كەيدە قوعامدى ءبىر عانا وقيعا قوزعالىسقا ءتۇسىرىپ، ىشتە قاتقان شەمەندى جارىپ جىبەرەدى. بۇل جولى ءدال سونداي احۋال ورىن الدى. Magnum دۇكەندەر جەلىسىندە ورىس ءتىلدى ءبىر ازامات قازاق ءتىلىن بىلمەيتىن كۋرەرگە شاعىم ءتۇسىرىپ، ارتىنان دۇكەن اكىمشىلىگى الگى كۋرەردى جۇمىستان شىعارىپ، ماسەلەنى جىلى جاۋىپ قويا سالماق بولعاندا، جۇرتشىلىق وقىستان ويانىپ كەتتى.

بۇل تەك ءبىر ازاماتتىڭ رەنىشى نەمەسە دۇكەننىڭ ىشكى ءتارتىبى ەمەس. بۇل – تىلدىك تەڭسىزدىككە قارسى ۇلتتىڭ رەفلەكسى. قازاقتىڭ ءوزى، ءوز جەرىندە، ءوز تىلىندە سويلەي المايتىن كۇنگە جەتتىك پە دەگەن سۇراق سانانى سىزداتىپ تۇر. ءوز ەلىندە تۇرىپ، ءوز تىلىندە سويلەمەيتىن ازاماتتى قوعامنان الاستاتىلۋى اقىلعا سيمايتىن دۇنيە. ال Magnum دۇكەندەرى جەلىسى وتتى كۇلمەن كومىپ قويعانداي بولدى. قازاق ءتىلى – ەلدىڭ وزەگى. وعان جاسالعان قيانات – ۇلتتىڭ جۇيكەسىنە تۇسكەن سىزات ەكەنىن حالىق جاقسى تۇسىنەدى.

ەگەر ءبىز راسىمەن دەموكراتيالى، ادىلەتتى قوعام قۇرامىز دەسەك، ول ءبىرىنشى كەزەكتە تىلدىك ادىلەتتىلىكتەن باستالۋى كەرەك. ەكى ءتىلدى ساياسات قالانىڭ كەڭسەسىندە نەمەسە «قۇجات ءتىلى» اياسىندا قالۋى مۇمكىن. ال قازاقستاننىڭ شىنايى بەت-بەينەسى – اۋىل. ول اۋىلدا بۇگىنگى تاڭدا جۇرت تەك قازاقشا سويلەيدى. ورىسشا ءبىلىۋ دەگەن ۇعىم وندا باياعىدا-اق ماڭىزىن جوعالتقان. قازاق مەكتەپتەرى مەن بالاباقشالارى كۇن ساناپ ارتىپ، ورىس تىلىنەن ساباق بەرەتىن مۇعالىمنىڭ ءوزى ورىسشانى شالا بىلەتىن كۇيگە تۇسكەنى جاسىرىن ەمەس.

دەمەك، مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىندا قازاق تىلىنە باسىمدىق بەرەتىن كەزەڭ الدەقاشان كەلدى. بۇل تالاپ ەشقانداي شەتتەتۋدى، وشپەندىلىكتى تۋعىزاتىن تالاپ ەمەس. ادىلەتتى تالاپ. ال Magnum سياقتى ءىرى ساۋدا جەلىسىنىڭ مۇنداي جالتاقتىق تانىتۋى – ۇلكەن قاتەلىك بولدى.

وسى تۇستا دۇنيەجۇزىندەگى كەيبىر ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن ەسكە تۇسىرەلىك. ماسەلەن، كانادادا فرانتسۋز ءتىلى كۆەبەك پروۆينتسياسىندا باستى ءتىل سانالادى. ول ايماقتاعى كەز كەلگەن قىزمەت ءتۇرى فرانتسۋزشا كورسەتىلۋى ءتيىس. ەگەر ءبىر مەكەمە اعىلشىن تىلىندە عانا قىزمەت كورسەتىپ، فرانتسۋز ءتىلىن ەلەمەسە، سول مەكەمەگە ايىپپۇل سالىنىپ، ليتسەنزياسىنان ايىرۋعا دەيىن بارادى. بۇل – تىلگە دەگەن قۇرمەتتى زاڭمەن قورعاۋدىڭ ءبىر ۇلگىسى. ال شۆەيتساريادا ءتورت مەملەكەتتىك ءتىل بار. بىراق قاي ايماقتا قاي ءتىل باسىم بولسا، سول تىلدە قىزمەت كورسەتىلۋى مىندەتتى.

ال بىزدە شە؟ قازاق ءتىلىن بىلمەگەنى ءۇشىن ەمەس، بىلەتىن ادامنىڭ ءسوزىن تىڭداماعانى ءۇشىن جۇمىستان شىعۋ كەرەك. وقيعاعا ءمان بەرسەك، كۋرەر اۋىلدان كەلگەن قازاق بالاسى. ءوزىنىڭ ۇلتى مەن ءتىلى ءۇشىن ەشكىمگە جالتاقتاماي، جۇمىسىنا ادال ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ازامات. ال وعان قارسى تۇرعان – ءوز ۇلتىنىڭ وكىلى بولعانىمەن، ءوز تىلىنەن بەزگەن، وزگە تىلدە ۇستەمدىك قۇرعىسى كەلەتىن سانا. Magnum باسشىلىعى وسى تارتىستا قاي تاراپتىڭ ءسوزىن سويلەپ تۇرعانىن تۇسىنبەي قالدى.

قازىر زامان باسقاشا. جاڭا ۇرپاق – ءتىلدى تۋ ەتەتىن ۇرپاق. ولار ورىسشا سويلەمەيدى، سويلەۋدى دە قالامايدى. سەبەبى، بۇل ۇرپاق ءۇشىن قازاق ءتىل – تۇلعالىق ەرەكشەلىك، ۇلتتىق بەدەل، بولمىستىڭ باستى بەلگىسى. ەگەر بۇگىن ءبىز ولاردى «ورىسشا سويلەمەيسىڭ» دەپ جۇمىستان قۋساق، ەرتەڭ ولار بۇل ەلدەن ادىلەتتىك تاپپاي، راديكالدىق جولعا تۇسەدى. مىنە، قاۋىپ وسى جەردەن باستالادى. ەندىگى جەردە قازاق ءتىلىن كەمسىتۋ – ۇلتتىڭ اشۋ-ىزاسىن وياتۋ دەپ قابىلدانۋى كەرەك.

Magnum كەشە تەك ءبىر كۋرەردى ەمەس، ءبىر ۇلتتىڭ جۇرەگىن جارالادى. بىراق بۇل – سوڭعى نۇكتە ەمەس. بۇل – باستاۋ. قوعام ەندى ءۇنسىز قالمايدى. بۇدان كەيىن ءاربىر جارنامادا، ءاربىر كاسسادا، ءاربىر سورەدە قازاق ءتىلىنىڭ ءۇنى انىق ەستىلۋى كەرەك. بۇل – ادىلەت ءۇشىن، تەڭدىك ءۇشىن، ەلدىك ءۇشىن قاجەت.

ەندى مەملەكەت تە ءۇنسىز قالماۋى كەرەك. قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىڭ تىرەگى. بۇل تىرەك شايقالسا، ەلدىڭ ىرگەسى سوگىلمەك. قازاق تىلىنە قارسى جاسالعان ءاربىر ارەكەت – ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە قارسى جاسالعان ارەكەتپەن تەڭەستىرىلۋى ءتيىس. سوندا عانا ءبىز تىلگە دەگەن شىنايى قۇرمەتتى ورنىقتىرامىز.

بۇل وقيعا – ەسكەرتۋ جانە قوعامنىڭ ويانۋى. بۇدان كەيىن قازاق ءتىلىن ەلەمەيتىن ءار مەكەمە – بايكوتتىڭ نىساناسىنا ىلىگەتىنىن كورسەتىپ بەردى. بۇل زاڭ ەمەس، بۇل حالىقتىڭ ىشكى تىيىم سالۋى – ناعىز قوعامدىق يمۋنيتەتتىڭ كورىنىسى. وسى رەتتە كوزى اشىق، قوعامداعى وقيعانى ءدال باساتىن شىڭعىس مۇقان، ديانا ەلگەزەك سىندى ازاماتتاردىڭ بايكوتقا ءۇن قوسۋىنان ءتىل ءۇشىن كۇرەس ءومىر ءۇشىن كۇرەس ەكەنىن بايقاۋعا بولادى. بۇل كۇرەستە ەندى ەشكىم توقتاتا المايدى.

قالا مەن دالا