|  |  | 

شوۋ-بيزنيس قازاق شەجىرەسى

الاتاۋدىڭ باۋىرىن مەكەندەگەن قىرعىز ۇلتىنا قاتىسىمىز جوق.

Dimash-i-dzheki“اجەم راحيمانىڭ رۋى ءالىمنىڭ ىشىندەگى — جاقايىم، ونىڭ ىشىندە – بىلامىق. ول كىسى بويجەتىپ، جاقايىم رۋىنىڭ ىشىندەگى تالپاق، قىرعىز رۋىنىڭ جيەنى تولەۋباي دەگەن كىسىگە تۇرمىسقا شىعادى. ەكەۋى بىرنەشە بالا سۇيەدى. ءسويتىپ جۇرگەندە وتىزىنشى جىلداردىڭ الاساپىرانى باستالادى. اشتىقتىڭ كەزىندە تولەۋباي اتامىز ءولىپ، اجەمىز بالا-شاعاسىن اشتان ءولىپ قالماس ءۇشىن ۋاقىتشا بالالار ۇيىنە وتكىزىپ، الاساپىران زاماندا ولاردان كوز جازىپ قالادى. اۋىلدا امان قالعان ۇلكەندەر اقىلداسا وتىرىپ، سۇيەنەر تىرەگىنەن، بالا-شاعاسىنان تىرىدەي ايىرىلعان قام كوڭىل راحيما اجەمدى الىمگە سىڭگەن قىرعىز رۋىنىڭ ىشىندەگى باراق، ونىڭ ىشىندەگى تىلەۋبايدان تارايتىن، جۇبايى قايتىس بولعان مەنىڭ اتام ايتبايعا قوسادى. جان-جاقتاعى اعايىن-تۋىستىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ەكى جارتى ءبىر ءبۇتىن بولىپ، ءتۇتىن تۇتەتەدى. كوپ ۇزاماي ومىرگە مەنىڭ اكەم كەلەدى. اناداي جاعدايلاردان كەيىن دۇنيەگە كەلگەن بالا ءتىپتى ءتاتتى كورىنەدى عوي، ەكەۋى دە: «بىزگە بۇل بالانى قۇداي بەردى…» دەسە كەرەك. ءسويتىپ، ەكى شاڭىراقتىڭ وشكەن وتىن تۇتاتقان سابيگە قۇدايبەرگەن دەگەن ەسىم بەرىلەدى. اكەمىز 7-8 جاسقا كەلگەندە، تاعى ءبىر قۋانىشتى جاعداي بولىپتى. اجەمنىڭ تولەۋبايدان تۋعان ايازباي دەگەن ۇلى امان تابىلادى. ايتباي اتام توي جاساپ، باۋىرىنا باسقان. ايازباي دا مەيىرىمدى، ەلگەزەك بوزبالا ەكەن، لەزدە اتاما باۋىر باسادى.مەنىڭ اكەم قۇدايبەرگەندى ەركەلەتىپ، ەرتىپ جۇرەدى ەكەن.
ءبىر كۇنى ايتباي اتام اتتان قۇلاپ، مەرتىگەدى. دەرتى ابدەن مەڭدەپ، ومىردەن وزار الدىندا ۇلى ايازبايدى شاقىرىپ الىپ: “بالام، ەستيار جىگىت بولىپ قالدىڭ، مەنىڭ ۋاقىتىم تاياعان سياقتى، ءىنىڭ قۇدايبەرگەن وزىڭە امانات، ەشقاشان بولىنبەڭدەر، ساعان سەندىم…” دەپ ءۇزىلىپ جۇرە بەرىپتى. كەيىنىرەك اناسى دا ومىردەن وزىپتى. اتامىز قايتقان كەزدە مەنىڭ اكەم قۇدايبەرگەن بار بولعانى توعىز جاستا ەكەن.
اكە اماناتىنا بەرىك ايازباي اتامىز ءىنىسى قۇدايبەرگەندى جەتەلەپ ءجۇرىپ ءوسىرىپ، باراقتىڭ تىلەۋبايىنان، جاقايىمنىڭ تالپاعىنان تارايتىن بارلىق تۋىس، تۋعاننىڭ مەيىرىمىن بويىنا تەڭ سىڭىرەدى. اكەم جاقايىم مەن باراقتىڭ ورتاق بالاسى بولىپ ەر جەتەدى.
اسكەر قاتارىنان كەلگەن سوڭ، اعاسىنىڭ اق باتاسىن الىپ
اكەم الماتى اۋىلشارۋاشىلىق ينستيتۋتىنا وقۋعا تۇسەدى.
وقىپ ءجۇرىپ، اقتوبەنىڭ شالقار وڭىرىنەن كەلگەن، ءالىمنىڭ شەكتىسىنەن تارايتىن قاباقتىڭ قىزى، مەنىڭ انام ميۋامەن تانىسىپ، شاڭىراق كوتەرەدى.
ەكەۋىنەن ءۇش بالا وربىدىك – مەن، اپكەم گۇلزيرا، قارىنداسىم نۇرگۇل.
مەن 1993 جىلى ينستيتۋت ءبىتىرىپ، ءالىمنىڭ شەكتىسىنەن، ونىڭ ىشىندە نازار رۋىنىڭ باشەنىنەن تارايتىن ەرمەكقىزى سۆەتامەن شاڭىراق كوتەردىم.
اللاعا شۇكىر، قازىر ەكى ۇلىمىز، ءبىر قىزىمىز بار.
اتا-انامىزبەن بىرگە ءبىر شاڭىراق استىندا تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز.
P.S. الاتاۋدىڭ باۋىرىن مەكەندەگەن قىرعىز ۇلتىنا قاتىسىمىز جوق.
قۇداندالى، جەكجاتتى بولار كەزدە عانا ايتىلاتىن رۋ تارماقتارىن، ءومىر تاريحىن جاريالى تۇردە بايانداۋعا ءماجبۇر ەتكەن “جۋرناليستەرگە” نە دەيىن…
قانات ايتباەۆ.

Related Articles

  • عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    Altyn Magauina بۇگىن اتامىزدىڭ ەڭ جاقىن شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى، ءبىزدىڭ باۋىرىمىز، قازاقتىڭ ماقتان تۇتاتىن جاستارىنىڭ ءبىرى عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاسقا تولىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن بۇل كۇن – جاي عانا عالىمنىڭ تۋعان كۇن ەمەس، بۇل – ونىڭ جارتى عاسىرلىق ونەگەلى ءومىر جولىنىڭ، ادال ەڭبەگىنىڭ، بيىك پاراسات پەن ادامگەرشىلىگىنىڭ مەرەكەسى. ءبىز عالىمدى تەك تەرەڭ ءبىلىمى ءۇشىن ەمەس، ۇلكەن جۇرەگى ءۇشىن قادىرلەيمىز. عالىمنىڭ الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ، “ازاتتىق راديوسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ، بۇگىندە امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىندە ابىرويلى جۇمىس اتقارىپ جۇرگەنى ونىڭ تاباندىلىعىنىڭ، بىلىمگە قۇشتارلىعىنىڭ جانە ەڭبەكقورلىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى. الايدا ادامنىڭ شىنايى باعاسى ونىڭ قىزمەتىمەن نەمەسە جەتكەن جەتىستىكتەرىمەن عانا ولشەنبەسە كەرەك. ادامنىڭ قادىرى ونىڭ جۇرەگىندە،

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • ەل قورعانى – المات ساردار

    ەل قورعانى – المات ساردار

    ساردار المات توبابەرگەنۇلى – ءوز داۋىرىندە ەل باسقارعان، بەدەلدى تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولعان. ول ىرعىزدا بولىس قىزمەتىن اتقارىپ، حالىق اراسىندا سىيلى ادام رەتىندە تانىلعان. المات توبابەرگەنۇلىنىڭ ەرلىك پەن ەلدىك توعىسقان دارا جولىن كەيىن بالالارى سامىرات پەن تورەمۇراتتا جالعىستىردى. ال ونىڭ شوبەرەسى عالىمجان ءابدىسالاموۆ ەۋروپا مەن ورتا ازياعا تانىمال قازاقتان شىققان تۇڭعىش سكريپكاشى بولعان. ءحىح عاسىردىڭ باسىندا دۇنيەگە كەلىپ، سول عاسىردىڭ سوڭعى ون جىلدىعىندا ومىردەن وتكەن المات توبابەرگەنۇلى باسىنداعى بيلىگى مەن بەدەلىن ەلىنىڭ يگىلىگىنە، جۇرتىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە ارنالعان ءوز زامانىنىڭ ايتۋلى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى ەدى.  «ارجاعى دا اتاقتى ەر…» تاعى ءبىر ءجۇز جىل ءارى جىلجىپ، ءحVىىى عاسىر تاريحىن پاراقتاساق، ول كەزەڭدە ەل باسىنان وتكەن قايعىلى وقيعالار كوپ بولعانىن كورەمىز، «اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما» حالقىمىزدى

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: