|  | 

رۋحانيات

باس ءمۇفتي ۇندەۋى

قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى،

باس ءمۇفتي ەرجان قاجى مالعاجىۇلىنىڭ
قاسيەتتى رامازان ايىنا بايلانىستى حالىققا
ۇندەۋى 

اسا قامقور، ەرەكشە مەيىرىمدى اللانىڭ اتىمەن باستايمىن!

قۇرمەتتى قاۋىم! بارشاڭىزدى اسا ۇلىق قاسيەتتى رامازان ايىنىڭ كەلۋىمەن قۇتتىقتايمىن. رامازان مۇباراك بولعاي! ورازاعا امان-ەسەن جەتكىزگەن اللا تاعالاعا سانسىز شۇكىرلەر مەن ماداقتار بولسىن!

قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى بيىل دا رامازان ايىن ۇلكەن دايىندىقپەن وتكىزبەك. ەلىمىز بويىنشا مەشىتتەر مەن مەدرەسەلەردە، ءدىني وقۋ ورىندارىندا، قوعامدىق ورتالاردا قايىرىمدىلىق اكتسيالار، يگى جوبالار ۇيىمداستىرىلادى. بارشاڭىزدى وسى ىزگى ءىس-شارالارعا اتسالىسۋعا شاقىرامىن.

رامازان – جالپىعا ورتاق ىزگى امالدار ماۋسىمى. ورازا – تاربيە ءھام تاقۋالىق ايى. اللا تاعالا قاسيەتتى قۇراندا: «ۋا، مۇمىندەر، وزدەرىڭنەن بۇرىنعىلارعا پارىز ەتىلگەندەي، سەندەرگە دە ورازا ۇستاۋ پارىز ەتىلدى. بالكىم، سەندەر تاقۋا بولارسىڭدار», – دەگەن(«باقارا» سۇرەسى، 183-ايات). ورازادا وتباسى قۇندىلىعىن ارتتىرىپ، جاستارىمىزدىڭ يماندى، وتانىن، حالقىن، سۇيەتىن، سالت-ءداستۇرىن ارداق تۇتار ناعىز ازامات بولىپ قالىپتاسۋىنا ءاردايىم كوڭىل بولەيىك. يسلام عۇلامالارى: «وتاندى ءسۇيۋ – يماننان»، – دەپ ءتالىمدى تۇجىرىم ايتقان.

رامازان – قايىرىمدى جاندار ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىك. ورازادا جاسالعان جاراتۋشى يەمىزگە ۇنامدى ءاربىر قايىرلى ءىس – ۇلكەن ساۋاپ. پايعامبارىمىز مۇحاممەد (اللانىڭ وعان سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ءبىر وسيەتىندە: «ادامداردىڭ جاقسىسى – ەلگە پايداسى تيگەندەرى», – دەگەن. ادام قالاي نيەت ەتسە، سول ماقساتىنا جەتەدى.

ءار پەندە ساۋاپتى امالىمەن، تاقۋالىعىمەن اللانىڭ الدىندا دارەجەسى ارتادى. جومارت، جاناشىر ازاماتتاردى، كاسىپكەرلەردى كومەككە مۇقتاج ادامدارعا قامقورلىق كورسەتۋگە، ماسەلەن، سۋ تاسقىنىنان ءۇيسىز، شاراسىز قالعان وتانداستارىمىزعا قايىرىمدىلىق جاساۋعا، تابيعي اپات سالدارىنان بۇزىلعان كوپىر مەن جولدى جوندەۋگە ۇلەس قوسۋعا، جەتىم مەن جەسىرگە مەيىرىمدىلىك تانىتىپ، قاراۋسىز قالعان قارتتارعا كوڭىل بولۋگە شاقىرامىن.

ەلباسى ۇلىتاۋ تورىندە ۇلت تۋرالى، ءدىن، ءتىل جايلى بەرگەن ۇلاعاتتى سۇحباتىندا اسىل ءدىنىمىزدىڭ تۇرمىسى تومەن جاندارعا كومەكتەسۋ، باۋىرمال بولۋ، ۇلكەندى سىيلاپ، كىشىگە ىزەت كورسەتۋ سىندى اسىل قۇندىلىقتارىن ءسوز ەتكەنى ەسىمىزدە. وسىنداي ورتاق يگى امالدار جۇرتىمىزدى جاقسىلىققا، ىزگىلىك پەن بىرلىككە ۇيىستىرادى.

قاسيەتتى ايدىڭ قۇرمەتى ءۇشىن حالىقتىڭ تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرىنە جەڭىلدىك جاسالىپ، قۇدايى استار پەن تويلار اۋىزاشار ۋاقىتىندا ۇيىمداستىرىلسا دەگەن تىلەگىمدى بىلدىرەمىن.

رامازان – بىرلىك ايى. وسى ايدا بەرىلەتىن اۋىزاشارلار اعايىن-جۇرتتىڭ اراسىن جاقىنداستىرىپ، يگى ءىس-شارالار مەن قايىرىمدىلىق اكتسيالار حالقىمىزدى سەنىمى مەن ناسىلىنە قاراماي، ورتاق ماقساتقا ۇندەيدى. بۇكىل الەمنىڭ جاراتۋشىسى بارشا ادامعا: «بولىنبەڭدەر»، – دەپ باۋىرمال بولۋعا بۇيىرعان. بىرلىگى كۇشتى ەلدىڭ بەرەكەسى ارتادى.

قىمباتتى وتانداستار! رامازان ايىندا جاساعان امالدارىمىز بەن ىزگى نيەتتەرىمىزدى اللا تاعالا قابىل ەتىپ، ساۋاپتى ىستەرىمىز ءاردايىم جالعاسا بەرگەي! تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرى بيىك، مەملەكەتىمىزدىڭ مەرەيى ۇستەم، ەلىمىزدىڭ بولاشاعى باياندى بولعاي! ءاۋمين!

Related Articles

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: