|  |  |  | 

كوز قاراس وقيعا ساياسات

ماۋلەن اشىمباەۆ: قازاق حالقىنىڭ مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت ەكەنىن اشىق ايتۋىمىز كەرەك

قاراعاندى – تالاي تالانت پەن دارىنداردىڭ كىندىگىن كەسىپ، توماعاسىن سىپىرعان، قازاق ءۇشىن قۇت دارىپ، باق قونعان قاستەرلى مەكەن. سوڭعى اپتادا وسى ءبىر ولكەگە ەلدىڭ نازارى ەرەكشە اۋدى. ماسەلەنىڭ ءمانىسى دە بارشاعا ءمالىم.

بۇگىن ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى جانات سۇلەيمەنوۆ ارنايى ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزىپ، ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن ءتۇسىندىرىپ بەردى. اتالعان ءىس بويىنشا ناقتى شارالار قولعا الىنىپ، تەرگەۋ امالدارىنىڭ جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتقاندىعىن دا ايتتى. قازىردىڭ وزىندە وسى ىسكە قاتىسى بار دەگەن كۇدىكپەن 8 ادامنىڭ ۇستالعانى، تاعى بىرەۋىنە ىزدەۋ جاريالانعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. بۇل كەشەندى جۇمىستار ناقتى ناتيجەسىن بەرىپ، جاۋاپتى ادامدار زاڭعا سايكەس جازالارىن الادى.

وسى رەتتە، ورىن العان جايتقا قاتىستى از-كەم ءوز ويىمىزدى ءبىلدىرىپ، ءۇن قوسقاندى ءجون كورىپ وتىرمىن. بۇعان دەيىن تەرگەۋ امالدارى باستالىپ كەتكەندىكتەن، ىسكە كەدەرگى كەلتىرمەۋدىڭ قامىن جاساپ، سابىر ساقتاعان ەدىك.

الدىمەن، بۇل وقيعا ءبىزدىڭ دە جانىمىزعا ايازداي باتىپ، ورىمدەي جىگىتتىڭ قازاسى قابىرعامىزدى قايىستىرىپ كەتكەنىن ايتقىم كەلەدى. سوعان بايلانىستى قايتىس بولعان ازاماتتىڭ وتباسىنا قايعىلارىنا ورتاقتاسىپ، وبلىستىق فيليالىمىز ارقىلى كوڭىلىمىزدى بىلدىردىك.

جالپى وسى ءبىر جايت قوعامىمىزدا تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا قاتىستى ءالى دە جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىن تۇستاردىڭ بار ەكەنىن كورسەتىپ بەردى. ءبىز مۇنداي جاعدايدا، ەڭ بىرىنشىدەن، بارلىق ءىس-ارەكەتىمىزدى ەلدىڭ بىرلىگىن ساقتاۋعا باعىتتاۋىمىز كەرەك. ويتكەنى قازىرگىدەي الەمدىك گەوساياسي جاعدايدىڭ ۋشىعىپ تۇرعان شاعىندا وسىنداي كيكىلجىڭدەردى ءوز مۇددەسىنە پايدالانىپ كەتكىسى كەلەتىن كۇشتەردىڭ بار ەكەنى بەلگىلى. ولاردىڭ كوزدەيتىنى ءبىزدىڭ بۇگىنگى بىرتۇتاستىعىمىزعا جىك ءتۇسىرىپ، ىرگەمىزدى ىدىراتۋ. سوندىقتان وسىنداي ايتاقتارعا ەرمەي، ەڭ اۋەلى ىشكى تۇراقتىلىعىمىزدى ساقتاۋعا، ونى ودان ءارى نىعايتۋعا اسا ءمان بەرۋىمىز كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن.

وسى تۇستا وسالدىق تانىتقانداردىڭ عۇمىر بويى تىرنەكتەپ جيعان-تەرگەنىن ءبىر-اق كۇندە جوعالتىپ، بىرلىگى مەن بەرەكەسىنەن ايىرىلىپ قالعانىن دا كوزىمىز كورىپ ءجۇر. ال سول بىرلىك پەن بەرەكەنىڭ ار جاعىندا ەلدىك، مەملەكەتتىلىك، تاۋەلسىزدىك دەيتىن قاستەرلى ۇعىمدار تۇر. سوندىقتان قاسىقتاپ جيعانىمىزدى شەلەكتەپ توگىپ الماۋ ءۇشىن بىرلىگىمىزدى بەكەمدەپ، تۇراقتىلىعىمىزدى ساقتاۋدى ءبىرىنشى كەزەككە شىعارۋىمىز كەرەك. بۇل – قازاقستاندا تۇراتىن بارلىق حالىققا جۇكتەلەر جاۋاپكەرشىلىك.

ارينە، وسى جاعدايعا بايلانىستى كەيبىرەۋلەر الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى دە كوتەرىپ، ءىستىڭ بايىبىن باسقا باعىتقا قاراي بۇرۋدى كوزدەيتىندەرىن ءبىلدىرىپ قالىپ جاتىر. دەسەك تە، ەلىمىزدە الەۋمەتتىك سالانى جاقسارتۋ ءۇشىن قىرۋار شارۋانىڭ اتقارىلعانىن، وزەكتى دەگەن ماسەلەلەردىڭ ءوزى وڭ شەشىمىن تاۋىپ، كوپ ءتۇيىننىڭ كۇرمەۋى شەشىلە باستاعانىن ايتۋىمىز كەرەك. سول باستاعان ءىستى جالعاستىرۋ ءۇشىن دە ءبىز بىرلىگىمىزدەن ايىرىلماي، ونى قايتا كۇشەيتە تۇسۋگە ءتيىسپىز.

سونداي-اق قازاقستانداعى الەۋمەتتىك احۋالعا تەك قازاق ۇلتى ەمەس، ەلدەگى بارلىق ەتنوس وكىلدەرى دە جاۋاپتى ەكەنىن جانە سونى سەزىنۋى كەرەكتىگىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. سول سەبەپتى بارلىق حالىق ورتاق ماقساتقا ۇيىسۋى قاجەت. بىرلىك پەن تۇراقتىلىقتى دارىپتەپ، كەز كەلگەن ماسەلەنى اقىلعا سالىپ شەشۋگە ماشىقتانۋىمىز كەرەك. بۇل – ءبىز ۇمتىلعان دامىعان، باسەكەگە قابىلەتتى قوعامنىڭ بەينەسى.

ءبىزدىڭ كەز كەلگەن ۋاقىتتا كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىن تاعى ءبىر ەڭ باستى ماسەلەمىز – تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتۋ. ونىڭ كىلتى بىرلىك پەن ىنتىماقتا ەكەنىن اتا-بابامىز ءاۋ باستان ايتىپ كەتكەن. سونىڭ ارقاسىندا، ياعني قازاقستاندى مەكەندەگەن بارلىق حالىقتىڭ باسىن ءبىر ارناعان توعىستىرۋ ارقىلى ءبىز بۇگىنگى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك.

ءبىز كوپەتنوستى ەل بولۋدى ءوزىمىز تاڭداپ العانىمىز جوق. بۇل – تاريحتىڭ تارتۋى. سوندىقتان وسى باسىمدىعىمىزدى ءوز پايدامىزعا جاراتا ءبىلۋدىڭ ماڭىزى زور. وسى رەتتە بارلىق ازاماتتارعا بىردەي مۇمكىندىكتەر قالىپتاستىرۋ ارقىلى ەلىمىزدەگى ءار ۇلت وكىلىنە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەتىنىن ەسكەرۋىمىز كەرەك. سونداي-اق قازاق حالقىنىڭ دا جاۋاپكەرشىلىگى ارتا تۇسەتىنى انىق.

تاعى ءبىر ماڭىزدى جايت، قازاقستان كوپەتنوستى مەملەكەت بولعانىمەن، قازاق حالقىنىڭ مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت ەكەنىن اشىق ايتۋىمىز كەرەك. وعان ەشكىمنىڭ كۇمانى دە بولماۋى ءتيىس. ءتىپتى قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل بولۋىنىڭ وزىندە دە ۇلكەن ءمان جاتىر. بىراق ەشكىمدى الالاماي، بارلىق ازاماتقا ورتاق مۇمكىندىك قالىپتاستىرۋ وركەنيەتتىڭ بەلگىسى جانە تۇراقتى دامۋدىڭ كەپىلى ەكەنىن ۇمىتپايىق.

سونىمەن قاتار ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى، «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسى، ۇلتتىق كودتى ساقتاۋ، اتا-بابامىزدىڭ ءداستۇرىن دارىپتەپ، كەڭ جازيرا دالامىزدىڭ الەمدىك وركەنيەتتەگى ۇلەسى سياقتى اۋقىمدى جۇمىستار ۇلتتىق سانامىزدى جاڭعىرتۋعا باعىتتالعانى بەلگىلى. وسى جۇمىستاردىڭ بارلىعى اتا-بابامىزدىڭ ارمانى بولعان مەملەكەتتىگىمىزدى كۇشەيتۋگە جانە تاۋەلسىزدىگىمىزدى ماڭگىلىك ەتۋگە ارنالعانىن ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك.

سوندىقتان ءبىز بىرلىكتى تۋ ەتىپ، ەلدىكتىڭ ىرگەسىنە سىزات تۇسىرەتىن كەز كەلگەن قاۋىپكە قارسى تۇراتىن يممۋنيتەت قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت. ۇلتىمىزدىڭ ەرتەڭىنە جانىمىز شىن اشىسا، ۇرپاققا بىرلىگى بەكەم، ىنتىماعى جاراسقان مەملەكەت قالدىرۋدى ويلاۋىمىز كەرەك. وسى جولدا ءبارىمىز ءبىر كىسىدەي اتسالىسىپ، اقىلمەن ارەكەت ەتەيىك.

ماۋلەن اشىمباەۆ،

«نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى 

ult.kz

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: