كوز قاراس ساياسات

بۇل ءبىزدىڭ اڭعالدىعىمىز با، ناداندىعىمىز با كىم بىلگەن…

kerey.kz

 |  Mar 25, 2019

ايتەۋىر ماعان ءبىزدىڭ قوعامنىڭ ەل قورعاۋ، جەر قورعاۋ، مەملەكەتتىلىكتى قورعاۋعا قاتىستى پىكىرلەرى ەشقاشان ۇناعان ەمەس. “ەلگە قىتايدان قاۋىپ تونسە، ورىس قورعاپ بەرەدى، ورىستان قاۋىپ تونسە، قىتاي قورعاپ بەرەدى، تالىپتەردەن قاۋىپ تونسە، انا ەكەۋى قورعاپ بەرەدى”. بىزدە ءبارى وسىنداي “گەوساياساتكەرلەر”. بىراق وسى “گەوساياساتكەرلەر” قورعاپ بەرەتىن كوكەلەرى قورعاپ العاننان سوڭ، سەنى مەملەكەت رەتىندە مويىنداۋدى قويىپ قۇرامىنا قوسىپ الاتىنىن تۇسىنەدى ما ەكەن الدە وسىلار بىردەمەسىن تەگىن قورعاپ بەرەدى دەگەنگە راس، مۇلتىكسىز سەنە مە ەكەن. بۇنداي پاتەرناليستىك پىكىردەگى ادامدار مەنىڭشە ءوز مەملەكەتى ءۇشىن ءشوپ باسىن سىندىرعىسى كەلمەيتىن “حالياۆششيكتەر”. مەملەكەت بولعاسىن ونىڭ قاۋىپسىزدىگى دەگەن بولادى، ونىڭ جانجالدارى، ءتىپتى سوعىسى دا بولادى، ول ءۇشىن ءولۋ دەگەن دە بار، سوعان حالىقتىڭ يدەيالىق دايىندىعى بولۋ كەرەك دەگەن تۇسىنىك، مەنىڭشە ءبىزدىڭ ادامداردا جوق.
سايكەسىنشە بۇلاردىڭ بىرەۋىنىڭ دە اۋىزىنان ء“بىز ءوزىمىزدى ءوزىمىز قورعاۋىمىز كەرەك، ونىڭ مىنانداي جولدارى بار” دەگەندى ەستىمەپپىن.
ء“بىز ازبىز، بەيشارامىز، اندايمىز” دەگەن اڭگىمە دە بۇل جەردە جۇرمەيدى. كەزىندە حالقىنىڭ سانى 2 – 3 ملن عانا بولاتىن يزرايل وزىنەن ءجۇز ەسە كوپ 300 ملن اراپتى سوعىستا تىزە بۇكتىرىپ قازىر قۇدىرەتتى اسكەر قۇرىپ الدى. قازىر سول يزرايل – 400 ملن اراپقا دەس بەرمەي وتىرعان اسكەري دەرجاۆا. “حالىق سانىنىڭ ازدىعى” دەگەن اڭگىمە – زاماناۋي قارۋلاردى مەڭگەرىپ، اسكەرىن مۇزداي قارۋلاندىرىپ، كاسىبي بىلىكتى اسكەر قۇرىپ، ونىڭ ساپاسىن جوعارعى دەڭگەيگە جەتكىزگەن مەملەكەتتەر ءۇشىن تۇك ەمەس، ول تەك بەيشارانىڭ اڭگىمەسى.
دەنى دۇرىس جۇرت، سوعىستا اسكەردىڭ سانى ەمەس، ونىڭ ساپاسى شەشۋشى ءرول وينايتىنىن باياعىدا ءتۇسىنىپ ءبارىن سوعان سالىپ جاتىر.  
قازىر مىقتى دايىندىقتان وتكەن، مۇزداي قارۋلانعان ون شاقتى ادامنان تۇراتىن توپ، ءبىر روتا بوسبەلبەۋ ساربازىڭىزدان ارتىق، سول ءبىر توپ، ءبىر قاۋىم بوقمۇرىن سولداتتى وپ – وڭاي جايراتىپ كەتە سالادى. اقش تىڭ اۋعانستانداعى، باسقا ەلدەردەگى وپەراتسيالارى سونى دالەلدەپ كەلەدى. زاماناۋي جاراقتار اسىنعان امەريكاندىق ساربازدار تۇنگى دە كۇندىزگى دە جورىقتارعا وتە بەيىم، جابايى تالىپتەردى پىتىرلاتىپ قويداي قىردى.
ال اسكەري تەحنيكاڭىز ۇزدىك بولسا سوعىس دالاسىندا كىمنىڭ قوجايىن بولاتىنىن تاعى دا سول يزرايل دالەلدەپ بەردى. يزرايل، سوۆەتتىڭ توت باسقان قارۋلارىمەن قارۋلانعان اراپ ەلدەرىنىڭ اسكەرلەرىن وزىنە قاراي ءبىر قادام اتتاپ باستىرمادى.
ال ەندى ءبىز سياقتى – تەرىسكەيىندە ءومىرى جەرگە تويمايتىن مەشكەي ورىسى بار، كۇنگەيىندە “كالاشنيكوۆ” اۆتوماتىنا سۇيەنگەن كىر – كىر قاباساقال تالىپتەرى بار، شىعىسىندا ميلليارد قىتاي ءنوپىرى بار “گەوگرافيالىق قورادا” وتىرعان حالىقتىڭ ءوز قورعانىسىنا قاتىستى يدەياسى تەك جاۋىنگەردىڭ يدەياسىنداي بولۋى كەرەك. ال ول حالىقتىڭ ونداي نيەتى، ماقساتى بولماسا وعان مەملەكەت اتانىپ نە كەرەك؟
باياعىدا، 1939 جىلى 150 ملن حالقى بار كسرو مەملەكەتى، 3 ملن حالىق سانى بار فينليانديا مەملەكەتىنە سوعىس اشىپ ات قويعاندا، فيندار وعان اسقان قايسارلىقپەن تويتارىس بەرىپ، ءوز مەملەكەتتىلىگىن قورعاپ قالعان ەكەن. فيندار سول كەزدە ءبىراز جەرىنەن ايىرىلدى ارينە، بىراق ولار مەملەكەتتىلىگىن قورعاپ قالدى. سوندا بريتانيا پرەمەر ءمينيسترى – ۋ. چەرچيلل بۇل جونىندە “ەگەر مەملەكەت سوعىس پەن سوردىڭ ەكەۋىنەن، سوردى تاڭدايتىن بولسا، ول مەملەكەت سورلى دا بولىپ ۇلگەرەدى، الاساپىران سوعىستى دا كورەدى، فيندار ارلى بيىك حالىق بوپ شىقتى، ولار ار مەن نامىستى تۋ ەتىپ باسقا جولدى تاڭدادى” دەپ وسى ءفيننىڭ وجەتتىگىنە ءتانتى بولىپ، اتالى ءسوزىن ايتقان ەكەن. مىنە، سىزدەرگە يدەيالىق دايىندىق پەن قايسارلىقتىڭ ۇلگىسى.
وكىنىشكە وراي، بىزدە بۇنىڭ بىردە بىرەۋى جوق ەكەن:
1. ء“وزىمىزدى ءوزىمىز قورعاۋىمىز كەرەك” دەگەن يدەيا.
2. كاسىبي بىلىكتى اسكەر.
3. وزىق اسكەري تەحنيكا، تەحنولوگيا.
4. جەرىمىز ءۇشىن ولەمىز، جان بەرەمىز، سوعىسامىز دەگەن تاباندىلىق.

ولجاس ءابىل facebook پاراقشاسىنانا الىندى