|  |  | 

ساياسات الەۋمەت

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ əكىمى ەرىك سۇلتانوۆتىڭ حالىق الدىنداعى ەسەبى

سقو-دا 7,6 ملرد. تەڭگەنىڭ 6 ءىرى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان

d98e0541e8bfe1959ed1823fbf5

سۋرەت 365info.kz الىندى

 

22 اقپاندا پەتروپاۆل قالاسىنداعى پوگودين تەاترىنىڭ عيماراتىندا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ əكىمى ەرىك سۇلتانوۆتىڭ حالىق الدىنداعى ەسەبى ءوتتى. ەكى ساعاتقا سوزىلعان كەزدەسۋ بارىسىندا وبلىس باسشىسىنىڭ 2016 جىلى اتقارىلعان ءىس-شارالار قورىتىندىسى مەن بولاشاقتا اتقارىلار جۇمىس جوسپارلارى تىڭدالدى. كەزدەسۋ بارىسىندا جۇمىس ىستەگەن call centre-گە 30 سۇراق كەلىپ تۇسسە، 20-دان استام سولتۇستىكقازاقستاندىق ايماق باسشىسىنا اشىق ميكروفون ارقىلى سۇراقتارىن قويىپ، جاۋاپ الدى. وبلىس əكىمىنىڭ ەسەبىنە اقپارات جəنە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترى دəۋرەن اباەۆ قاتىستى.

ءوڭىر باسشىسىنىڭ اقپاراتى بويىنشا وتكەن جىلى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى وڭ سەرپىن بەرگەن، ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر ءوسىمى قامتاماسىز ەتىلگەن.

 

2016 جىلى 38,0 ملرد. تەڭگە كىرىس جينالعان. 2015 جىلمەن سالىستىرعاندا ءوسىم قارقىنى 18,5 پايىز بولدى. بيۋدجەتتىڭ شىعىس بولىگى 99,6 پايىزعا ورىندالدى.

 

اۋىل شارۋاشىلىعى

 

سالانىڭ ۇلەسىنە وڭىرلىك جالپى ءونىمنىڭ شيرەك بولىگى تيەسىلى. 2016 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ كولەمى 1,8 پايىزعا ءوستى جانە 416,7 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.

2016 جىلى وبلىس ديقاندارى گەكتار بەرەكەلىگىن ورتاشا ەسەپپەن 17,2 تسەنتنەرگە جەتكىزىپ، 5,5 ميلليون توننا استىق جينادى.

جىل سايىن ءبىز الىس جانە جاقىن شەتەلدەرگە 1,5 ملن. توننا ساپالى سولتۇستىكقازاقستاندىق استىقتى، 250 مىڭ توننا ۇندى، 150 مىڭ توننا مايلى داقىلداردىڭ تۇقىمىن ەكسپورتقا شىعارامىز.

2016 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىسىنە دەمەۋقارجى ءۇشىن بيۋدجەتتەن 31,0 ملرد. استام  قارجى ءبولىندى، بۇل 2015 جىلعى دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا 1,8 ەسە كوپ.

وبلىستىڭ اگروقۇرىلىمدارى جىل سايىن مال شارۋاشىلىعى ءۇشىن 20 مىڭ باستان استام ءىرى قارا ساتىپ الىندى.

اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ جانە تاماق ونەركاسىبى كارتاسى شەڭبەرىندە 3 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن سوماسى 191 ملرد. تەڭگەدەن اساتىن 64 ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن. 2016 جىلى سوماسى 7,8 ملرد. تەڭگە بولاتىن 20 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ، 270 جۇمىس ورنى اشىلدى.

 

         

ونەركاسىپ

جەتەكشى ماشينا جاساۋ كاسىپورىندارى تۇراقتى ءوسۋ سەرپىنىن كورسەتتى. ونەركاسىپ ءوندىرىسى كولەمىنىڭ ارتۋىنا ءونىم شىعارۋدى 1,7 ەسەگە كوبەيتكەن “زيكستو” اكتسيونەرلىك قوعامى ەلەۋلى ۇلەس قوستى. ول ۇكىمەتتىڭ قولداۋى نەگىزىندە “قازاقستان تەمىر جولى” ۇلتتىق كومپانياسىمەن جاسالعان 15 ملرد. تەڭگەنىڭ كەلىسىمشارتىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى.

ءونىم شىعارۋ “س.م.كيروۆ اتىنداعى زاۋىت” اق-دا – 8 پايىزعا، “كازنەفتەگازماش” اق-دا – 43 پايىزعا، “كوپبەيىندى جابدىقتار زاۋىتى” جشس-ىندە – 29,3 پايىزعا، “پويسك” ۆف” جشس-ىندە 5,4 پايىزعا ارتقانى بايقالدى.

