الماتىعا 48 ەلدىڭ زەرتتەۋ ورتالىقتارى، عىلىمي-وندىرىستىك جانە كوممەرتسيالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى كەلدى. بۇعان دەيىن مۇنداي كەزدەسۋلەر بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى، تۋنيس پەن ومان سۇلتاندىعى سياقتى ەلدەردە وتكەن.

سسسر كەزىندە قازاقستاندا 1 ميلليون 200 مىڭنان استام تۇيە بولعان. قازىر ەلدەگى تۇيە 160 مىڭعا دەيىن ازايىپ كەتكەن. قازاقتار جۇك ارتسا – كولىك، ەتى – ازىق، شۋداسى – كيىم، شۇباتى – شيپا تۇيەنى ءتورت تۇلىكتىڭ تورەسى ساناعان.

مامانداردىڭ ۇيعارىمىنشا، تۇيە سۇتىنەن جاسالاتىن شۇباتتى قانت ديابەتى، تۋبەركۋلەز، تەرى جانە قاتەرلى ىسىك سياقتى 100-گە تارتا اۋرۋدى ەمدەۋگە پايدالانۋعا بولادى. عىلىمي زەرتتەۋلەر تۇيە ءسۇتى جاس جەمىس پەن كوكونىستى الماستىرا الاتىنىن دالەلدەيدى. سيىر سۇتىمەن سالىستىرعاندا، شۇباتتا س دارۋمەنى ءۇش ەسە، تەمىر 10 ەسە كوپ. شۇبات اسا ءسىڭىمدى ءارى ىشەكتەگى پايدالى باكتەريالاردى كوبەيتەدى.

الماتى وبلىسىنداعى شارۋا قوجالىقتارىنىڭ ءبىرىنىڭ يەسى، قاراقالپاقستان تۋماسى سادىق داۋلەتوۆ اكە-شەشەسى دە تۇيە باققانىن ايتادى.

– كوپ جىل بۇرىن الماتى وبلىسىنا كوشىپ كەلگەن كەزدە مۇندا تۇيە دە، شۇبات تا سيرەك كەزدەسەتىنىن كورىپ تاڭ قالدىق. اقىرى ءبىر تۇيە ساتىپ الدىق. كەيىن كورشىلەر شۇبات سۇراي باستادى. ولاردىڭ كوڭىلىن قالدىرعىمىز كەلمەي تاعى بىرنەشە باس تۇيە اسىرادىق. ول كەزدە بار بولعانى التى سوتىق جەرىمىز بار بولاتىن، – دەيدى سادىق داۋلەتوۆ.

فەرمەر سادىق داۋلەتوۆ. الماتى، 8 ماۋسىم 2015 جىل.

ول 2000 جىلدارى تۇيە شارۋاشىلىعىمەن شىنداپ اينالىسۋدى شەشكەن. اۋەلى 30 باس تۇيەدەن باستاعان ونىڭ قوجالىعىندا قازىر 5 مىڭنان اسا تۇيە بار. سادىق داۋلەتوۆتىڭ بولجامىنشا، تۇيە شارۋاشىلىعى قازاقستاندا مال شارۋاشىلىعىنداعى ەڭ ءتيىمدى باعىتتىڭ بىرىنە اينالا الادى. قازىر مەملەكەت 1 ليتر شۇبات وندىرۋگە 55 تەڭگە سۋبسيديا تولەيدى.

– قىتايدا شۇباتتىڭ ءبىر ءليترى شامامەن 40 دوللار بولادى. قازاقستاندا 450 تەڭگەدەن ءسال قىمباتقا ساتادى، ەكى دوللاردان ءسال ارتىق. قىتايلار ءونىمنىڭ شيپالى قاسيەتتەرىن جاقسى بىلەدى، – دەيدى فەرمەر.

اقش-تىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى دجوردج كرول ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە ارنالعان كونفەرەنتسيادا وزگە ءسۇت ونىمدەرىنىڭ تابيعي ەكەنىنە سەنىمسىز بولعاندىقتان شۇبات پەن قىمىز ىشەتىنىن ايتقان.

اكادەميك، قازاقستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى تىلەكتەس ەسپولوۆتىڭ سوزىنشە، تۇيە شارۋاشىلىعى ءشول جانە شولەيتتى جەرلەردەگى حالىقتىڭ ەت، ءسۇت جانە جۇنگە دەگەن سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋگە سەپتەسە الادى. ول تۇيەنىڭ مۇلدە كۇي تالعامايتىن، ەتى، ءسۇتى، تەرىسى مەن ءجۇنى بىردەي قاجەتكە جارايتىن جانۋار ەكەنىن ايتادى. اكادەميكتىڭ پىكىرىنشە، «باسقا ءۇي جانۋارلارىنا قاراعاندا، تۇيە ءوسىرۋ ەكونوميكالىق تۇرعىدان اناعۇرلىم ءتيىمدى».

– اگروبيزنەستى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسىندا تۇيە شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ۇلكەن كوڭىل بولىنگەن. ەندى تۇيەنىڭ ەتتى-ءسۇتتى باعىتتا، مەديتسينالىق پرەپاراتتار شىعارۋعا جانە جەڭىل ونەركاسىپتى دامىتۋ ءۇشىن پايدالانامىز، – دەيدى اكادەميك.

قازاقستاندا سىڭار وركەشتى، قوس وركەشتى جانە ول ەكەۋىنىڭ بۋدانىنان تۋعان تۇيە وسىرەدى.

التاي ساندىباەۆ

ازاتتىق راديوسى