|  |  | 

شوۋ-بيزنيس قازاق شەجىرەسى

الاتاۋدىڭ باۋىرىن مەكەندەگەن قىرعىز ۇلتىنا قاتىسىمىز جوق.

Dimash-i-dzheki“اجەم راحيمانىڭ رۋى ءالىمنىڭ ىشىندەگى — جاقايىم، ونىڭ ىشىندە – بىلامىق. ول كىسى بويجەتىپ، جاقايىم رۋىنىڭ ىشىندەگى تالپاق، قىرعىز رۋىنىڭ جيەنى تولەۋباي دەگەن كىسىگە تۇرمىسقا شىعادى. ەكەۋى بىرنەشە بالا سۇيەدى. ءسويتىپ جۇرگەندە وتىزىنشى جىلداردىڭ الاساپىرانى باستالادى. اشتىقتىڭ كەزىندە تولەۋباي اتامىز ءولىپ، اجەمىز بالا-شاعاسىن اشتان ءولىپ قالماس ءۇشىن ۋاقىتشا بالالار ۇيىنە وتكىزىپ، الاساپىران زاماندا ولاردان كوز جازىپ قالادى. اۋىلدا امان قالعان ۇلكەندەر اقىلداسا وتىرىپ، سۇيەنەر تىرەگىنەن، بالا-شاعاسىنان تىرىدەي ايىرىلعان قام كوڭىل راحيما اجەمدى الىمگە سىڭگەن قىرعىز رۋىنىڭ ىشىندەگى باراق، ونىڭ ىشىندەگى تىلەۋبايدان تارايتىن، جۇبايى قايتىس بولعان مەنىڭ اتام ايتبايعا قوسادى. جان-جاقتاعى اعايىن-تۋىستىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ەكى جارتى ءبىر ءبۇتىن بولىپ، ءتۇتىن تۇتەتەدى. كوپ ۇزاماي ومىرگە مەنىڭ اكەم كەلەدى. اناداي جاعدايلاردان كەيىن دۇنيەگە كەلگەن بالا ءتىپتى ءتاتتى كورىنەدى عوي، ەكەۋى دە: «بىزگە بۇل بالانى قۇداي بەردى…» دەسە كەرەك. ءسويتىپ، ەكى شاڭىراقتىڭ وشكەن وتىن تۇتاتقان سابيگە قۇدايبەرگەن دەگەن ەسىم بەرىلەدى. اكەمىز 7-8 جاسقا كەلگەندە، تاعى ءبىر قۋانىشتى جاعداي بولىپتى. اجەمنىڭ تولەۋبايدان تۋعان ايازباي دەگەن ۇلى امان تابىلادى. ايتباي اتام توي جاساپ، باۋىرىنا باسقان. ايازباي دا مەيىرىمدى، ەلگەزەك بوزبالا ەكەن، لەزدە اتاما باۋىر باسادى.مەنىڭ اكەم قۇدايبەرگەندى ەركەلەتىپ، ەرتىپ جۇرەدى ەكەن.
ءبىر كۇنى ايتباي اتام اتتان قۇلاپ، مەرتىگەدى. دەرتى ابدەن مەڭدەپ، ومىردەن وزار الدىندا ۇلى ايازبايدى شاقىرىپ الىپ: “بالام، ەستيار جىگىت بولىپ قالدىڭ، مەنىڭ ۋاقىتىم تاياعان سياقتى، ءىنىڭ قۇدايبەرگەن وزىڭە امانات، ەشقاشان بولىنبەڭدەر، ساعان سەندىم…” دەپ ءۇزىلىپ جۇرە بەرىپتى. كەيىنىرەك اناسى دا ومىردەن وزىپتى. اتامىز قايتقان كەزدە مەنىڭ اكەم قۇدايبەرگەن بار بولعانى توعىز جاستا ەكەن.
اكە اماناتىنا بەرىك ايازباي اتامىز ءىنىسى قۇدايبەرگەندى جەتەلەپ ءجۇرىپ ءوسىرىپ، باراقتىڭ تىلەۋبايىنان، جاقايىمنىڭ تالپاعىنان تارايتىن بارلىق تۋىس، تۋعاننىڭ مەيىرىمىن بويىنا تەڭ سىڭىرەدى. اكەم جاقايىم مەن باراقتىڭ ورتاق بالاسى بولىپ ەر جەتەدى.
اسكەر قاتارىنان كەلگەن سوڭ، اعاسىنىڭ اق باتاسىن الىپ
اكەم الماتى اۋىلشارۋاشىلىق ينستيتۋتىنا وقۋعا تۇسەدى.
وقىپ ءجۇرىپ، اقتوبەنىڭ شالقار وڭىرىنەن كەلگەن، ءالىمنىڭ شەكتىسىنەن تارايتىن قاباقتىڭ قىزى، مەنىڭ انام ميۋامەن تانىسىپ، شاڭىراق كوتەرەدى.
ەكەۋىنەن ءۇش بالا وربىدىك – مەن، اپكەم گۇلزيرا، قارىنداسىم نۇرگۇل.
مەن 1993 جىلى ينستيتۋت ءبىتىرىپ، ءالىمنىڭ شەكتىسىنەن، ونىڭ ىشىندە نازار رۋىنىڭ باشەنىنەن تارايتىن ەرمەكقىزى سۆەتامەن شاڭىراق كوتەردىم.
اللاعا شۇكىر، قازىر ەكى ۇلىمىز، ءبىر قىزىمىز بار.
اتا-انامىزبەن بىرگە ءبىر شاڭىراق استىندا تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز.
P.S. الاتاۋدىڭ باۋىرىن مەكەندەگەن قىرعىز ۇلتىنا قاتىسىمىز جوق.
قۇداندالى، جەكجاتتى بولار كەزدە عانا ايتىلاتىن رۋ تارماقتارىن، ءومىر تاريحىن جاريالى تۇردە بايانداۋعا ءماجبۇر ەتكەن “جۋرناليستەرگە” نە دەيىن…
قانات ايتباەۆ.

Related Articles

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعى

    Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعى

    شۆەتسيا مەن دانيا ۋكرايناعا ارناپ بريتان-شۆەد وندىرىسىندەگى زاماناۋي Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعىلارىن ساتىپ الۋعا بىرىگىپ كىرىستى. كەشەن اسىرەسە جاقىن قاشىقتىقتا ۇشاتىن يراندىق «شاحەد» دروندارىنا قارسى ەڭ ءتيىمدى قارۋدىڭ ءبىرى. قازىرگى ۋاقىتتا Tridon Mk2 ءوز كلاسىنداعى ەڭ وزىق اۋە شابۋىلىنا قارسى جۇيە سانالادى. Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعىسىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى اتىس قارقىنى. ول مينۋتىنا 300 وققا دەيىن جاۋدىرا الادى. وسىلايشا اۋە كەڭىستىگىنە ەنەتىن شاعىن درونداردىڭ كوزىن جىلدام ءارى ءدال جويۋعا مۇمكىندىك تۋادى. تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى اتىلاتىن 40-مم سناريادتاردىڭ قۇنى نەبارى 27 دوللاردى قۇرايدى. ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ەكەنىن دالەلدەيدى. قارۋ-جاراق سالاسىنداعى ماماندار ۋكرايناداعى اسكەري قاقتىعىستاردى ەسكەرە وتىرىپ، ارزان ءارى ءتيىمدى اۋە قورعانىسى قارۋىنا سۇرانىس جوعارى ەكەنىن ايتادى. Tridon Mk2 جۇيەسىندە قولدانىلاتىن ارنايى بريتاندىق

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: