ister ministriniñ birinşi orınbasarı Janat Süleymenov arnayı baspasöz mäslihatın ötkizip, mäseleniñ män-jayın tüsindirip berdi. Atalğan is boyınşa naqtı şaralar qolğa alınıp, tergeu amaldarınıñ jüyeli türde jürgizilip jatqandığın da ayttı. Qazirdiñ özinde osı iske qatısı bar degen küdikpen 8 adamnıñ wstalğanı, tağı bireuine izdeu jariyalanğanı belgili bolıp otır. Bwl keşendi jwmıstar naqtı nätijesin berip, jauaptı adamdar zañğa säykes jazaların aladı. Osı rette, orın alğan jaytqa qatıstı az-kem öz oyımızdı bildirip, ün qosqandı jön körip otırmın. Bwğan deyin

    811
  • Köz qaras

    Boyıña oyıñ say bolğır, däudiñ atı däu ğoy qaşanda 

    Batyrkhan Kurmanseit Argentinanıñ Buenos-Ayresında ötken “Ülken jiırmalıq” (G20) elderi basşılarınıñ sammiti nätijelerine qatıstı qabıldanğan ortaq mälimdemede bügingi tañdağı eñ mañızdı älemdik mäselelerdiñ biri bolıp otırğan AQŞ-tıñ protekcionizm sayasatı jayında eşteñe aytılmadı. Onıñ ornına taraptar “Eñ aldımen Amerika” degeninen qaytpay otırğan prezident Tramptıñ talabımen Düniejüzilik sauda wyımın reformalauğa qatıstı kelisimge qol jetkizdi. “Birjaqtı sayasattı qoldauğa emes, köpjaqtı äriptestik jüyesin küşeytuge küş salu kerek” degendi büginge deyin qaytalap kelgen G20 elderi basşıları osı jolı öz poziciyaların qorğap qala almadı” dep jatır köp ekspertter. Sammittiñ jabılu räsiminen keyin ötken press-konferenciyada “Erkin sauda qağidasın saqtap, protekcionizm sayasatın jürgizbeudiñ mañızdı ekeni turalı birlesken mälimdemede nege eşteñe aytılmadı” degen swraqqa wyımdastıruşı el Argentinanıñ prezidenti Maurisio Makri

    1330
  • Köz qaras

    Qıtay turalı bir jwtım oy

    Eldes Orda Aqş-Qıtay teketiresi qıtay qoğamın eki jikke bölui bek mümkin. Jalpı bwl qıtay xalqınıñ Aqş-qa qarsı piğılı ma älde bilik basındağı qıtay kommunisteriniñ Aqş-qa qarsı teketiresi me? Meniñşe bwnıñ arasında ayırmaşılıq bar. Onday bolsa mınaday boljau jasauğa boladı: Birinşisi, Aqş-qa qıtay kompartiyası baqtalas bolsa, Aqş mindetti türde qıtay kompartiyasına sayasi balama bola alatın kez-kelgen anti-kompartiyaşıl qıtay toptarmen jaña sayasi maqsattar qoya bastaydı. Bwnıñ soñı qıtay qoğamındağı kommunist partiyağa qarsı iştey tisin qayrap jürgen toptardıñ küşin biriktiredi. Sonday-aq, qıtay kommunistik partiyasınıñ sayasi oqşaulanuın jıl sayın asqındıra beredi. Tipti, eñ soñında kompartiya sayasi qajetinen ayrıla bastaydı; Ekinşisi, Aqş-Qıtay sayasi ham ekonomikalıq dağdarısı qıtay oligarxına nemese klandıq toptarına kürdeli tañdau jasauğa jäjbürleydi.

    1203
  • Sayasat

    Alğaşqı teñgege Nazarbaev beynesi qalay tüspey qaldı?

    Asılhan MAMAŞWLI Serikbolsın Äbdildin.  1993 jılı qaraşanıñ 15-inde Qazaqstan öziniñ wlttıq valyutası – teñgeni aynalımğa şığardı. Sol kezde eldiñ Joğarğı keñesin basqarğan Serikbolsın Äbdildin teñgeniñ qalay basılğanı jaylı, dizaynı qalay dayındalğanı turalı aytıp berdi. Teñge aynalımğa şıqpas bwrın Qazaqstan soñğı sätke deyin Reseydiñ rubl' aymağında qaluğa tırıstı. Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaev “Ğasırlar toğısında” attı kitabında rubl'di saqtap qaluğa degen wmtılısın “rubl' aymağınıñ bwzıluı (ortaq valyuta – red.) TMD elderinen alşaqtaudı tezdeter edi. Al Qazaqstan bwğan dayın emes edi” dep tüsindiredi. Kitapta Nazarbaev “1992 jılı Reseyde barlıq bağa bosatıldı. Sol kezde iske kiristik. Men Qazaqstan valyutasın şığarudı bastau turalı qwpiya jarlıqqa qol qoydım” dep jazdı. Alayda Azattıq tilşisimen swqbattasqan Joğarğı keñestiñ

    1910
  • Jahan jañalıqtarı

    Orıstardı Reseyge şaqıru jäne olardıñ reakciyası

    Sanat ORIN ÄLI «Rossiya» äue kompaniyası wşağı janınan ötip bara jatqan avtobustağı jolauşılar. Körneki suret. Qazannıñ soñında Resey prezidenti Vladimir Putin 2019-2025 jıldarğa arnalğan migraciyalıq sayasattıñ jaña twjırımdamasın bekitip, şetelde twratın orıstardı «Orıs älemin» nığaytuğa şaqırdı, «köşip kelse jağdayların jaqsartamız» dep uäde berdi. Bwl turalı Qazaqstanda twratın orıstar men sarapşılar ne oylaydı? Jaña twjırımdama turalı Putin qazannıñ 31-i küni Mäskeude ötken Otandastardıñ 6-düniejüzilik kongresinde mälimdedi. Putinniñ aytuınşa, bwl twjırımdama «jüyedegi byurokratiyanı joyuğa» arnalğan, qonıs audaru bağdarlaması boyınşa qolaylı jağday jasaudıñ, elge kelu, jwmısqa ornalasu jäne Resey azamattığın aludıñ naqtı erejelerin wsınadı. Putinniñ aytuınşa, özge elderde (mısal retinde Ukraina men Baltıq elderin keltirdi) orıstarğa qatıstı «rusofobiya, wltşıldıq, eskertkiştermen jäne orıs tilimen küres, separatizm

    329
  • Sayasat

    Wmıt qalğan aşarşılıq jäne Nazarbaevtıñ ıqtimal mwragerleri

    Anna KLEVCOVA Aşarşılıq qwrbandarına arnalğan eskertkiş. Almatı qalası, 31 mamır 2017 jıl Halıqaralıq BAQ osı aptada Qazaqstanda aşarşılıqtıñ Ukrainadağıday ötkir bağalanbauınıñ sebepterin, Nazarbaevtıñ ıqtimal mwragerleri turalı jazğan. Iqtimal mwragerler qatarında Toqaev, Tasmağambetov, Qwlıbaevtıñ attarı ataladı. Älemdik baspasöz bwğan qosa, Qazaqstannıñ Qıtayğa tasımaldaytın gaz kölemin arttıru mäselesin jäne Tamğalıdağı petroglifter taqırıbın da qozğağan. WMIT QALĞAN AŞARŞILIQ  Amerikalıq Wall Street Journal jurnalı “Wmıt bolğan sovettik aşarşılıq: Stalinniñ Ukrainağa istegenderi esimizde, biraq Qazaqstanğa jasağandarın bilmeymiz” attı maqalada amerikalıq zertteuşi, Maryland-College Park universitetiniñ tarih professorınıñ kömekşisi, “Aşarşılıq jaylağan dala: aşarşılıq, zorlıq-zombılıq jäne sovettik Qazaqstannıñ qwrıluı” attı kitaptıñ avtorı Sara Kameronnıñ pikirin jariyalağan. Zertteuşi maqalada aşarşılıqtıñ Qazaqstanda Ukrainadağıday ötkir bağasın almauınıñ sebepterine toqtaladı. Sara Kameronnıñ pikirinşe, onıñ

    1598
  • Köz qaras

    Alaş arıstarı jäne kommunist «kökeler»

      1918 jıldıñ 29 qazan küni Sovet ökimetin ornatuşı kommunist- bol'şevikterdiñ izbasarları – komsomoldardıñ jeke wyımı qwrılğan eken. Bwl wyım kezinde arnayı dayındıqpen kelip, qabıldauşı komissiyanıñ qatañ sınınan sürinbey ötken jastardı ğana öz qatarına qabıldağanı ras. Komsomol qatarına ötu bolaşağın biik mansappen, ülken ataqpen baylanıstıratın ärbir jastıñ basıp ötuge tiisti şarttı baspaldaqtarınıñ biri bolatın. Al äkesi «halıq jauı» atalıp sottalıp ketken nemese birjola atılıp ketken bozbala men boyjetkenge komsomol qatarına alatın sınğa tüsuge mümkindik bergendi qoyıp, artına it qosıp quatın bolğan. Mäselen, orta mektepti üzdik bitirgen, «Altın medal'» iegeri, mekteptegi eñ bilimdi, eñ talanttı oquşı, bolaşaqta qazaq ädebietiniñ tarihın üş ğasırğa wzartqan ğalım, «Alaştıñ almas qılışı» atanğan qazaqtıñ qazirgi közi

    1797
load more

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: