|  | 

ساياسات

ەرجان وتەمباەۆتى ءبىرجولاتا ەركىندىكتە قالدىردى

وپپوزيتسيالىق ساياساتكەر التىنبەك سارسەنبايۇلى مەن ونىڭ ەكى كومەكشىسىن قاستاندىقپەن ءولتىرۋدى ۇيىمداستىرۋشى دەپ تانىلعان پارلامەنت سەناتى اپپاراتىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى ەرجان وتەمباەۆقا ەركىندىك بەرىلدى. استانا قالالىق سوتىنىڭ كاسساتسيالىق القاسى ونى مەرزىمىنەن بۇرىن شارتتى جازامەن بوساتقان سوت شەشىمىنە قاتىستى شاعىمدى قابىلداماي تاستادى.

پارلامەنت سەناتى اپپاراتىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى ەرجان وتەمباەۆ (وڭ جاقتان ەكىنشى) سوتقا كەلدى. استانا، 28 مامىر 2015 جىل.

پارلامەنت سەناتى اپپاراتىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى ەرجان وتەمباەۆ (وڭ جاقتان ەكىنشى) سوتقا كەلدى. استانا، 28 مامىر 2015 جىل.

ەرجان وتەمباەۆ بۇگىنگى سوت وتىرىسىنا ءبىر توپ بەلگىسىز اداممەن بىرگە كەلدى. ول سوتقا دەيىن دە، سوتتان كەيىن دە كوممەنتاري بەرۋدەن باس تارتتى. ءوزىن سەرگەك ءارى باتىل ۇستاعان بۇرىنعى تۇتقىن سۇراق قويعان ازاتتىق تىلشىسىنە «اۋلاق جۇرىڭىزدەرشى» دەدى.

قاستاندىقپەن ولتىرىلگەن التىنبەك سارسەنبايۇلىنىڭ اعاسى رىسبەك سارسەنبايۇلى سوت وتىرىسى باستالار الدىندا ازاتتىق تىلشىسىنە «قاستاندىققا كىمنىڭ تاپسىرىس بەرىپ، كىمنىڭ ۇيىمداستىرعانى ءالى بەلگىسىز بولعاندىقتان ەرجان وتەمباەۆتى مەرزىمىنەن بۇرىن شارتتى جازامەن بوساتۋ زاڭ تۇرعىسىنان دا، مورال تۇرعىسىنان دا مۇلدە دۇرىس ەمەس» دەپ مالىمدەدى.

قاستاندىقپەن ولتىرىلگەن التىنبەك سارسەنبايۇلىنىڭ اعاسى رىسبەك سارسەنبايۇلى. استانا، 28 مامىر 2015 جىل.
قاستاندىقپەن ولتىرىلگەن التىنبەك سارسەنبايۇلىنىڭ اعاسى رىسبەك سارسەنبايۇلى. استانا، 28 مامىر 2015 جىل.

2014 جىلدىڭ اقپانىندا ەرجان وتەمباەۆتىڭ ۇكىمىن قايتا قاراعان سوت جازا مەرزىمىن 20 جىلدان 13 جىلعا قىسقارتىپ، ونى «قىلمىسقا ايداپ سالۋشى» دەپ تانىعان. ەرجان وتەمباەۆ 2006 جىلى وپپوزيتسيالىق ساياساتكەر التىنبەك سارسەنبايۇلى مەن ونىڭ جۇرگىزۋشىسىن جانە كۇزەتشىسىن قاستاندىقپەن ولتىرۋگە تاپسىرىس بەرۋشى رەتىندە سوتتالعان. قازاقستان باس پروكۋراتۋراسىنىڭ «التىنبەك سارسەنبايۇلىن ولتىرۋگە شىن مانىندە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ بۇرىنعى كۇيەۋ بالاسى راحات اليەۆ پەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ بۇرىنعى توراعاسى ءالنۇر مۇساەۆ تاپسىرىس بەرگەن» دەگەن مالىمدەمەسىنەن كەيىن وتەمباەۆتىڭ ۇكىمى قايتا قارالعان.

رىسبەك سارسەنبايۇلى قازاقستان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى اليەۆ پەن مۇساەۆتىڭ قاستاندىققا قاتىسىن دالەلدەي الماۋى سەبەپتى وتەمباەۆتى تۇرمەدەن شىعارماۋ كەرەك ەدى دەپ سانايدى.

 

سوت القاسى وتىرىسىندا جابىرلەنۋشى تاراپ وكىلى مارجان اسپاندياروۆا ەرجان وتەمباەۆتى مەرزىمىنەن بۇرىن شارتتى جازامەن بوساتۋ فاكتىسىنەن كەيىن قوعامدا «جەكە تۇلعاعا قارسى قىلمىس جاساعاندار جازادان قۇتىلىپ كەتۋى نەمەسە جازانى جەڭىلدەتۋىنە بولادى دەگەن وي ورنىعادى» دەپ مالىمدەدى.

– وتەمباەۆتىڭ جازاسىن جەڭىلدەتۋ جان تۇرشىكتىرەتىن قىلمىسقا ەل باسشىلىعىنىڭ قاتىسى بارىن دالەلدەمەي مە؟ – دەيدى مارجان اسپاندياروۆا.

ول توعىز جىلدىڭ ىشىندە، ءتىپتى ونى مەرزىمىنەن بۇرىن شارتتى جازامەن بوساتۋ ماسەلەسى قارالىپ جاتقان كەزدە دە ەرجان وتەمباەۆقا ءبىر دە ءبىر سۇراق قويۋ مۇمكىندىگى بەرىلمەگەنىن ايتتى.

ساياساتكەر التىنبەك سارسەنباەۆ. الماتى، 2005 جىل.
ساياساتكەر التىنبەك سارسەنباەۆ. الماتى، 2005 جىل.

استاناداعى كاسساتسيالىق القا سۋديالارىنىڭ قارسىلىعىنا قاراماستان، رىسبەك سارسەنبايۇلى ەرجان وتەمباەۆتان ءىنىسىنىڭ قازاسىنا قاتىستى ءبىراز سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋىن ءوتىندى. ول التىنبەك سارسەنبايۇلىن قاستاندىقپەن ولتىرۋگە ناقتى كىمنىڭ تاپسىرىس بەرگەنىن دە سۇرادى.

– قويىلعان سۇراقتارعا قاتىستى ايتارىم، بۇل – وزگە سوت قارايتىن، وزگە تەرگەۋ امالدارىنا قاتىستى ماسەلە. ادامشىلىق تۇرعىدان العاندا، جابىرلەنۋشىلەردى دە تۇسىنۋگە بولادى، ولاردىڭ سۇراقتارىنىڭ وزىندىك قيسىنى بار. مەن ولاردى بەلگىلى ءبىر دارەجەدە تۇسىنەمىن. بىراق مىنا وتىرىستا زاڭدى باسشىلىققا الىپ، وسى ىسكە قاتىسى بار ماسەلەنى عانا قاراۋدى سۇرايمىن. ءبىر ماسەلەنى قاراپ وتىرىپ، وزگە جاققا بۇرا تارتىپ جاتىرمىز. ونى قاراۋدىڭ ۋاقىت جوعالتقاننان باسقا ەشبىر ءمانى جوق، – دەدى ەرجان وتەمباەۆ.

بىلتىر قاراشا ايىندا استاناداعى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق قىلمىستىق ىستەر سوتى مەرزىمىنەن بۇرىن شارتتى جازامەن بوساتۋ تۋرالى ءوتىنىشىن قاراعاننان كەيىن ەرجان وتەمباەۆ بوستاندىققا شىققان. پارلامەنت سەناتى اپپاراتىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى تۇرمەدە سەگىز جىل وتىردى.

رەسمي بولجام بويىنشا، التىنبەك سارسەنبايۇلىن بۇرىنعى پوليتسيا قىزمەتكەرى، سول وقيعادان كەيىن سوتقا تارتىلىپ، ومىرلىك تۇرمە جازاسىنا كەسىلگەن كەسىلگەن رۋستام يبراگيموۆ ولتىرگەن. تەرگەۋ بولجامىنشا، بۇل ىسكە ساياساتكەردى ۇرلاپ اكەتۋدى ۇيىمداستىرعان قازاقستان ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى «ارىستان» ارنايى بولىمشەسى وفيتسەرلەرىنىڭ دە قاتىسى بار.

2006 جىلى اقپان ايىندا جۇمباق جاعدايدا قاستاندىقپەن ولتىرىلگەن ازاماتتاردىڭ – قازاقستان وپپوزيتسياسى باسشىلارىنىڭ ءبىرى التىنبەك سارسەنبايۇلى مەن ونىڭ كومەكشىلەرى ۆاسيلي جۋراۆلەۆ جانە باۋىرجان بايبوسىن ۇشەۋىنىڭ دەنەسى الماتى ماڭىنان تابىلعان. جابىرلەنۋشى تاراپتىڭ مالىمدەۋىنشە، سودان بەرى تەرگەۋ امالدارىندا ەشقانداي ىلگەرىلەۋ بولماعان جانە قىلمىسقا تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ ەسىمى ءالى كۇنگە دەيىن اتالماعان.

سۆەتلانا گلۋشكوۆا

azattyq.org

Related Articles

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ارما الەۋمەت! 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى. وسىعان بايلانىستى ىرگەلەس ەلدەردە سونىڭ ىشىندە شىعىس تۇركىستان وڭىرىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان شىڭجاڭ قازاقتارىنىڭ ساياسي، الەۋمەتتىك ءھام مادەني تاريحىن تانىپ ءبىلىپ جۇرگەنىمىز ارتىق بولماس. الدىمەن سۋرەتتەرگە تۇسىنىكتەمە: ءبىرىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسىندە 1934-44 جىلدارى ولكە گۋبەرناتورى بولعان شەن شيتسايدىڭ (盛世才) بەينەسى. ەكىنشى سۋرەت: تايۆان تايپەيدەگى شەن شيتسايدىڭ مازارى. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارعانداعى ەستەلىك. ول تۋرالى ەستەلىكتى كەيىن وقيسىزدار. ءۇشىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسى قۇمىل ايماعىنىڭ ايماق گۋبەرناتورى بولعان جولبارىس بەگ-ءتىڭ مازارى. تايۆان تايپەي قالاسىنداعى مۇسىلماندار زيراتىندا جەرلەنگەن. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارىپ قايتتىم. ءتورتىنشى سۋرەت: 1944 جىلى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسشىلەرى قۇلجا قالاسىن ازات قىلعان سوڭ قالا

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: