كوز قاراس ساياسات

«ماڭگىلىك داڭق –  ماڭگىلىك اقىماقتىق!»

kerey.kz

 |  May 10, 2019

Marat Baidildauly

ەرتەڭ قازاقستاننىڭ بىرقاتار قالالارىندا رەسەيدىڭ ۇلگىسىمەن «بەسسمەرتنىي پولك» شەرۋى وتپەك. بۇل «قىزىل دەرت» قازاقستانعا جەتكەلى دە بىرنەشە جىلدىڭ ءجۇزى بولىپتى. اسىرەسە، قىرىمدى اننەكسيالاۋدان، لۋگانسكى مەن دونەتسكىدەگى سەپاراتيستەردى قولداۋ قيمىلدارىنان كەيىن «بەسسمەرتنىي پولك» ورىس الەمىنىڭ اجىراماس بولشەگىنە اينالىپ كەتتى. وتكەن جىلى 9 مامىردا بىزدەگى ورىس دياسپوراسى وكىلدەرىنىڭ كولوراد لەنتاسىمەن الەمىشتەنىپ، كولىكتەرىنىڭ توبەسىنە «تانك مۇناراسىن»، «پۋلەمەت راسچەتىن» ورناتىپ قۇتىرعانىن كوزىممەن كوردىم. الماتى يمپەريالىق استامشىلىقتارمەن سۋارىلعان ۇلىدەرجاۆالىق ءشوۆينيزمىنىڭ وزىندىك ساحناسى بولدى دا شىقتى. وسى سۇمدىقتى بۇدان بىلاي جەدەل توقتاتۋ قاجەت!
گەرمانيانىڭ Deutschlandfunk گازەتى جازباقشى، «بەسسمەرتنىي پولك» و باستا ساياساتتان اۋلاق اكتسيا رەتىندە ويلاستىرىلعانىمەن ول دەمدە كرەملدىڭ «باقىلاۋىنا» كوشتى. قازىر «بەسسمەرتنىي پولك» رەسەيدىڭ يدەولوگيالىق قۇرالىنا اينالىپ كەتتى». ونىسى راس!
بۇگىندە ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىستى ارقاۋ ەتكەن «بەسسمەرتنىي پولك» اكتسياسى نەگىزىنەن ءۇش ماقساتقا قىزمەت ەتەدى. ءبىرىنشىسى، ورىس الەمىنىڭ ىقپالىن كەڭەيتۋ، ەكىنشىسى، اكتسيا كەزىندە كوتەرىلگەن قىزىل جالاۋ توڭىرەگىنە يكەمگە كونەتىن رەسپۋبليكالاردى باياعىداعىداي ءبىر تۋدىڭ ياعني قىزىل جالاۋدىڭ استىنا جيناۋ. دالىرەگى كسرو-نى قالپىنا كەلتىرۋ. ءۇشىنشىسى قاتارىنىڭ كوپتىگىمەن سەس كورسەتۋ. قازاقستاندا وتكىزىلمەك «ماڭگىلىك داڭق – بەسسمەرتنىي پولك كازاحستانا» دەگەن اكتسيانىڭ تۇپكى ءمانى سول.
ستالين زامانىندا سوۆەت اسكەرلەرىنىڭ مىقتىلىعىن كورسەتۋ ءۇشىن شىعىن گەرمانيا شىعىنىنان دا از ەتىپ 7 ميلليون دەپ كورسەتىلدى. برەجنەۆتىڭ زامانىندا سوعىس شىعىنى 20 ميلليون دەلىندى. گورباچەۆ زامانىندا اقيقاتتار اشىلىپ شىعىن كولەمى 27 ميلليونعا دەيىن ۇلعايدى. ال تاياۋدا سسسر مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ كوميتەتىنىڭ قۇپيالىق رەجيمىنەن شىعارىلعان دەرەكتەرى بويىنشا سوۆەت وداعىنىڭ ۇلى وتان سوعىسىنداعى شىعىندارى 42 ميلليون ەكەندىگى انىقتالدى. ونىڭ 19 ميلليوننان استامى اسكەري ادام بولسا، 23 ميلليونى قاراپايىم ازاماتتار.
فاشيستىك گەرمانيا بۇكىل ەكىنشى جاھان سوعىسىنىڭ بارىسىندا ەڭ كوپ دەگەندە 8,3 ميلليون ادامىنان ايىرىلعان. ونىڭ 4,7 ميلليونى اسكەريلەر، 3,6 ميلليونى جاي ادامدار. ارا قاتىناسىنا قاراساڭىز ولتىرىلگەن ءبىر فاشيستكە بەس سوۆەت سولداتى جانىن بەرگەن (كەيبىر اۆتورلار شىعىن 1:10 بولعانىن دا ايتادى).
بۇل تسيفرلار نەنى بىلدىرەدى؟
بۇل تسيفرلار ورىس قولباسشىلارىنىڭ توپاستىعىن، سوعىس جۇرگىزۋ تاسىلدەرىن جەتكىلىكتى مەڭگەرمەگەندىگىن، كومانديرلەردىڭ تاكتيكالىق جانە ستراتەگيالىق ويلاۋدان ماقۇرىم ەكەندىگىن، ءوز جاۋىنگەرلەرىن اجالعا كوزسىز ايداي بەرگەنىن، قىناداي قىرىلعان حالقىنا قىلشىعى دا قيسايماعاندىعىن كورسەتەدى.
جەڭىس اقيقاتىندا سوۆەت ادامدارىنىڭ جويداسىز قۇرباندىقتارى ارقاسىندا كەلگەن. 42 ميلليون ءومىر! نەمىس پۋلەمەتشىلەرى وققا ايدالعان قىزىل ارميا جاۋىنگەرلەرىن قاتار-قاتارىمەن قىرعاندا قازا تاپقانداردىڭ كوپتىگى سونشالىق، كەيبىر پۋلەمەتشىلەر ەسىنەن اداسىپ جىندى بوپ كەتكەن.
«بەسسمەرتنىي پولكتى» ۇيىمداستىرۋشىلار كەڭەس وداعىنىڭ ەڭ ۇلكەن ماسقاراسى – ءوز حالقىن ءوزى قىرعانى تۋرالى جۇمعان اۋىزدارىن اشپايدى. ەگەر ءوز سولداتتارىنا، ءوز حالقىنا جاناشىرلىقپەن قاراسا ورىنسىز قۇرباندىقتاردىڭ تىم بولماسا تەڭ جارتىسىن ءتىرى الىپ قالۋعا بولار ەدى. سونداي جويداسىز قۇرباندىقتارعا جول بەرگەن كەشەگى سوۆەتتىك قولباسشىلاردىڭ، كوممۋنيستەردىڭ «بەسسمەرتنىي پولك» ارقىلى توككەن «قولتىراۋىن كوز جاسى» قازا تاپقان 42 ميلليون ادامنىڭ رۋحىن مازاق ەتكەنمەن بىردەي. سوندىقتان بۇل اكتسيانى «ماڭگىلىك داڭق – ماڭگىلىك اقىماقتىق» دەر ەدىم. «بەسسمەرتنىي پولك» – بەسسمەرتنىي يديوتيزم!» دەگەن انىقتاماعا ەش نارسە الىپ، قوسا المايسىڭ!