| 
  • مادەنيەت

    بىزگە كينونىڭ ءتىلى ەمەس… قازاقتىڭ ءتىلى كەرەك

    استانادا تۇراتىن اكتەر باۋىرىمدى الماتىداعى كاستينگتەر شاقىرعان سايىن اپارىپ-الىپ كەتۋ – مەنىڭ كوپ پارىزدارىمنىڭ ءبىرى. وسى جولى «قازاقفيلم» ءبىر تاريحي ءفيلمنىڭ ىرىكتەۋىنە شاقىرعان ەكەن، ەكەۋمىز ادەتتەگىدەي ءال-فارابي داڭعىلىمەن اعىزىپ كەلەمىز. ول وزىنە بەرىلگەن ءماتىندى جاتتاپ الەك، مەن رۋلمەن الىسىپ الەك. بايقايمىن، ءماتىن ورىسشا بەرىلىپتى. «قازاقفيلمنىڭ» ستسەناريلەرى ءالى كۇنگە ورىسشا جازىلا ما دەپ ويلانىپ كەتكەن ەكەم، باۋىرىم ويىمدى ءبولىپ جىبەردى. – تىڭداشى، مىنا ءماتىن ورىسشا ايتىلعاندا قۇلپىرىپ سالا بەرەدى دە، قازاقشا ايتساڭ ءدامى كەتىپ قالادى. بۇل ورىس ءتىلىنىڭ قۇدىرەتى مە، الدە قازاق ءتىلىنىڭ… شىنىندا، ورىسشا ايتىپ كورىپ ەدى، كوز الدىما ءالى تۇسىرىلمەگەن ءفيلمنىڭ الدەبىر ەپيزودى كەلە قالدى، قازاقشا ءدال سول مانەرمەن ايتىپ كورىپ ەدى، «بولماي قالدى». الدەنە دەپ ايتىپ ۇلگەرگەنشە، «قازاقفيلمنىڭ»

    27
  • رۋحانيات

    جاڭا الىپبيگە كوشۋ قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋدى جەڭىلدەتەدى، – دەدى ەلباسى.

    ەلباسى مەملەكەتتىك ءتىلدى لاتىن قارپىنە كوشىرۋ جونىندەگى جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قۇرىلعان جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەستى-دەپ حابارلايدى اقوردا ءباسپاسوز قىزمەتى. جيىندا مەملەكەت باسشىسىنا قوعامدىق تالقىلاۋلار بارىسىندا كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردى ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەن قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن قارپىنە نەگىزدەلگەن بىرىڭعاي ستاندارتىنىڭ جوباسى ۇسىنىلدى. قازاقستان پرەزيدەنتى مەملەكەتتىك ءتىلدى رەفورمالاۋ رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسى اياسىنداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. – بۇل كۇندەرى قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا الىپبيىنە بايلانىستى ماسەلە قوعامدا قىزۋ تالقىلانۋدا. وعان كوپتەگەن ادام قاتىستى. لاتىن قارپىنە كوشۋ تۋرالى يدەيا ءبىز تاۋەلسىزدىك العان كەزدەن تۋىنداعان بولاتىن. قازاق جازۋىنىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى ءاردايىم مەنىڭ ايرىقشا باقىلاۋىمدا بولدى، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. وسى رەتتە، ەلباسى لاتىن قارپىنە كوشۋ ۇدەرىسىنىڭ تاريحي ءمانى بار ەكەنىنە توقتالىپ، بۇل ماسەلەنى بىرلەسە

    15
  • رۋحانيات

    ساعات پەن ءشاربان

    ساعاتتىڭ سانالى عۇمىرى، ويلاپ وتىرساق، قازاقتىڭ ءبىر درامالى جىلدارىنا ءدوپ كەلىپتى. ەگەر دە ساعاتتىڭ كوزىنشە قىزىل يمپەريا قازاق قىزدارىن شاشتان سۇيرەپ، ىشتەن تەپكىلەمەگەن بولسا، قازاقتىڭ بەتىنە كرەمل كۇللى الەم الدىندا «ۇلتشىل» دەپ كۇيە جاقپاعان بولسا، 1991 جىلى تامىزدا تاۋەلسىزدىككە دەگەن ۇلت ۇمىتىنە گكچپ بۇلت ۇيىرمەگەن بولسا، وندا، كىم بىلەدى، ساعات سىنشى وسىناۋ الىپ يمپەريا قۇلار شاقتا ورانعان الاۋعا جانىپ كەتپەي ارامىزدا ەسەن-ساۋ جۇرەر مە ەدى… الايدا ادامدى زامان يلەمەك. 86-جىل. جەلتوقسان. ۇلت نامىسى الاڭدا يت جىرتقان تەرىدەي يلەندى. قىزدارىمىزدى قىزىل يمپەريا كەرزى ەتىكپەن تەپكىلەپ جاتتى. «مۇندايدى كورگەنشە شىققىر كوزىم نەگە شىقپادى!؟» دەپ اھ ۇردىق. قانىمىز باسىمىزعا شاپشىدى. شيىرشىق اتتىق. قىزىل جاۋدىڭ قولىندا ولۋگە دايار تۇردىق. ىزا جاسى بەتىمىزدى جۋدى. شاپشاڭ

    23
  • رۋحانيات

    ابايدىڭ تۋعان كۇنىنە وراي ءبىر ءسوز

    وتارشى “اق پاتشانىڭ” شەندى شەكپەنى ءۇشىن (كەيدە ءتىپتى ۇلكەن كۇمىس تاباق پەن ارتىق قاداق كۇرىش ءۇشىن) تورەلەرى ۇساقتالىپ، باتىرلارى ءبىر-ءبىرىن شاۋىپ، سوڭعى حاندارىن ۇستاپ بەرىپ، “زار-زامان” جىراۋلارى ەسكى ءىزدى شيىرلاپ، از-ماز زيالىسى يا شوقىنىپ، يا ءبىلىم ىزدەپ شەتكە كەتىپ، باتىستاعى اعارتۋشىلىق پەن يندۋسترياليزاتسيادان ماقۇرىم قوعامى كوشپەلىدەن اگرارلىق قۇرىلىمعا ءوتىپ ۇلگەرمەي جاتقان الاساپىران ءبىر زاماندا قازاق اراسىندا اباي تۋادى. ءوز زامانىنداعى عىلىم مەن تەحنولوگيانىڭ، پوەزيا مەن مۋزىكانىڭ بارلىق وزىق ولشەمدەرىن قوي قۇرتتاپ، جىلقى جۋساتقان اۋىلدىڭ ىشىندە وتىرىپ، اقىلعا سىيمايتىن قانداي دا ءبىر تىلسىم جولمەن بويىنا سىڭىرەدى. ءوز ورتاسىنان كەم دەگەندە جارتى عاسىر وزىق ولەڭ قالىپتارىن قۇيادى، قازاقى بوياۋى بار ادەمى رومانستار جازادى، باتىس پەن رەسەيدىڭ الەۋمەتتىك-ساياسي وي الىپتارىن قازاقشا سويلەتىپ، ۇزدىك

    49
  • رۋحانيات

    حان ءتاڭىرى. قاندى تاۋ ما، قۇداي تاۋى ما؟

    قازاق، قىرعىز بەن قىتاي شەكارالارىنىڭ تۇيىسەر تۇسىندا الەمدەگى بيىك نۇكتەلەردىڭ ءبىرى – حان ءتاڭىرى شىڭى تۇر. حان ءتاڭىرىنىڭ كوز جەتپەس بيىكتىگىن ءاردايىم قالىڭ قار باسىپ، تۇمان تۇمشالاپ تۇرادى. كۇن باتار تۇستا شىڭ باسى قىزىل رەڭگە بويالىپ، الاۋلاعان وت سەكىلدى كورىنىس بەرەدى. سول سەبەپتى ونى قازاقتار «قاندى تاۋ» اتاپ كەتسە، قىرعىز حالقى «كانتوو» دەپ اتايدى-دەپ جازادى el.kz پورتالى.. كەي عالىمدار حان ءتاڭىرى اتاۋى تىم بەرىدە شىقتى دەگەندى ايتادى. حان ءسوزى كونە تۇرىك-موڭعول تىلىندە Qan ماعىناسىندا قولدانعان ەكەن. بۇل سوناۋ ب.ز.د. V-VIII عاسىرلاردا سوزدىك قوردا بولعان ءسوز. ال ءتاڭىر تۋرالى اڭىزدا بىلاي دەلىنەدى: ەستە جوق ەسكى زاماندا اسپان دا، جەر دە جوق، تەك ۇشى-قيىرسىز كوك تەڭىز بولعان ەكەن. ءبىر كەزدە  تەڭىز ورتاسىنان اپپاق

    139
  • رۋحانيات

    يسلامعا دەيىن ورتالىق ازيانىڭ ءدىني جاعدايى قانداي ەدى؟

         ورحون جازۋلارىنداعى: «كوك ءتاڭىرى  اسپان مەن جەردى جاراتقاندا، اراسىنا ادام بالاسىن جاراتتى» دەگەن جولدار كونە تۇركىلەردىڭ ءبىر تاڭىرگە سەنگەنىندىگىن بىلدىرەدى. سونداي-اق، ح عاسىردىڭ العاشقى جارتىسىندا سىر بويىنا كەلگەن يبن فادلان دا تۇركىلەردىڭ «باسىن كوككە سوزىپ، «ءبىر ءتاڭىر» دەپ ءمىناجات قىلاتىنىن» حابارلايدى. وسىنداي كونە دەرەكتەرگە قاراپ ارعى تۇركىلەردىڭ سەنىمى – ءبىر ءتاڭىر بولعانىن باجايلاۋعا بولادى. ايتكەنمەن، تۇركىلەردىڭ كەيبىر رۋ-تايپالارى كەلە-كەلە وزگە ءدىن ناسيحاتشىلارىنىڭ ىقپالىمەن تاڭىردەن باسقا دا ءدىني سەنىمدەردى قابىلداعان.                                                                                   

    118
  • رۋحانيات

    الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ءدىني ۇستانىمدارىندا قايشىلىق بولعان با؟

     الاشتانۋشى س.وزبەكۇلىنىڭ تۇجىرىمداۋىنشا «ايقاپ» جۋرنالىنىڭ توڭىرەگىنە توپتاسقان ب.قاراتاەۆ، ج.سەيدالين، س.لاپين، م.سەرالين سياقتى زيالىلار شاريعات زاڭىن دارىپتەۋمەن بەلسەندى شۇعىلدانعان. ال، «قازاق» گازەتىنىڭ توڭىرەگىنە جينالعان ءا.بوكەيحانوۆ، ا.بايتۇرسىنوۆ، م.دۋلاتوۆ باستاعان زيالىلار قازاقتىڭ ءداستۇرلى ادەت-عۇرپىن ناسيحاتتاپ، مەملەكەت قۇرۋدا باتىستىڭ رەسپۋبليكالىق جۇيەسىن قۇپتادى. ەكى توپتىڭ دا ماقسات-مۇددەسى بوداندىقتىڭ قامىتىن ءۇزىپ، تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزۋ بولعانمەن، وتارشىلدىققا قارسى كۇرەسۋ ءادىس-ءتاسىلى، ءداستۇرلى قۇندىلىقتارعا قاتىستى كوزقاراسى ەكى ءتۇرلى بولدى. «ايقاپ» جۋرنالىنداعى زيالىلار يسلامشىل ءارى تۇرىكشىل بولسا، «قازاق» گازەتىندەگى زيالىلار نەگىزىنەن ۇلتشىلدىق باعىتتى ۇستاندى.                            جالپى، 1917 جىلعى اقپان توڭكەرىسىنەن كەيىن تۇركىستان مەن قازاق دالاسىندا قوعامدىق-ساياسي كوزقاراستارى ءارتۇرلى بىرنەشە قوزعالىستار بەلسەندى جۇمىس ىستەدى. سونىڭ ىشىندە ءدىني كونسەرۆاتيزمدى جاقتاعان

    80
  • رۋحانيات

    «الاش وردا» مەن حاليفا التايعا 100 جىل

    ەلىمىزدىڭ  تاۋەلسىزدىك الىپ، وركەندەپ دامۋمەن بىرگە تامىرلى تاريحىمىز قايتا جاڭعىرىپ، ەگەمەندىگىمىزدىڭ ەڭسەسى بيىك، ىرگەسى بەكەم. ۇلى دالا كوش باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2017 جىلعى حالىققا جولداۋى مەن 12 ءساۋىر كۇنگى «بولاشاققا باعىدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» تاقىرىبىنداعى ماقالاسىنا سايكەس، ەل تاريحىندا اتتارى التىن ارىپپەن جازىلعان، كەيىنگى ۇرپاققا وشپەس ونەگە بولعان الاش ارىستارىن ەسكە الىۋ، ولاردىڭ ۇلى ەڭبەكتەرىن ۇرپاق ساناسىنا ءسىڭىرۋ نىقتاپ قولعا الىندى. وسىعان وراي، عۇلاما-عالىم، جازۋشى، ءدىن تانۋشى، اقىن حاليفا التاي  عاقىپۇلىنىڭ تۋىلعاننا عاسىر تولۋىنا بايلانىستى ونىڭ ەڭبەكتەرى مەن ءومىر كەشىرمەلەرىن، وتانشىلدىق رۋحىن ءناسيحاتتاۋ جانە رۋحىنا ارناپ اس بەرىپ، قۇران باعىشتاۋ ماقساتىندا 2017 جىلى 29 ماۋسىم كۇنى «حاليفا التاي» حالقارالىق قايىرىمدىلىق قورى، حاليفاۇلى ابدىرايىم التاي، قاينولا زەينوللاۇلى، بارلىباي باۋرجان ءابدىماناتۇلى، داۋلەتجان شايمۇرانۇلى،

    73
  • رۋحانيات

    تۇركىستاندا حاليفا التايدىڭ ءجۇز جىلدىعىنا ارنالعان تاعىلىمدى شارا ءوتتى

    بيىل بەلگىلى ءدىن عۇلاماسى، قوعام قايراتكەرى، بىرەگەي تۇلعا حايفا التاي عاقىپۇلىنىڭ 100 جىلدىعى. اتاۋلى مەرەيتويعا وراي، رەسپۋبليكامىزدىڭ جەر-جەرىندە تۇركيا، قىتاي جانە ەۋروپانىڭ بىرقاتار ەلدەرىندەتۇلعانىڭ تۇعىرىن بيىكتەتۋگە ارنالعان القالى جيىن، باسقوسۋلار وتۋدە. سولاردىڭ ءبىرى تۇركىلەردىڭ رۋحاني استاناسى سانالاتىن كيەلى تۇركىستان شاھارىندا بولدى.ح.ا.عاقىپۇلى يسلام ءدىنىن ۋاعىزداپ، ءدىني كىتاپتار اۋدارىپ، يماني كىتاپتاردى تاراتۋعا ەڭبەك سىڭىرگەن. قاسيەتتى قۇراندى قازاق تىلىنە ەڭ العاش اۋدارعان عۇلاما عالىم حالىقتىڭ رۋحاني ساناسىن جاڭعىرتقانەدى. احمەت ياساۋي ۋنيۆەرسيتەتىندە «ەر جانىبەك» حالىقارالىق قوعامدىق قورىنىڭ قولداۋىمەن عۇلاما عالىم، ءدىني اعارتۋشى قايراتكەر حاليفا التاي عاقىپۇلىنىڭ 100 مەرەيتويىنا وراي «حاليفا التاي يسلامنىڭ كورنەكتى عۇلاماسى» اتتى تانىمدىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. شارا شىمىلدىعى حاليفا التاي عاقىپۇلى جايلى دەرەكتى فيلممەن اشىلدى. رۋحانيات شامشىراعى حاليفا التاي قاجىنىڭ ونەگەلى، ۇلگىلى

    191
  • جاڭالىقتار

    قازاقستان قالالارىنا ارنالعان ورازا كەستەسى شىقتى (فوتو)

    قازاقستان ءمۇسىلماندار وداعى باسقارماسى  2017 جىلعى قازاقستان قالالارىنىڭ رامازان ايىنداعى ورازا جانە ناماز ۋاقىتتارىنىڭ كەستەسىن ۇسىندى دەپ حابارلايدى قمدب سىلتەمە جاساپ NUR.KZ. Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى كورنەكى  فوتو:  TVC.RU وسى جىلى رامازان 27 مامىر مەن 25 ماۋسىم ارالىعىندا  29 كۇنگە سوزىلادى.  ءدىني باسقارما بيىلعى ءپىتىر ساداقا مولشەرى – 300 تەڭگە بولىپ بەكىتىلگەنىن دە ەسكەرتتى. استانا Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى الماتى Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى اقتاۋ Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى اقتوبە Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى اتىراۋ Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى جەزقازعان Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى كوكشەتاۋ Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى قاراعاندا Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى قوستاناي Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى قىزىلوردا Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى ورال Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى وسكەمەن Facebook ارقىلى

    96
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: