|  |  | 

رۋحانيات ساياسات

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق مادەنيەتىنىڭ تاريحىنا، قازاق ايەلدەرىنىڭ ءداستۇرلى كيىمىنە توقتالىپ، قارا كيىم مەن ءدىن اراسىندا ەشقانداي بايلانىس جوق ەكەنىن ايتتى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستىءى-دەپ قابارلايدى اقوردا ءباسپاسوز قىزمەتى.
 كەزدەسۋگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى م.ءتاجين، ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام ءمينيسترى ن.ەرمەكباەۆ، قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى، باس ءمۇفتي ە.مايامەروۆ، يمامدار – ك.دۇيسەنباي، ن.ەسماعانبەت، ن.اۋىسحانۇلى، ا.كەرىمبەك، ت.وسپان قاتىستى.

ەلباسى قاتىسۋشىلارعا ارناعان سوزىندە قازاقستان حالقىنىڭ ومىرىندە ءدىننىڭ ەرەكشە ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتىپ، مەملەكەت تاراپىنان ءدىني قارىم-قاتىناستاردى رەتتەۋ ءۇشىن قابىلدانىپ جاتقان شارالارعا توقتالدى.

– مەملەكەت بۇل ماسەلەگە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. پروبلەمالارعا تالداۋ جاساپ، وسى سالاعا قولداۋ كورسەتەتىن ارناۋلى مينيسترلىك قۇردىق.

جاقىندا مەن تاريحي جانە رۋحاني بايلىعىمىزدى ساقتاي وتىرىپ، ونى ارتتىرۋ، سانانى جاڭعىرتۋ قاجەتتىگى تۋرالى ماقالا جاريالادىم. پاتريوتيزم، وتاندى ءسۇيۋ، ەل ىشىندەگى جانە وڭىرلەردەگى تۇراقتىلىق – ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز. سول ءۇشىن ءبىز بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە ءتيىسپىز، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ تسيفرلىق تەحنولوگيالار دامىعان داۋىردە قازاقستان ءوزىنىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن، مادەنيەتى مەن سالت-ءداستۇرىن ساقتاۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتتى.

سونداي-اق، قازاقستان پرەزيدەنتى دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمدارعا قارسى كۇرەس جۇرگىزۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.

– قازاقستاننىڭ اۋماعى ۇلان-بايتاق جانە تابيعي قازبا بايلىق پەن رەسۋرستارعا باي ەكەنى بارشاعا بەلگىلى. وسىنىڭ بارىنە قىزعانىشپەن قارايتىندار دا بار. ولار – بىزگە قاستىق ويلاپ، قوعامىمىزدىڭ ىنتىماعىن بۇزۋعا تىرىسۋشىلار. حالقىمىزدىڭ اراسىنا تەرىس ءدىني اعىمداردى ەنگىزۋ بىزگە سىرتتان ىقپال ەتۋدىڭ ءبىر ءتاسىلى بولىپ سانالادى. سوڭعى ۋاقىتتا وسىنداي ءۇردىس بايقالىپ وتىر. ءبىز مەملەكەتتىگىمىزگە قاۋىپ توندىرەتىن كەز كەلگەن قۇبىلىسپەن كۇرەسۋگە ءتيىسپىز. سوندىقتان سىزدەردىڭ الدارىڭىزدا زور مىندەتتەر تۇر، – دەدى يمامدارعا ارناعان سوزىندە ەلباسى.

مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مۇسىلماندارى ءداستۇرلى تۇردە حانافي مازحابىن ۇستاناتىنىن، يسلامنىڭ وسى باعىتىنىڭ نەگىزىن تۇسىندىرۋگە ماشىقتانعان ماماندار دايارلاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.

– بۇگىندە قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىندا 3800 يمام جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ جارتىسى ءدىني ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ كۋرستارىنان وتكەن. الايدا، مۇنىڭ جەتكىلىكسىز ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. بىزگە وسى سالادا جۇمىس ىستەيتىن يمامدار مەن مامانداردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن ارتتىرۋ جايىن ويلاستىرۋ قاجەت.

وقىعان يمام عانا دۇرىس ءبىلىم بەرە الادى. ول ءوز ءدىنىن تەرەڭ تانىپ، وزگە دىندەردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن زەرتتەپ، باسقا دا بىلىمدەردى يگەرگەن ادام بولۋعا ءتيىس. يمامدار شەشەندىك ونەردى، ادام پسيحولوگياسىن مەڭگەرگەن يدەولوگتارعا اينالۋى كەرەك، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

اڭگىمە بارىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى «نۇر مۇباراك» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۇمىسىمەن جانە ونى بۇدان ءارى دامىتۋ جوسپارىمەن تانىستى.

ەلباسى جاس ۇرپاقتىڭ ءدىني ساۋاتسىزدىعىنا ايرىقشا نازار اۋداردى.

– ءدىني ساۋاتسىزدىعىنىڭ ناتيجەسىندە جاستارىمىز ساقال قويىپ، شالبارىنىڭ بالاقتارىن قىسقارتىپ تاستايدى. قارا كويلەك كيىپ، بەتى-اۋزىن تۇمشالاعان قىزدارىمىزدىڭ قاتارى كوبەيدى. بۇل ءبىزدىڭ داستۇرىمىزگە دە، حالقىمىزعا دا جات. بۇعان زاڭنامالىق دەڭگەيدە تىيىم سالۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ كەرەك. قازاق قارا كيىمدى قارالى كەزدە عانا كيەدى، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق مادەنيەتىنىڭ تاريحىنا، قازاق ايەلدەرىنىڭ ءداستۇرلى كيىمىنە توقتالىپ، قارا كيىم مەن ءدىن اراسىندا ەشقانداي بايلانىس جوق ەكەنىن ايتتى.

– ەگەر جاستارىمىز حالقىمىزعا جات ۋاعىزدارعا ەرسە، مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعى نە بولماق؟ ءبىز بۇعان جول بەرمەيمىز. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بولاشاعى جارقىن، ۇلتىمىز تاتۋ بولىپ، ەلىمىز زايىرلى مەملەكەت رەتىندە ودان ءارى دامۋعا ءتيىس. ءبىز ءوزىمىزدىڭ يگى ماقساتىمىزعا قارسى شىققاندارعا كونە المايمىز. بۇل – مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ عانا ەمەس، بارشا قازاقستان حالقىنىڭ، ونىڭ بولاشاعىنىڭ مۇددەسى، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

ەلباسى حالىق اراسىنداعى ءدىني ساۋاتتىلىقتىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتىپ، يمامداردىڭ ءوز قىزمەتى بارىسىندا پاتريوتتىق تاربيەگە دەن قويۋعا ءتيىس ەكەندىگىنە نازار اۋداردى.

– ناعىز مۇسىلماندى كيگەن كيىمىنەن ەمەس، ىشكى يمانىنان تانيدى. كىمنىڭ جۇرەگىندە سۇيىسپەنشىلىك بولسا، سونىڭ يمانى بار. ءبىز وركەنيەتتى الەمگە قاراي قادام باسىپ، عىلىم مەن ءبىلىم ەسىگىن اشۋىمىز قاجەت. XVIII-XIX عاسىرلارعا دەيىن مۇسىلمان دۇنيەسى بۇكىل الەمدە كوشباسشى بولدى. ول عىلىمنىڭ قاينار كوزى، فيلوسوفتاردىڭ، دارىگەرلەر مەن جازۋشىلاردىڭ وتانى بولدى. قازىر ءبىز بۇل جاعىنان كوشباسشىلىق ورنىمىزدان ايىرىلىپ قالدىق.

بۇگىندە ازاماتتارىمىز ينتەرنەت ارقىلى ءتۇرلى مالىمەتتەر الادى. وسىلايشا، ءداستۇرلى ەمەس اعىمداردىڭ دا ۋاعىزىن تىڭداپ ءجۇر. ول ءۇشىن ءتۇرلى ادىستەر مەن تەحنولوگيالار قولدانىلۋدا. ءبىز دە ولارمەن كۇرەس جۇرگىزۋ ءۇشىن اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋىمىز كەرەك. قاجەت بولعان جاعدايدا، مەملەكەت قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنا قولداۋ كورسەتۋگە دايىن.

مەن ءوزىمنىڭ ماقالامدا «تۋعان جەر» باعدارلاماسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولدىم. ول بىزگە ءار ءوڭىر، ءار ەلدى مەكەن تۋرالى مول ماعلۇمات الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ارقايسىمىزدىڭ جۇرەگىمىزدە پاتريوتيزم بولۋعا ءتيىس. وسى ورايدا ءوز ۋاعىزدارىڭىزدا وتاندى ءسۇيۋ تاقىرىبىنا ايرىقشا كوڭىل بولۋلەرىڭىزدى سۇرايمىز، – دەپ تۇيىندەدى مەملەكەت باسشىسى.

سونداي-اق، كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ءداستۇرلى ەمەس ءدىني اعىمدارعا قارسى كۇرەستەگى ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى جونىندەگى ويلارىن ورتاعا سالدى.

Related Articles

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: