|  | 

رۋحانيات

باس ءمۇفتي ۇندەۋى

قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى،

باس ءمۇفتي ەرجان قاجى مالعاجىۇلىنىڭ
قاسيەتتى رامازان ايىنا بايلانىستى حالىققا
ۇندەۋى 

اسا قامقور، ەرەكشە مەيىرىمدى اللانىڭ اتىمەن باستايمىن!

قۇرمەتتى قاۋىم! بارشاڭىزدى اسا ۇلىق قاسيەتتى رامازان ايىنىڭ كەلۋىمەن قۇتتىقتايمىن. رامازان مۇباراك بولعاي! ورازاعا امان-ەسەن جەتكىزگەن اللا تاعالاعا سانسىز شۇكىرلەر مەن ماداقتار بولسىن!

قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى بيىل دا رامازان ايىن ۇلكەن دايىندىقپەن وتكىزبەك. ەلىمىز بويىنشا مەشىتتەر مەن مەدرەسەلەردە، ءدىني وقۋ ورىندارىندا، قوعامدىق ورتالاردا قايىرىمدىلىق اكتسيالار، يگى جوبالار ۇيىمداستىرىلادى. بارشاڭىزدى وسى ىزگى ءىس-شارالارعا اتسالىسۋعا شاقىرامىن.

رامازان – جالپىعا ورتاق ىزگى امالدار ماۋسىمى. ورازا – تاربيە ءھام تاقۋالىق ايى. اللا تاعالا قاسيەتتى قۇراندا: «ۋا، مۇمىندەر، وزدەرىڭنەن بۇرىنعىلارعا پارىز ەتىلگەندەي، سەندەرگە دە ورازا ۇستاۋ پارىز ەتىلدى. بالكىم، سەندەر تاقۋا بولارسىڭدار», – دەگەن(«باقارا» سۇرەسى، 183-ايات). ورازادا وتباسى قۇندىلىعىن ارتتىرىپ، جاستارىمىزدىڭ يماندى، وتانىن، حالقىن، سۇيەتىن، سالت-ءداستۇرىن ارداق تۇتار ناعىز ازامات بولىپ قالىپتاسۋىنا ءاردايىم كوڭىل بولەيىك. يسلام عۇلامالارى: «وتاندى ءسۇيۋ – يماننان»، – دەپ ءتالىمدى تۇجىرىم ايتقان.

رامازان – قايىرىمدى جاندار ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىك. ورازادا جاسالعان جاراتۋشى يەمىزگە ۇنامدى ءاربىر قايىرلى ءىس – ۇلكەن ساۋاپ. پايعامبارىمىز مۇحاممەد (اللانىڭ وعان سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ءبىر وسيەتىندە: «ادامداردىڭ جاقسىسى – ەلگە پايداسى تيگەندەرى», – دەگەن. ادام قالاي نيەت ەتسە، سول ماقساتىنا جەتەدى.

ءار پەندە ساۋاپتى امالىمەن، تاقۋالىعىمەن اللانىڭ الدىندا دارەجەسى ارتادى. جومارت، جاناشىر ازاماتتاردى، كاسىپكەرلەردى كومەككە مۇقتاج ادامدارعا قامقورلىق كورسەتۋگە، ماسەلەن، سۋ تاسقىنىنان ءۇيسىز، شاراسىز قالعان وتانداستارىمىزعا قايىرىمدىلىق جاساۋعا، تابيعي اپات سالدارىنان بۇزىلعان كوپىر مەن جولدى جوندەۋگە ۇلەس قوسۋعا، جەتىم مەن جەسىرگە مەيىرىمدىلىك تانىتىپ، قاراۋسىز قالعان قارتتارعا كوڭىل بولۋگە شاقىرامىن.

ەلباسى ۇلىتاۋ تورىندە ۇلت تۋرالى، ءدىن، ءتىل جايلى بەرگەن ۇلاعاتتى سۇحباتىندا اسىل ءدىنىمىزدىڭ تۇرمىسى تومەن جاندارعا كومەكتەسۋ، باۋىرمال بولۋ، ۇلكەندى سىيلاپ، كىشىگە ىزەت كورسەتۋ سىندى اسىل قۇندىلىقتارىن ءسوز ەتكەنى ەسىمىزدە. وسىنداي ورتاق يگى امالدار جۇرتىمىزدى جاقسىلىققا، ىزگىلىك پەن بىرلىككە ۇيىستىرادى.

قاسيەتتى ايدىڭ قۇرمەتى ءۇشىن حالىقتىڭ تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرىنە جەڭىلدىك جاسالىپ، قۇدايى استار پەن تويلار اۋىزاشار ۋاقىتىندا ۇيىمداستىرىلسا دەگەن تىلەگىمدى بىلدىرەمىن.

رامازان – بىرلىك ايى. وسى ايدا بەرىلەتىن اۋىزاشارلار اعايىن-جۇرتتىڭ اراسىن جاقىنداستىرىپ، يگى ءىس-شارالار مەن قايىرىمدىلىق اكتسيالار حالقىمىزدى سەنىمى مەن ناسىلىنە قاراماي، ورتاق ماقساتقا ۇندەيدى. بۇكىل الەمنىڭ جاراتۋشىسى بارشا ادامعا: «بولىنبەڭدەر»، – دەپ باۋىرمال بولۋعا بۇيىرعان. بىرلىگى كۇشتى ەلدىڭ بەرەكەسى ارتادى.

قىمباتتى وتانداستار! رامازان ايىندا جاساعان امالدارىمىز بەن ىزگى نيەتتەرىمىزدى اللا تاعالا قابىل ەتىپ، ساۋاپتى ىستەرىمىز ءاردايىم جالعاسا بەرگەي! تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرى بيىك، مەملەكەتىمىزدىڭ مەرەيى ۇستەم، ەلىمىزدىڭ بولاشاعى باياندى بولعاي! ءاۋمين!

Related Articles

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: