|  | 

مادەنيەت

مادەنيەت ءمينيسترى قاۋقارى جەتەتىن قالتالى ازاماتتاردى كومەككە شاقىردى

  مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى BNews.kzپورتالىنىڭ ستۋدياسىندا وتكىزگەن ونلاين كونفەرەنتسيا بارىسىندا قازاق حاندىعى تۋرالى سەريال ءتۇسىرۋ جۇمىستارى اينالاسىندا تۋىنداعان ماسەلەلەرگە توقتالدى.

فوتو: today.kz

«بىلتىر بولجامدىق جوسپار قۇرىپ، الدىمىزعا ون سەريالى تەلەحيكايا ءتۇسىرۋ ماقساتىن قويعان ەدىك. «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ باسشىلىعى 1 ملرد 120 ملن تەڭگەنىڭ سمەتاسىن قۇرىپ، رەجيسسەر رۇستەم ابدىراشەۆ، پروديۋسەر ارمان اسەنوۆ، ستسەناريست سماعۇل ەلۋباەۆ باستاعان ءتۇسىرىلىم توبى وسى جۇمىسقا كىرىسىپ كەتتى. مەن، ارينە، بۇل شىعارماشىلىق توپتى جاقسى سىيلايمىن. ولار ءتۇسىرىلىم جۇمىستارى ءبىر پاۆيلوننىڭ اينالاسىندا، بەلگىلى ءبىر عيماراتتاردا جۇزەگە اساتىن، تاريحي وقيعالارمەن، مونولوگتارمەن سۇيەمەلدەنەتىن جاي عانا تەلەسەريال ەمەس، اۋقىمى الدەقايدا كەڭ ساپالى كوركەم فيلم تۇسىرگىلەرى كەلەدى. ماسەلەن، ءتۇسىرىلىم اياسىندا 500 جىلقى پايدالانىپ، سىعاناق، سارايشىق سىندى تاريحي قالالاردا بولعان وقيعالاردى تابيعات اياسىندا تۇسىرمەكشى. بۇل دەگەنىڭىز ۇلكەن دەكاروتسيانى قاجەت ەتەتىن اۋقىمدى جۇمىستار. سونداي-اق ولار مۇنداي تاريحي وقيعا (قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى – اگەنت ەسكەرتپ.) جىلدا بولا بەرمەيدى دەپ، سونىڭ ارقاسىندا كەز كەلگەن شىعارماشىلىق تۇلعا ءتارىزدى، ءوز ەسىمدەرىن، «قولتاڭبالارىن» تاريحتا قالدىرعىلارى كەلەدى. ارينە، مەن ولاردىڭ نيەتىن تولىق قولدايمىن»، – دەدى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، باستاپقىدا جوبانى تالقىلاۋ اياسىندا «قازاق حاندىعى قاشان قۇرىلدى؟»، «كەرەي مەن جانىبەكتەن كەيىن بولعان حاندار كىم؟» دەگەن سياقتى سۇراقتارعا جاۋاپ ۇسىناتىن تانىمدىق وقۋ قۇرالى بولاتىنداي دەرەكتى ماتەريال ءتۇسىرۋ جوسپارلانعان. الايدا شىعارماشىلىق ۇجىم بۇل فورماتتان شىعىپ، ۇلكەن كوركەم فيلم ءتۇسىرۋدى قالاپ وتىرعان كورىنەدى. بىراق وعان جۇمسالاتىن شىعىنداردى جوباعا بولىنگەن قارجى قامتي الار ەمەس.

«تالقىلاۋ كەزىندە، دوللارعا شاققانداعى جوبانىڭ 5 ملن بيۋدجەتى ولاردىڭ كوزدەگەن دەكوراتسيالارىن قۇرۋعا، جارقىن كوستيۋمدەر تىگۋگە، «ماسسوۆكاداعى» اسكەردىڭ ساۋىت-سايماندارىن ازىرلەۋگە جەتپەيتىنى ايتىلعان بولاتىن. سوندىقان ولار قوعامنىڭ كومەگىنە جۇگىنىپ، دەمەۋشىلەر تارتۋعا بولا ما دەگەن ۇسىنىس ايتتى. مەن، ارينە، كەلىسىم بەردىم. سوندىقتان، «قازاق حاندىعى تۋرالى فيلم تۇسىرۋگە قارجى جەتكىلىكسىز» دەگەن مالىمدەمەلەرى وعان دەمەۋشى تارتۋ ماقساتىندا جاسالعان بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. جانە وسى ءساتتى پايدالانۋ ارقىلى بۇل ماسەلەگە قوعامنىڭ نازارىن اۋدارتىپ، قاۋقارى جەتەتىن قالتالى ازاماتتاردى كومەككە شاقىرامىن. بىراق كەز كەلگەن جاعدايدا «تىرناق استىنان كىر ىزدەيتىندەر» تابىلادى. وسى جاعدايدى باسقا باعىتقا بۇرىپ، ىرىتكى سالۋدى كوزەيتىندەردىڭ ارەكەتى وكىنىشتى، ارينە»، – دەپ ءتۇسىندىردى ۆەدومستۆو باسشىسى تاريحي سەريال اينالاسىندا تۋىنداعان ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن.

ءمينيستردىڭ ايۋىنشا، «ماسقارا، ءتۇسىرىلىم جۇمىستارى توقتاپ قالىپتى» دەپ بايبالام سالۋعا نەگىز جوق. ءتۇسىرىلىم توبى ون سەريانىڭ بەسەۋىن بيىل تۇسىرۋگە ءازىر.

ءتىپتى، «قازاقفيلم» ىرگەسىندەگى بار دەكوراتسيانى پايدالانىپ، ون سەريانى دا ءتۇسىرىپ تاستاۋعا دايىن. بىراق بۇل جەردە كوزدەپ وتىرعان ماقسات الدەقايدا جوعارى. جانە سول ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ىشكى رەزەرۆتەردەن قارجى قاراستىرىپ، دەمەۋشى ىزدەۋ جۇمىسىنا ءمينيستردىڭ ءوزى دە ارالاسىپ كەتكەن ەكەن.

«قازىر ولاردىڭ ۇسىنعان جاڭا سمەتاسى بويىنشا قوسىمشا 1 ملرد 125 ملن تەڭگە قاجەت. ياعني، سوما بولىنگەن قارجىدان ەكى ەسە ارتىق. بىلاي الىپ قاراسا، «ماسقارا!» دەيتىندەي ۇلكەن قارجى دا ەمەس. قازىر ماسەلە جوبانىڭ جانرىنا قاتىستى تۋىنداپ وتىر: جاي تەلەسەريال ءتۇسىرۋ نەمەسە اۋقىمدى بىرنەشە ءبولىمدى كوركەم فيلم ءتۇسىرۋ. جوباعا بارشا قازاقستان قوعامى اتسالىسسا دەيمىز. بۇل جوبا حالىقتىق جوباعا اينالۋى ءتيىس. مەن ءوز باسىم تۇسىرىلىمگە دايىندىق جۇمىستارىنا قاتىستىم. بۇيىرسا، ءتۇسىرىلىم قىركۇيەك ايىندا باستالادى دەپ وتىرمىز. شىعارماشىلىق توپ 15 جەلتوقسانعا دەيىن جوعارى ساپالى كوركەم فيلم جانرىندا 5 سەريا نەمەسە تەلەۆيزيالىق نۇسقاداعى 10 سەرياسىن تولىق اياقتاۋعا دايىن. بۇل ەندى قوسىمشا تابىلعان قارجى كولەمىنە بايلانىستى بولادى»، – دەدى مۇحامەديۇلى.

ۆەدومتسۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، اينالاسىندا شۋ تۋعان 10 سەريالى كينوونىم قازاق حاندىعى تۋرالى باياندايتىن اۋقىمدى جوبانىڭ العاشقى قادامى عانا.

ەگەر تۋىندى كورەرمەننىڭ اراسىندا سۇرانىس تۋدىرسا، قازاق حاندىعى تۋرادى تاريحي جەلى الداعى جىلدارى دا جالعاسىن تابۋى مۇمكىن.

bnews.kz

Related Articles

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: