| 
  • رۋحانيات

    قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگى كۇنىنە ارنالعان «جىر ارقاۋى-جاڭعىرۋ» اتتى رەسپۋبليكالىق اقىندار ايتىسى ۇيىمداستىرادى.

              2017 جىلعى 14 جەلتوقساندا ساعات 15.00-دە  اقتوبە قالاسى «ونەر ورتالىعىنداعىنىڭ» كونتسەرت زالىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيستىرلىگى اقتوبە وبلىسى اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىك كۇنىنە ارنالعان «جىر ارقاۋى-جاڭعىرۋ» اتتى رەسپۋبليكالىق اقىندار ايتىسىن ۇيىمداستىرادى. «جىر ارقاۋى- جاڭعىرۋ» اتتى ونەر دوداسى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگى كۇنىنە ارنالىپ ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. ايتىستى وتكىزۋدىڭ ماقساتى اقىنداردىڭ ورەلى ونەرى، ورنەكتى سوزدەرى ارقىلى تاۋەلسىزدىك مۇراتتارى مەن قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاۋ، «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن پاش ەتۋ، وسكەلەڭ ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەپ، ولاردىڭ تانىم-تالعامىن ۇلت رۋحانياتىنا باعىتتاۋ، قازاقتىڭ ءتول ونەرى، قۇدىرەتتى ءسوزى ارقىلى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مەرەيىن ارتتىرۋ، قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ بولىپ تابىلادى. ساحنا تورىندە وسى كەزگە دەيىن تالاي ايتىستاردا توپ

    22
  • رۋحانيات

    قازاق ادەبيەتىنىڭ تاڭىرلىك الەمگە ەسىك اشاتىن ترانستسەندەنتى

    قازاق ادەبيەتىنىڭ تاڭىرلىك الەمگە ەسىك اشاتىن ترانستسەندەنتتى مازمۇنى قوجا احمەت ءياسساۋيدىڭ حيكمەتىنەن باستالاتىن ەدى. قۇدايبەرگەن جۇبانوۆ بۇ تۋراسىندا ءبۇي دەپ جازادى. «ءبىزدىڭ «Əدەبيەت سالاسىنداعى جازۋىمىزدىڭ باسى «ديۋاني حيكمەتتەن» باستالادى. ورتا ازياداعى تۇركى تىلىندە سويلەيتىن حالىقتاردىڭ العاشقى جازبا əدەبيەتىنىڭ ءبىرى! بۇل فاكتى قازاق اقىندارىنىڭ احمەتكە ەلىكتەگەنىن كورسەتەدى ». ساكەن سەيفۋللين بىلاي دەپ باعا بەرەدى. «قازاق اراسىندا جازبا ادەبيەتىن تاراتقان – تۇركىستاننان شىققان قوجالار. ول كەزدە قازاق اراسىنا كوپ تارالعانى – قوجا احمەت ءياسساۋيدىڭ كىتابى. ءبىزدىڭ قازاق اقىندارى سوعان ەلىكتەدى». بولشەۆيكتەر ءياسساۋيدىڭ اتىن ءوشىرۋ ءۇشىن اقىن-جازۋشىلارعا تاپسىرما بەردى. ماسەلەن، تسك 1937 جىلى اسقار توقماعامبەتوۆتى «حازىرەت سۇلتان» پەساسىن جازۋعا ماجبۇرلەدى. بۇل سپەكتاكل قازسسر كەزىندە ساحنادا قويىلىپ كەلدى. پەسادا ءياسساۋيدى تەرىستەپ، ونىڭ جولىن «حالىقتى

    34
  • رۋحانيات

    قازاق كوركەمسوزى مەن كوسەمسوزىنىڭ ۇلت رۋحىن جاڭعىرتۋداعى اتقارعان ءرولى

    جۇمات انەسۇلى   قازاق كوركەمسوزى اۋىز ادەبيەتىندە ەرتە زاماننان قالىپتاسقان ادەبيەت سالاسى. ۇلتتىڭ  رۋحىن عاسىرلار بويى اسقاقتاتىپ، نامىسىن جانىپ كەلە جاتقان قازاقتىڭ «باتىرلار جىرى» كوركەم ءسوزدىڭ ەڭ بيىك دارەجەدەگى ۇلگىسى، الەمدىك دەڭگەيدە ماقتانىش ەتۋگە بولاتىن، كوركەم ەلوستىق شىعارما.  حVIII-  حIX- عاسىرلارداعى  قازاق  جىراۋلارىنىڭ قاي قايسىسىنىڭ دا وسى كۇنگە دەيىن اۋىزدان اۋىزعا كوشىپ، حح- عاسىرعا دەيىن اڭىز بولىپ جەتىپ، جازبا ادەبيەت مۇراسىنا اينالىپ، بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ رۋحاني قازىناسىنا اينالۋى سول زاماندارداعى كوركەمسوزدىڭ ماڭگىلىك وشپەس  رۋحاني كۇشىنىڭ  مولدىعىندا ەدى. اۋىز ادەبيەتىندەگى سول كەزدەگى داستاندار، جىرلار، تەرمەلەر كەڭ قازاق  دالاسىنداعى ءار شاڭىراقتىڭ دەم بەرۋشى رۋحاني ازىعى ەدى. ءسوزىمىزدى ءتىرىلتۋ ءۇشىن عاسىرلاردان  عاسىرلارعا اۋىزدان اۋىزعا كوشىپ، اڭىز بولىپ كەتكەن بۇحار جىراۋدىڭ «ابىلايعا ايتقانى» اتتى ۇزاقتاۋ

    46
  • رۋحانيات

    ۋاحابيزم يدەياسىن تاراتامىن دەپ، ۇرىمشىدە ۇستالىپ، پەكين تۇرمەسىنە تۇسكەن ليۆاندىق شامي داموللا

    Sanjar Kerimbay facebook پاراقشاسىنان 1924 جىلى لەنين ءولدى. بيلىك ءستاليننىڭ قولىنا ءوتتى. وسىدان سوڭ ءبىز عانا ەمەس جالپى سوۆەت جۇرتىنىڭ ىشكەنى ءىرىڭ، جەگەنى جەلىم بولدى. ورتا ازيا حالقى دا گۋلاگ-تارعا توب-توبىمەن كەتىپ جاتتى. ارتىنشا اشارشىلىق تا باستالدى. اتاجۇرتتان جاپپاي بەزۋ بەلەڭ الدى. بىراق ەل قۇلاعدار بولعان اقپاراتتى ىندەتىپ جازبايمىز. بۇل جولى ماسەلەگە باسقا قىرىنان كەلەمىز. ءىلىم شە، ءىلىم؟ ونىڭ جايى نە بولدى؟ ەلدى ۇيىستىرىپ ۇستاپ تۇراتىن، كىسىنىڭ كوكىرەك كوزىن اشاتىن، قاراپايىم پەندەدەن ارىنا عانا قۇلاق تۇرەتىن رۋحاني تۇلعانى جاساپ شىعاتىن ءىلىم يەلەرىنىڭ تاعدىرى نە بولدى؟ قازاقتىڭ رۋحاني پلاتفورماسى قالاي قيرادى؟ ەندى سول جايلى تاراتا كەتەلىك. قۇداي قالاسا، وسىلايشا رۋحاني جاڭعىرىپ تا قالۋىمىز مۇمكىن. ال، ءتاڭىرىم، ءوزىڭ جار بولا كور! بولشەۆيكتەر

    116
  • كوز قاراس

    توقاەۆ: جاڭا الىپپەدە كوميسسيا قوعام ۇسىنىسىن ەسكەرۋى قاجەت

    “ناۋرىز ساياباعىنىڭ” لاتىن ارپىمەن جازىلعان اتاۋى. شىمكەنت بۇگىن قازاقستان سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ لاتىن الىپبيىنە ءوتۋ جونىندە قۇرىلعان ۇلتتىق كوميسسيا قوعام تالقىلاۋىنداعى ەلەۋلى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋ كەرەكتىگى جايلى ايتتى. بۇل تۋرالى سەنات توراعاسى ءوزىنىڭ Twitter جەلىسىندەگى بەتىندە بىلدىرگەن. “ۇلتتىق كوميسسيا لاتىن ءالىپبيى بويىنشا قوعام تالقىلاۋىنداعى ماردىمدى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋى قاجەت” دەپ جازعان ول. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ ۇلتتىق كوميسسيا لاتىن ءالىپبيى بويىنشا قوعام تالقىلاۋىنداعى ماردىمدى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋى قاجەت 14:14 – 5 نوياب. 2017 گ.  1515 وتۆەتوۆ  211 رەتۆيت  611 وتمەتكا «نراۆيتسيا» ينفورماتسيا و رەكلامە ۆ تۆيتتەرە ي كونفيدەنتسيالنوست وسى پىكىرىنىڭ الدىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ اتالعان جەلىدەگى بەتىنە “ەلباسى ايتقانىنداي، لاتىن ءالىپبيىن قولدانىسقا ەنگىزۋدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرعان ءجون” دەپ جازعان بولاتىن. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ ەلباسى ايتقانىنداي، لاتىن ءالىپبيىن قولدانىسقا

    25
  • كوز قاراس

    تەكتىلىك تۋرالى تۇسىنىك

    مارات توكاشباەۆ الگىندە وسى الەۋمەتتىك جەلىدەن قازاق حالقى مەن قالماق حالقىنىڭ «تەكتىلىگى» تۋرالى پىكىرلەر وقىپ قالدىم دا وسى پوستتى جازۋعا قۇلقىم اۋعانى. جالپى «تەكتىلىك» دەگەن قۇبىلىس تۇتاس ەتنوسقا بايلانىستى ايتىلمايدى. مىسالى فرانتسۋزدار – تەكتى، بەربەرلەر – تەكسىز، كونكيستادورلار – تەكتى، چيگانچۋك – تەكسىز دەپ ايتا المايمىز. تەكتى ادامدار دا، تەكسىز ادامدار دا بارلىق ۇلتتا، برلىق ەتنوستا كەزدەسەدى. قازاق حالقى الەمدەگى ەش حالىقتان ارتىق تا ەمەس، كەم دە ەمەس. انىعىن ايتقاندا قازاق حالقىندا تەكتىلەر دە كوپ، تەكسىزدەر دە جەتىپ جاتىر. ەگەر ۇلت رەتىندە كەرەمەت تەكتى بولساق، 1937 جىلى ءبىر-ءبىرىمىزدى وققا بايلاپ، ۇستاپ بەرمەس ەدىك. ءدال بۇگىنگى كۇنى اتا زاڭىمىزدى اياققا تاپتاتىپ، ورىس تىلىنە ۇستەمدىك بەرىپ قويماس ەدىك. انا ءبىر جىلى ماسكەۋلىك

    139
  • كوز قاراس

    كەرەيدىڭ ايقىش تاڭباسى.

    بولعان تالاي قالامىز دا، حالىق تا، ۋاقىت كومدى ءبارىن جەردەي تابىتقا. بولعان تالاي اۋىلىمىز تايپامىز، ەندى سونىڭ ءىزىن تاۋىپ بايقاڭىز… ءجۇسىپ بالاساعۇني    دىن دەگىنىمىز جەر بەتىندەگى حالىقتاردىڭ كوك تاڭىرىمەن بايلانىس جاساۋىنىڭ سالت-جورالارى (ريتۋال) بولادى. ياعني، كوكتەگى ءبىر اراتۋشىمەن، ءبىر قۇدايمەن بايلانىس جاساۋدىڭ. ءبىر ءتاڭىر، جالعىز قۇداي ۇعىمى تەنگرياندىق ءدىننىڭ باستى قاعيداسى ەكەنى بەلگىلى. بەلگىلى عالىم سابەتقازى اقاتاي كوك تاڭىرلىك ءدىندى پايعامبارسىز ءدىن دەپ تە اتاعان ەكەن. الاي دا، بىزدەر ەرتەدە گەسار اتانعان (قىزىر) كوك تاڭىرلىك قىدىر اتانى ەڭ العاشقى پايعامبار دەپ تۇسىنەمىز. قىدىر اتا حريستوسقا دەيىنگى بەس مىڭ جىل بۇرىندا ءومىر سۇرگەن. ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز سىيىنعان وسى دىندەگى تاڭىرلىك تاڭبا ءبىز اڭگىمە قىلعالى وتىرعان كەرەي تايپاسىنىڭ ايقىش تاڭباسىمەن بىردەي تاڭبا. (+).

    279
  • رۋحانيات

    قازاق ءتىلى ءالىپبيىن كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ تۋرالى قاۋلى

    قازاق ءتىلى ءالىپبيىنىڭ كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قاۋلى ەتەمىن: 1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن قازاق ءتىلى ءالىپبيى بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى: قازاق ءتىلى ءالىپبيىن لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا قۇرسىن; قازاق ءتىلى ءالىپبيىنىڭ 2025 جىلعا دەيىن لاتىن گرافيكاسىنا كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشۋىن قامتاماسىز ەتسىن; وسى جارلىقتى ىسكە اسىرۋ جونىندە وزگە دە، سونىڭ ىشىندە ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە زاڭنامالىق سيپاتتاعى، شارالار قابىلداسىن. 3. وسى جارلىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگىنە جۇكتەلسىن. 4. وسى جارلىق جاريالانعان كۇنىنەن باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.     قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ    پرەزيدەنتى                                                  

    126
  • كوز قاراس

    بىرەسە «ديگراف»، بىرەسە «اپوستروف»، ەكەۋى دە وڭىپ تۇرعان جوق.

    ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ە.قاجىبەك مىرزاعا! ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ە.تىلەشوۆ مىرزاعا! لاتىنعا وتەمىز. ەلباسى وسىلاي دەپ كەسىپ ايتتى. حالىق تا قولداپ وتىر. «كەلىسىپ پىشكەن تون، كەلتە بولمايدى» دەگەن قازاق ماقالىنا ساي ەل اراسىندا تالقىلاۋ دا قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. سوعان سايكەس، سوڭعى نۇسقا بويىنشا جۇرگىزگەن ءوز زەرتتەۋلەرىمنىڭ قورىتىندىسىن سىزدەردىڭ نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىن: 11 قىركۇيەكتە قر پارلامەنت ماجىلىسىندە تانىستىرلعان لاتىن ءالىپبيىنىڭ العاشقى نۇسقاسىندا 25 ءارىپ، 8 ديگراف بەرىلگەن. قوعامدا قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ جاتقان لاتىن ءالىپبيىنىڭ ەكىنشى نۇسقاسىندا 32 ءارىپ، ونىڭ توعىزى اپوستروفپەن بەلگىلەنگەن. ءبىرىنشى نۇسقاداعى قازاقى ارىپتەردى تولىقتاي لاتىن الىپپەسى مەن پەرنەتاقتاعا تاۋەلدى ەتىپ «ءا» – اە، «ءو»-وە، «ءۇ» – ue بولىپ، ديگرافپەن بەلگىلەنۋى ءبارىمىز ءۇشىن

    133
  • مادەنيەت

    بىزگە كينونىڭ ءتىلى ەمەس… قازاقتىڭ ءتىلى كەرەك

    استانادا تۇراتىن اكتەر باۋىرىمدى الماتىداعى كاستينگتەر شاقىرعان سايىن اپارىپ-الىپ كەتۋ – مەنىڭ كوپ پارىزدارىمنىڭ ءبىرى. وسى جولى «قازاقفيلم» ءبىر تاريحي ءفيلمنىڭ ىرىكتەۋىنە شاقىرعان ەكەن، ەكەۋمىز ادەتتەگىدەي ءال-فارابي داڭعىلىمەن اعىزىپ كەلەمىز. ول وزىنە بەرىلگەن ءماتىندى جاتتاپ الەك، مەن رۋلمەن الىسىپ الەك. بايقايمىن، ءماتىن ورىسشا بەرىلىپتى. «قازاقفيلمنىڭ» ستسەناريلەرى ءالى كۇنگە ورىسشا جازىلا ما دەپ ويلانىپ كەتكەن ەكەم، باۋىرىم ويىمدى ءبولىپ جىبەردى. – تىڭداشى، مىنا ءماتىن ورىسشا ايتىلعاندا قۇلپىرىپ سالا بەرەدى دە، قازاقشا ايتساڭ ءدامى كەتىپ قالادى. بۇل ورىس ءتىلىنىڭ قۇدىرەتى مە، الدە قازاق ءتىلىنىڭ… شىنىندا، ورىسشا ايتىپ كورىپ ەدى، كوز الدىما ءالى تۇسىرىلمەگەن ءفيلمنىڭ الدەبىر ەپيزودى كەلە قالدى، قازاقشا ءدال سول مانەرمەن ايتىپ كورىپ ەدى، «بولماي قالدى». الدەنە دەپ ايتىپ ۇلگەرگەنشە، «قازاقفيلمنىڭ»

    71
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: