| 
  • رۋحانيات

    ابايدىڭ تۋعان كۇنىنە وراي ءبىر ءسوز

    وتارشى “اق پاتشانىڭ” شەندى شەكپەنى ءۇشىن (كەيدە ءتىپتى ۇلكەن كۇمىس تاباق پەن ارتىق قاداق كۇرىش ءۇشىن) تورەلەرى ۇساقتالىپ، باتىرلارى ءبىر-ءبىرىن شاۋىپ، سوڭعى حاندارىن ۇستاپ بەرىپ، “زار-زامان” جىراۋلارى ەسكى ءىزدى شيىرلاپ، از-ماز زيالىسى يا شوقىنىپ، يا ءبىلىم ىزدەپ شەتكە كەتىپ، باتىستاعى اعارتۋشىلىق پەن يندۋسترياليزاتسيادان ماقۇرىم قوعامى كوشپەلىدەن اگرارلىق قۇرىلىمعا ءوتىپ ۇلگەرمەي جاتقان الاساپىران ءبىر زاماندا قازاق اراسىندا اباي تۋادى. ءوز زامانىنداعى عىلىم مەن تەحنولوگيانىڭ، پوەزيا مەن مۋزىكانىڭ بارلىق وزىق ولشەمدەرىن قوي قۇرتتاپ، جىلقى جۋساتقان اۋىلدىڭ ىشىندە وتىرىپ، اقىلعا سىيمايتىن قانداي دا ءبىر تىلسىم جولمەن بويىنا سىڭىرەدى. ءوز ورتاسىنان كەم دەگەندە جارتى عاسىر وزىق ولەڭ قالىپتارىن قۇيادى، قازاقى بوياۋى بار ادەمى رومانستار جازادى، باتىس پەن رەسەيدىڭ الەۋمەتتىك-ساياسي وي الىپتارىن قازاقشا سويلەتىپ، ۇزدىك

    16
  • رۋحانيات

    حان ءتاڭىرى. قاندى تاۋ ما، قۇداي تاۋى ما؟

    قازاق، قىرعىز بەن قىتاي شەكارالارىنىڭ تۇيىسەر تۇسىندا الەمدەگى بيىك نۇكتەلەردىڭ ءبىرى – حان ءتاڭىرى شىڭى تۇر. حان ءتاڭىرىنىڭ كوز جەتپەس بيىكتىگىن ءاردايىم قالىڭ قار باسىپ، تۇمان تۇمشالاپ تۇرادى. كۇن باتار تۇستا شىڭ باسى قىزىل رەڭگە بويالىپ، الاۋلاعان وت سەكىلدى كورىنىس بەرەدى. سول سەبەپتى ونى قازاقتار «قاندى تاۋ» اتاپ كەتسە، قىرعىز حالقى «كانتوو» دەپ اتايدى-دەپ جازادى el.kz پورتالى.. كەي عالىمدار حان ءتاڭىرى اتاۋى تىم بەرىدە شىقتى دەگەندى ايتادى. حان ءسوزى كونە تۇرىك-موڭعول تىلىندە Qan ماعىناسىندا قولدانعان ەكەن. بۇل سوناۋ ب.ز.د. V-VIII عاسىرلاردا سوزدىك قوردا بولعان ءسوز. ال ءتاڭىر تۋرالى اڭىزدا بىلاي دەلىنەدى: ەستە جوق ەسكى زاماندا اسپان دا، جەر دە جوق، تەك ۇشى-قيىرسىز كوك تەڭىز بولعان ەكەن. ءبىر كەزدە  تەڭىز ورتاسىنان اپپاق

    33
  • رۋحانيات

    يسلامعا دەيىن ورتالىق ازيانىڭ ءدىني جاعدايى قانداي ەدى؟

         ورحون جازۋلارىنداعى: «كوك ءتاڭىرى  اسپان مەن جەردى جاراتقاندا، اراسىنا ادام بالاسىن جاراتتى» دەگەن جولدار كونە تۇركىلەردىڭ ءبىر تاڭىرگە سەنگەنىندىگىن بىلدىرەدى. سونداي-اق، ح عاسىردىڭ العاشقى جارتىسىندا سىر بويىنا كەلگەن يبن فادلان دا تۇركىلەردىڭ «باسىن كوككە سوزىپ، «ءبىر ءتاڭىر» دەپ ءمىناجات قىلاتىنىن» حابارلايدى. وسىنداي كونە دەرەكتەرگە قاراپ ارعى تۇركىلەردىڭ سەنىمى – ءبىر ءتاڭىر بولعانىن باجايلاۋعا بولادى. ايتكەنمەن، تۇركىلەردىڭ كەيبىر رۋ-تايپالارى كەلە-كەلە وزگە ءدىن ناسيحاتشىلارىنىڭ ىقپالىمەن تاڭىردەن باسقا دا ءدىني سەنىمدەردى قابىلداعان.                                                                                   

    41
  • رۋحانيات

    الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ءدىني ۇستانىمدارىندا قايشىلىق بولعان با؟

     الاشتانۋشى س.وزبەكۇلىنىڭ تۇجىرىمداۋىنشا «ايقاپ» جۋرنالىنىڭ توڭىرەگىنە توپتاسقان ب.قاراتاەۆ، ج.سەيدالين، س.لاپين، م.سەرالين سياقتى زيالىلار شاريعات زاڭىن دارىپتەۋمەن بەلسەندى شۇعىلدانعان. ال، «قازاق» گازەتىنىڭ توڭىرەگىنە جينالعان ءا.بوكەيحانوۆ، ا.بايتۇرسىنوۆ، م.دۋلاتوۆ باستاعان زيالىلار قازاقتىڭ ءداستۇرلى ادەت-عۇرپىن ناسيحاتتاپ، مەملەكەت قۇرۋدا باتىستىڭ رەسپۋبليكالىق جۇيەسىن قۇپتادى. ەكى توپتىڭ دا ماقسات-مۇددەسى بوداندىقتىڭ قامىتىن ءۇزىپ، تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزۋ بولعانمەن، وتارشىلدىققا قارسى كۇرەسۋ ءادىس-ءتاسىلى، ءداستۇرلى قۇندىلىقتارعا قاتىستى كوزقاراسى ەكى ءتۇرلى بولدى. «ايقاپ» جۋرنالىنداعى زيالىلار يسلامشىل ءارى تۇرىكشىل بولسا، «قازاق» گازەتىندەگى زيالىلار نەگىزىنەن ۇلتشىلدىق باعىتتى ۇستاندى.                            جالپى، 1917 جىلعى اقپان توڭكەرىسىنەن كەيىن تۇركىستان مەن قازاق دالاسىندا قوعامدىق-ساياسي كوزقاراستارى ءارتۇرلى بىرنەشە قوزعالىستار بەلسەندى جۇمىس ىستەدى. سونىڭ ىشىندە ءدىني كونسەرۆاتيزمدى جاقتاعان

    22
  • رۋحانيات

    «الاش وردا» مەن حاليفا التايعا 100 جىل

    ەلىمىزدىڭ  تاۋەلسىزدىك الىپ، وركەندەپ دامۋمەن بىرگە تامىرلى تاريحىمىز قايتا جاڭعىرىپ، ەگەمەندىگىمىزدىڭ ەڭسەسى بيىك، ىرگەسى بەكەم. ۇلى دالا كوش باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2017 جىلعى حالىققا جولداۋى مەن 12 ءساۋىر كۇنگى «بولاشاققا باعىدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» تاقىرىبىنداعى ماقالاسىنا سايكەس، ەل تاريحىندا اتتارى التىن ارىپپەن جازىلعان، كەيىنگى ۇرپاققا وشپەس ونەگە بولعان الاش ارىستارىن ەسكە الىۋ، ولاردىڭ ۇلى ەڭبەكتەرىن ۇرپاق ساناسىنا ءسىڭىرۋ نىقتاپ قولعا الىندى. وسىعان وراي، عۇلاما-عالىم، جازۋشى، ءدىن تانۋشى، اقىن حاليفا التاي  عاقىپۇلىنىڭ تۋىلعاننا عاسىر تولۋىنا بايلانىستى ونىڭ ەڭبەكتەرى مەن ءومىر كەشىرمەلەرىن، وتانشىلدىق رۋحىن ءناسيحاتتاۋ جانە رۋحىنا ارناپ اس بەرىپ، قۇران باعىشتاۋ ماقساتىندا 2017 جىلى 29 ماۋسىم كۇنى «حاليفا التاي» حالقارالىق قايىرىمدىلىق قورى، حاليفاۇلى ابدىرايىم التاي، قاينولا زەينوللاۇلى، بارلىباي باۋرجان ءابدىماناتۇلى، داۋلەتجان شايمۇرانۇلى،

    43
  • رۋحانيات

    تۇركىستاندا حاليفا التايدىڭ ءجۇز جىلدىعىنا ارنالعان تاعىلىمدى شارا ءوتتى

    بيىل بەلگىلى ءدىن عۇلاماسى، قوعام قايراتكەرى، بىرەگەي تۇلعا حايفا التاي عاقىپۇلىنىڭ 100 جىلدىعى. اتاۋلى مەرەيتويعا وراي، رەسپۋبليكامىزدىڭ جەر-جەرىندە تۇركيا، قىتاي جانە ەۋروپانىڭ بىرقاتار ەلدەرىندەتۇلعانىڭ تۇعىرىن بيىكتەتۋگە ارنالعان القالى جيىن، باسقوسۋلار وتۋدە. سولاردىڭ ءبىرى تۇركىلەردىڭ رۋحاني استاناسى سانالاتىن كيەلى تۇركىستان شاھارىندا بولدى.ح.ا.عاقىپۇلى يسلام ءدىنىن ۋاعىزداپ، ءدىني كىتاپتار اۋدارىپ، يماني كىتاپتاردى تاراتۋعا ەڭبەك سىڭىرگەن. قاسيەتتى قۇراندى قازاق تىلىنە ەڭ العاش اۋدارعان عۇلاما عالىم حالىقتىڭ رۋحاني ساناسىن جاڭعىرتقانەدى. احمەت ياساۋي ۋنيۆەرسيتەتىندە «ەر جانىبەك» حالىقارالىق قوعامدىق قورىنىڭ قولداۋىمەن عۇلاما عالىم، ءدىني اعارتۋشى قايراتكەر حاليفا التاي عاقىپۇلىنىڭ 100 مەرەيتويىنا وراي «حاليفا التاي يسلامنىڭ كورنەكتى عۇلاماسى» اتتى تانىمدىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. شارا شىمىلدىعى حاليفا التاي عاقىپۇلى جايلى دەرەكتى فيلممەن اشىلدى. رۋحانيات شامشىراعى حاليفا التاي قاجىنىڭ ونەگەلى، ۇلگىلى

    149
  • جاڭالىقتار

    قازاقستان قالالارىنا ارنالعان ورازا كەستەسى شىقتى (فوتو)

    قازاقستان ءمۇسىلماندار وداعى باسقارماسى  2017 جىلعى قازاقستان قالالارىنىڭ رامازان ايىنداعى ورازا جانە ناماز ۋاقىتتارىنىڭ كەستەسىن ۇسىندى دەپ حابارلايدى قمدب سىلتەمە جاساپ NUR.KZ. Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى كورنەكى  فوتو:  TVC.RU وسى جىلى رامازان 27 مامىر مەن 25 ماۋسىم ارالىعىندا  29 كۇنگە سوزىلادى.  ءدىني باسقارما بيىلعى ءپىتىر ساداقا مولشەرى – 300 تەڭگە بولىپ بەكىتىلگەنىن دە ەسكەرتتى. استانا Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى الماتى Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى اقتاۋ Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى اقتوبە Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى اتىراۋ Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى جەزقازعان Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى كوكشەتاۋ Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى قاراعاندا Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى قوستاناي Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى قىزىلوردا Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى ورال Facebook ارقىلى بولىسۋۆكونتاكتە ءبولىستى وسكەمەن Facebook ارقىلى

    80
  • كوز قاراس

    ايتالى: «لاتىن ءالىپبيى؟ رەسەي بەكەر الاڭداپ وتىرعان جوق»

    لاتىن الفاۆيتىنە كوشۋدىڭ سەبەپتەرى نەدە؟ بۇل تۋرالى kaz.365info.kz سايتىنا تۇراقتى اۆتورىمىز، تانىمال عالىم امانگەلدى ايتالى جىلىكتەپ، ايتىپ بەردى. نازارباەۆ ناقتى قادام جاسادى  لاتىن الفاۆيتىنە كوشۋ – تەك قازاق ءتىلى عانا ەمەس، قازاق قوعامىن جاڭعىرتۋ باعىتىنداعى ماڭىزدى بەتبۇرىس. ن.نازارباەۆ بۇرىن لاتىن الفاۆيتىنە كوشۋدىڭ قاجەتتىلىگىن ەسكە سالىپ كەلسە، بۇگىن بۇل ماسەلە ناقتى سيپات الدى. سوڭعى ءجۇز جىلدا قازاقستانداعى ءتىل ساياساتى بۇلتارىس، قالتارىستار مەن توسىن وزگەرىستەرگە تولى بولدى. 1910 جىلى 23-ماۋسىمدا قازان قالاسىندا وتكەن ميسسيونەرلەردىڭ سەزىندە كيريلليتسا ءالفاۆيتى رەسەي مەملەكەتىنىڭ بىرلىگىنە قىزمەت جاساۋى كەرەك، ورىس ەمەس حالىقتار ءبىر تىلدە سويلەپ، ءبىر تىلدە جازۋعا ءتيىستى، سوندىقتان ولاردى جاپپاي كيريلليتساعا كوشۋ ماقساتى ماقۇلداندى. بىراق 1928 جىلى تۇرىك، مالاي تىلدەرىمەن بىرگە لاتىن الىپبيىنە كوشۋ بىزدەدە قولعا

    369
  • رۋحانيات

    حالىققا قورعان بولعان داڭىقتى تۇلعا، ءبىتىمشى تىلەۋدىۇلى

    الەمگە تارىداي شاشىلعان قازاق حالقىنىڭ باسىم ءبىر بولىگى موڭعوليا قازاقتارى. اباق كەرەيدەن تاراعان وسىناۋ كوشپەندى قازاقتاردىڭ باسىنان ءبىر قاتار اۋىر كەزەڭدەر مەن قيىن كۇندەر دە ءوتتى. ەل باستاعان باتىر بابالارىمىز ۇرپاعىنىڭ بولاشاعى مەن بەيبىت كۇندى اڭساپ، بەيقۇت مەكەن ىزدەپ بايىرعى مەكەنى بولعان التايدىڭ كۇنگەي بىتىنەن تەرىسكەي بەتىنە ياعني قوبدا ولكەسىنە قاراي ۇدىرە كوشتى. اباق كەرەيدىڭ ءبىر توبىنىڭ موڭعوليا ولكەسىنە قونىس اۋدارۋ ماسەلەسى جايلى ءبىزدىڭ تاريحشىلارىمىزدا كوپتەگەن زەرتتەۋلەر جاساپ، ءبىر قاتار ەڭبەكتەر جازدى. قازاقتار العاش موڭعوليا ولكەسىنە ءدال قاي جىلدان قونىس اۋدارعاندىعى جايلى ءدوپ باسىپ ايتاتىن انىق دالەل جوق. بۇل جايلى قۇندى دەرەكتەر موڭعوليانىڭ باتىس ولكەسىنە ساياقات جاساپ قوبدا ولكەسىندەگى قازاقتاردىڭ كوشى-قونى، تۇرمىس-تىرشىلىگى جايلى ارنايى زەرتتەۋ جاساعان رەسەي ساياحاتشىلارى، تاريحشى ەتنوگراف

    155
  • كوز قاراس

    بۇقارالىق سانانى وزگەرتۋگە ارنالعان باعدار

    ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى «ەلىم، جەرىم، قازاقستانىم» دەپ ەمىرەنگەن پاتريوتتارىنا قۋانىش سىيلاپ، رۋحاني كۇش-جىگەرىن قاناتتاندىرىپ ءدۇر سىلكىندىردى. ءبىز ەلباسىنان وسى ءسوزىن، وسى يدەياسىن كۇتىپ ەدىك. دەمەك وسى ساياساتتى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن پرەزيدەنت 25 جىل تولعاتقان بولار. اسىعىستىق ەتسەك اپاتقا كەتەسىڭ. كوپ ويلانىپ، كوپ تولعانىپ، ىشكى سىرتقى فاكتوردى ەسەپكە الا وتىرىپ ءبىر اتتاپ، ءبىر شۇقىپ وتىرىپ العا جىلجۋ قاجەت بولدى. رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسىن ۇسىنۋ وڭاي دۇنيە ەمەس ەكەنىن سەزىنەمىز. تاۋەلسىزدىك العان كەزدەگى  كەدەرگىلەر دە، كەڭ ويلانىپ شەشەتىن ماسەلەلەر دە مول بولدى. ولار: كەڭەستىك يدەالوگيامەن ۋلانعان حالىقتىڭ (ۇلتىنا قاراماي) ساياسي تانىم تۇسىنىگىن، تۇيسىگىن وزگەرتۋ; جاڭا نارىقتىق ەكونوميكاعا بەيىمدەي وتىرىپ، جاڭا ساياسي يدەولوگيانى ەڭگىزۋ، ءسىڭىرۋ، ۇيرەتۋ، شىعارماشىلىقپەن (تۆورچەسكي) يگەرۋ; كەڭەستىك رەجيم

    107
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: