قازاقتى شوقىندىرتپاعان ايقوجا يشان
kerey.kz
قازاقتى شوقىندىرتپاعان يدەيالوگيانىڭ بەل ورتاسىندا اقتايلاق بي، شورمان بيلەرمەن بىرگە بولعان ايقوجا يشان (1773 — 1858 ) ءۇش جۇزگە ءپىر بولعان باباما تاعزىم!ءسىبىر تۇرىكتەرىنىڭ ءدىنسىز، ءتىلسىز، ءدىلسىز ورىستانعان يماننان يۆانعا اينالعان فونىندا، قازاقتىڭ ءوزىن – ءوزى ساقتاپ قالۋىندا تۇركى – يسلام قۇندىلىعى مəيەگى يمام اعزام Əبۋ حانيفا مəسھəبىنە مəڭگى قارىزدارمىز.
ول زاماندا دا سەكتالار سويقانى تولاستاعان ەمەس!
بىراق قوجالار ينستيتۋتى ءوز مىندەتىن
قازاقتىڭ رۋحانيات تا، بايلار اريستوكراتياسىمەن بىرلەسىپ جەڭىپ شىقتى.
وسى قۇبىلىس قازاق تاريحىندا ايتىلمايدى. وقۋلىقتاردان سىزىلىپ تاستالعان.
قۇپيا قۇيتىرقى ساياسات ۆاحابي – سالافيلەردىڭ، قازاققا تازا يسلام ءدىنى 1991 جىلى كەلدى دەگەن بەكبولات تىلەۋحاننىڭ پارلامەنتتە اشىق سالافيلىك كەزىمەن بايلانىستا ما؟
Əيتەۋىر ادامزاتتىڭ 2 ۇستازى Əل فارابيدەن باستاپ ورتا ازيا رەنەسانسىن سىيلاعان قوجالار ينستيتۋتىنىڭ قالىپتاسقان مەشىت – مەدرەسەسى رۋحانياتىن كورمەۋ، بۇل نايومنيكتەردىڭ سوقىرلىعى ەمەس، سىرتقى ىقپالدى كۇشتەردىڭ ملرد تاعان قارجىسىنا “ەسەكتىڭ ارتىن جالاساڭ دا، اقشا تاپتىڭ” كەرى ەمەس دەپ كىم ايتا الادى؟
ەڭ سوراقىسى، ولار قاشىپ قۇتىلار؟
ءبىرىن – ءبىرى باۋىزداۋعا ايداپ سالىنعان قارا قازاقتىڭ قانى سۋداتس اعاتىنى داۋسىز.
رەپەتيتسيا رەتىندە قانشا تەراكتى جاسالىندى؟ وترابوتكا نا ليتسو.
قازپارلامەنت تالتاڭداعان دەپۋتتاتتاردىڭ ىقپالىندا ەكەنىن دəلەلدەيتىن جالعىز فاكت:
انتيسالافيت زاڭىن ءتىپتى ۋəدە بەرىپ، ارتىنان ساۋديتتەردىڭ ىقپالىنا تۇسكەن ن. نازارباەۆتىڭ ءوزى زاڭ شىعارتا الماۋى!
ەندى وقيعا قالاي دامىيدى؟
كورەگەن ەب تاريحي مۋسورعا لاقتىرىلعان تورەلەر يستيتۋتىن قازاق حاندىعى 550! ارقىلى جارق ەتكىزدى!
(جيرينوۆسكي مەن پۋتين، تاريحشى ورىس شوۆينيستەرىنىڭ كەكەسىندى پريكولدارىن تىڭداۋعا ءمəجبۇر بولدىق)
ەندى قازاقتىڭ كودى بولعان ( مايلىقوجانىڭ تەرمەسى، ءدىني – رۋحاني فيلوسوفياسى ت.ب.) قوجالار ينستيتۋتىن جارىققا شىعارىپ، رۋحاني جاڭعىرامىز؟
ءبىر پەسسيميست شəكىرتىم:
– كوكە قىينالماي اق قويىڭىز.
سالاف – ۆاحابتار تەررورلىق زاحۆات جاساپ، قان توگىستە، ويدان قىردان جىينالعان مولدالار ءوز باستارىن ساۋعالاپ قاشادى.
سول كەزدە:
– اتا – بابالارىڭىزدىڭ جولىنا ەگە بولىڭىزدار! — دەپ تاريح ساحناسىنا قوجالاردى قايتا شاقىرادى! — دەيدى.
نە ايتۋعا بولادى؟
بۇل يدەيانى ءبىرىنشى ايتقان اكادەميك سالىق زيمانوۆ بولاتىن.
مىنا شەتەلگە بارعان مەدرەسە شəكىرتتەرى əر كىمنىڭ جەتەگىندە سەكتانت بولادى. قازاقتى وزىنە – ءوزىن قارسى قويىپ، قان توگەدى. سول بولماس ءۇشىن مىڭداعان جىل قىزمەتى بار قوجالار ينستيتۋتىنا ءدىندى قايتارىپ بەرۋ كەرەك دەگەن بولاتىن.
وعان ەگەمەندىلىكتىڭ بۋىنا ماسايراعان كوڭىل نە ىستەدى؟ سىرتتان كەلگەن اقشانىڭ بۋىن قوسىڭىزدار!
جازۋشى قالتاي مۇحامەدجانوۆ پەن مۋفتي راتبەك قاجىنىڭ ايتىسى استارىندا نە تۇر؟
وسى سەكتا تۇردى.
مەنىڭ ءدىني حابارىم نە ءۇشىن جابىلدى؟
ۆاحابيزم يدەياسى ءيىسى سۋعارىلعان حاليفا التاي قۇرانى نە ءۇشىن ءجۇز مىڭداعان تيراجبەن تەگىن تاراتىلدى؟
وسى سەكتا تۋرالى سۇقباتىما جاۋاپ بەرە الماي، حاليفا ميكرو ينسۋلت السا دا، مەن: — ەرتەڭگى بارريكادا ەكى جاعىنا بولىنەتىن قازاق جاستارى ءۇشىن ءسىز ءدىن قايراتكەرى جاۋاپ بەرەسىز! – دەپ كامەرانى توقتاتپادىم. سكورىي كەلىپ، ۋكول سالىپ جاتسا دا!
مىنە، وسى جاعدايعا تىرەلدىك!
ەب تىكەلەي جاۋاپ بەرەتىن جاعداي!
Kalila Umarov ءتىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى
پىكىر قالدىرۋ