 

يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى

2010-2016 جىلدارى ارالىعىندا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا 47 ملرد تەڭگەگە 54 جوبا ىسكە قوسىلىپ، 2 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورىندارى اشىلدى، سونىڭ ىشىندە 2016 جىلى 8,8 ملرد. تەڭگەگە 9 جوبا ىسكە قوسىلدى.

قازىر كاسىپكەرلىكتى قولداۋ  كارتاسىنا 41 جوبا ەنگىزىلدى، ونىڭ جالپى سوماسى 72 ملرد. تەڭگە.

ۆ يۋلە پروشلوگو گودا گلاۆە گوسۋدارستۆا ۆ رامكاح تەلەموستا بىل پرەزەنتوۆان پەتروپاۆلوۆسكي تراكتورنىي زاۆود, نا بازە كوتوروگو وسۋششەستۆلياەتسيا سبوركا تراكتورا سەلسكوحوزيايستۆەننوگو ي كوممۋنالنوگو نازناچەنيا پود برەندوم «ك-704 «باتىر». وسۆوەن پوسەۆنوي كومپلەكس، كوتورىي ۆىيدەت نا يسپىتانيا ۆ اپرەلە، تاكجە بۋدەت نالاجەن ۆىپۋسك زەرنومەتوۆ.

“ك-704-4ر “باتىر” برەندىمەن تراكتورلار شىعاراتىن پەتروپاۆل تراكتور زاۋىتىنىڭ اشىلۋى ۇلكەن جاڭالىق بولدى. بۇل – جەر جىرتاتىن، توپىراقتى وڭدەيتىن، كوممۋنالدىق قاجەتتىلىكتەرگە جارايتىن كوپبەيىندى تراكتور.

جەلتوقسان ايىندا ەلباسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر بارىسىندا “تايىنشا-ماي” جشس-ءنىڭ مايلى داقىلدار وڭدەيتىن زاۋىتىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى ىسكە قوسىلدى. جوبا قىتايلىق “ايتسزيۋ” كومپانياسىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىلدى.

2017 جىلى قۇنى 7,6 ملرد. بولاتىن 6 جوبا ىسكە قوسىلماق، 300-دەن استام جۇمىس ورنى اشىلادى.

تاياۋ ۋاقىتتا سەرگەەۆكا قالاسىندا ءوز شيكىزاتىن پايدالانا وتىرىپ، جىلىنا 10 مىڭ توننا قانت شىعاراتىن “ترانساگروينۆەست” جشس-ءنىڭ قانت زاۋىتىن سالۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن. زاۋىتتى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ سوڭىندا ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. كاسىپورىننىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋى وبلىستىڭ قانتقا دەگەن سۇرانىسىن 100 پايىز قاناعاتتاندىرۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى.

ينۆەستيتسيالار

2016 جىلى وبلىس ەكونوميكاسىنا 165,7 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى.

بىلتىر استانا قالاسىندا 33 ديپلوماتيالىق ميسسيانىڭ جەتەكشىلەرىمەن بيزنەسلانچ وتكىزدىك. وسى كەزدەسۋدىڭ ناتيجەسىندە ەستونيانىڭ، گەرمانيانىڭ، مالايزيانىڭ، شۆەتسيانىڭ، قىتايدىڭ، رەسەيدىڭ جانە باسقا دا ەلدەردىڭ ىسكەر توپتارىنىڭ وكىلدەرى وبلىسىمىزعا ىسساپارمەن كەلىپ، ىنتىماقتاستىقتىڭ مۇمكىن باعىتتارىن تالقىلادى. جەكەلەگەن باعىتتار بويىنشا قازىردىڭ وزىندە بىرلەسكەن جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. ينۆەستورلار ءۇشىن نەگىزگى قىزىعۋشىلىق اگروونەركاسىپتىك كەشەن مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىن جاساۋ سالالارى بولىپ تابىلادى.

 

كاسىپكەرلىك پەن تۋريزم

ءبىزدىڭ وبلىس دەمەۋقارجى بەرۋ بويىنشا قول قويىلعان كەلىسىمدەر سانى جاعىنان رەسپۋبليكا وڭىرلەرى اراسىندا 1-ورىندا تۇر.

كاسىپكەرلەر بيزنەستەرىن دامىتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىن بەلسەندى پايدالانۋدا. “بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020”، “جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى – 2020”، “اگروبيزنەس – 2020”، “ونىمدىلىك – 2020”، “ەكسپورتەر – 2020”، تاعى باسقا سالالىق جانە ۇكىمەتتىك باعدارلامالار جۇزەگە اسىرىلۋدا.

 

جول-كولىكتىك ينفراقۇرىلىم

ءبىز ءۇشىن جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ جانە جاڭعىرتۋ ماڭىزدى ماسەلە بولىپ قالا بەرمەك. 016 جىلى ۇزىندىعى 143 شاقىرىم “استانا – پەتروپاۆل” اۆتوجولىن جاڭارتۋ جۇمىستارى اياقتالدى.

جەرگىلىكتى ماڭىزداعى 385 شاقىرىم اۆتوجول 6,8 ميلليارد تەڭگە قارجى جۇمسالىپ جوندەلدى. 2016 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا پەتروپاۆل قالاسى اۋەجايى تەرمينالى جانە ۇشۋ-قونۋ جولاعىن جاڭارتۋ جۇمىستارىنان كەيىن پايدالانۋعا بەرىلدى.

2017 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان اۋەجاي تولىق كولەمدە جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇل ءوڭىر ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزعا يە، ويتكەنى، بۇل اۋەجاي رەسەي، ەۋروپالىق جانە ازيالىق كومپانيالاردىڭ جۇكتەرىن ترانزيتتەۋ ءۇشىن گەوگرافيالىق تۇرعىدان تارتىمدى.

تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى

2016 جىلى 619 پاتەرلىك 7 تۇرعىن ءۇي، سونداي-اق، “سەۆكازەنەرگو” اق قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان 90 پاتەرلىك ءبىر ءۇي سالىندى. “جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى – 2020” باعدارلاماسى اياسىندا جۇمىسشى جاستارعا ارنالعان 5 قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي جانە وبلىسىمىزدىڭ بەس اۋدانىندا 135 پاتەرلىك 6 جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلدى.

سونىمەن قاتار، 2016 جىلى “قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى” اق-نىڭ سالىمشىلارى جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردا كەزەكتە تۇرعان تۇرعىندار ءۇشىن 834 پاتەرلىك 10 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى باستالدى، ونىڭ 3-ەۋى بىلتىر پايدالانۋعا بەرىلدى. قالعان 7 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى (كەلىسىمشارت مىندەتتەمەلەرى بويىنشا) 2017 جىلى اياقتالادى. 1446 پاتەرلىك 16 تۇرعىن ءۇي ىسكە قوسىلادى.

سۋمەن جابدىقتاۋ

2016 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا “2020 جىلعا دەيىن وڭىرلەردى دامىتۋ” باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ەكى ەلدى مەكەندە سۋمەن جابدىقتاۋ جاقساردى، 2 اۋىلعا اۋىزسۋ بەرىلدى. اۋىلداردىڭ ورتالىقتاندىرىلعان سۋعا قولجەتىمدىلىگى 56 پايىزعا دەيىن ءوستى (2015 جىلدىڭ سوڭىندا 55,8 پايىز).

بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ قولدانىستاعى توزىعى جەتكەن سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىن 2020 جىلعا دەيىن 72 پايىزدان 60 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

“نۇرلى جول” باعدارلاماسى اياسىندا 2017 جىلى 683 ميلليون تەڭگەگە پەتروپاۆل قالاسىندا سۋ تارتۋ بويىنشا 6 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ باستالادى.

 

ەنەرگەتيكا

2015 جىلى جاڭارتۋ بارىسىندا جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعىندا قۇنى 5,6 ميلليارد تەڭگەنىڭ №1 ترۋبواگرەگاتى ىسكە قوسىلدى. اتالمىش تۋربينا ەلەكتر قۋاتىن 63 مۆت-عا (479 مۆت-عا دەيىن) ارتتىردى. وتكەن جىلى قۇنى تيىسىنشە 3,4 جانە 6,6 ميلليارد تەڭگە بولاتىن №12 جىلىتۋ قازاندىعى اگرەگاتى جانە №5 تۋربينالىق اگرەگاتىن ىسكە قوسۋ بەلگىلەنگەن قۋاتتىلىقتى 479-دان 541 مۆت-عا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى.

جىلۋ جەلىلەرىن جاڭارتۋ جوبالارىن ودان ءارى جۇزەگە اسىرۋ 2020 جىلى قۇبىرلاردىڭ توزۋىن 62 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

 

ءبىلىم بەرۋ

ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا 3 پەن 6 جاس ارالىعىنداعى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن جانە وقۋمەن قامتۋ 98 پايىزعا جەتتى.

وڭىرىمىزدە ءۇش اۋىسىمدىق ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشۋ ءۇشىن “نۇرلى جول” باعدارلاماسى شەڭبەرىندە وبلىسىمىزدىڭ اۋداندارىندا ەكى جاڭا مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. وسى نىسانداردى پايدالانۋعا بەرۋ ناتيجەسىندە 2016 جىلى ۇشاۋىسىمدىق جانە اپاتتىق مەكتەپتەر ماسەلەسى شەشىلدى.

جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجى ەسەبىنەن قىزىلجار اۋدانىنىڭ بايتەرەك اۋىلىندا 300 ورىندىق مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى.

كومپيۋتەرلىك تەحنولوگيالاردىڭ تەڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2016 جىلى كومپيۋتەرلەردى جاڭارتۋعا جانە ءبىر مىڭنان استام كومپيۋتەردى ساتىپ الۋعا بيۋدجەتتەن 100 ملن. تەڭگە ءبولىندى. قازىر 5 وقۋشىعا 1 كومپيۋتەردەن كەلىپ وتىر. وبلىسىمىزدىڭ 26 مەكتەبىندە IT-تەحنولوگيا ەنگىزۋ ءۇشىن 2016 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنەن باستاپ روبوتوتەحنيكا كۋرسى وتكىزىلەدى، 107 روبوت جيىنتىعى ساتىپ الىنىپ، 1500 وقۋشى قامتىلدى.

2017 جىلى ەلىمىزدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ “بارلىعى ءۇشىن تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ” جوباسى ىسكە اسىرىلا باستايدى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ

وتكەن جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ 20 پايىزعا ارتىپ، 25 ملرد.   تەڭگەگە جەتتى.

2016 جىلى مەديتسينالىق ۇيىمداردى جوندەۋ مەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا 1,2 ملرد. تەڭگە ءبولىندى.

الەۋمەتتىك قورعاۋ

جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىن دامىتۋ ماڭىزدى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك. 2016 جىلى 23 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ، 11,5 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى.

قولدانىلعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە وبلىس بويىنشا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 2016 جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىندا 4,9 پايىزدى قۇرادى. كۇنكورىس دەڭگەيى تومەن تۇرعىندار سانى 3,3,2 پايىزعا دەيىن  تومەندەدى.

از قامتىلعان ازاماتتاردى “ورلەۋ” جوباسى ارقىلى بەلسەندى جۇمىس تۇرىمەن تارتۋ ماقساتىندا 211 الەۋمەتتىك كەلىسىم جاسالىپ، 228 ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى.

مادەنيەت

قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا وتكەن جىلى وبلىستا تۇرعىنداردىڭ كوپشىلىگىنىڭ قاتىسۋىمەن 12 مىڭنان استام مادەني-بۇقارالىق ءىس-شارالار وتكىزىلدى. وبلىستىڭ تەاتر-كونتسەرتتىك ۇيىمدارى شالعاي اۋداندارداعى ەلدى مەكەندەرگە 45 رەت گاسترولدىق ساپارعا شىقتى. سپەكتاكلدەر كورسەتىپ، كونتسەرتتەر مەن كورمەلەر ۇيىمداستىرىپ، قايىرىمدىلىق شارالارىن وتكىزدى.

2017 جىلى ءسابيت مۇقانوۆ اتىنداعى قازاق سازدى-دراما تەاترىنىڭ قازىرگى عيماراتىنا ىڭعايلاستىرىلعان 500 ورىندىق كورەرمەندەر زالىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. بۇگىنگى كۇنى ونىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتى مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتۋدە. جاڭا عيماراتتى 2018 جىلى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان.

 

سپورت

وڭىردە 170 مىڭنان استام ادام نەمەسە جالپى حالىق سانىنىڭ 30 پايىزى دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورتپەن اينالىسادى.

2016 جىلى سپورت سالاسى 2,6 ميلليارد تەڭگەگە قارجىلاندىرىلسا، بۇل الدىڭعى جىلعا قاراعاندا 1,1 ميلليارد تەڭگەگە ارتىق.

سوڭعى ەكى جىلدا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا سپورتتىڭ حوككەي، فۋتبول، باسكەتبول تۇرلەرى جاندانۋدا. 2016 جىلى “قىزىلجار سك” فۋتبول كلۋبى ءبىرىنشى ليگا كوماندالارى اراسىندا ەل بىرىنشىلىگىنىڭ، ال “بارىس” باسكەتبول كلۋبى جوعارى ليگانىڭ ەرلەر كوماندالارى اراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرلەرى اتانسا، 2015 جىلى قۇرىلعان “قۇلاگەر” حوككەي كومانداسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كۋبوگىن جەڭىپ الدى.

ەسەپتى كەزەڭدە رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق سپورت جارىستارىنان سولتۇستىكقازاقستاندىقتار 540 مەدال اكەلدى، ونىڭ 361-ءى سپورتتىڭ وليمپيادالىق تۇرلەرى بويىنشا. ريو-دە-جانەيروداعى 31-ءشى وليمپيادا ويىندارىنا بەس سولتۇستىكقازاقستاندىق قاتىستى.

 

جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى

 

2016 جىلى جالپى قىلمىستىڭ 10,6 پايىزعا تومەندەۋى بايقالدى.

kerey.kz

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: