|  | 

مادەنيەت

مادەنيەت ءمينيسترى قاۋقارى جەتەتىن قالتالى ازاماتتاردى كومەككە شاقىردى

  مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى BNews.kzپورتالىنىڭ ستۋدياسىندا وتكىزگەن ونلاين كونفەرەنتسيا بارىسىندا قازاق حاندىعى تۋرالى سەريال ءتۇسىرۋ جۇمىستارى اينالاسىندا تۋىنداعان ماسەلەلەرگە توقتالدى.

فوتو: today.kz

«بىلتىر بولجامدىق جوسپار قۇرىپ، الدىمىزعا ون سەريالى تەلەحيكايا ءتۇسىرۋ ماقساتىن قويعان ەدىك. «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ باسشىلىعى 1 ملرد 120 ملن تەڭگەنىڭ سمەتاسىن قۇرىپ، رەجيسسەر رۇستەم ابدىراشەۆ، پروديۋسەر ارمان اسەنوۆ، ستسەناريست سماعۇل ەلۋباەۆ باستاعان ءتۇسىرىلىم توبى وسى جۇمىسقا كىرىسىپ كەتتى. مەن، ارينە، بۇل شىعارماشىلىق توپتى جاقسى سىيلايمىن. ولار ءتۇسىرىلىم جۇمىستارى ءبىر پاۆيلوننىڭ اينالاسىندا، بەلگىلى ءبىر عيماراتتاردا جۇزەگە اساتىن، تاريحي وقيعالارمەن، مونولوگتارمەن سۇيەمەلدەنەتىن جاي عانا تەلەسەريال ەمەس، اۋقىمى الدەقايدا كەڭ ساپالى كوركەم فيلم تۇسىرگىلەرى كەلەدى. ماسەلەن، ءتۇسىرىلىم اياسىندا 500 جىلقى پايدالانىپ، سىعاناق، سارايشىق سىندى تاريحي قالالاردا بولعان وقيعالاردى تابيعات اياسىندا تۇسىرمەكشى. بۇل دەگەنىڭىز ۇلكەن دەكاروتسيانى قاجەت ەتەتىن اۋقىمدى جۇمىستار. سونداي-اق ولار مۇنداي تاريحي وقيعا (قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى – اگەنت ەسكەرتپ.) جىلدا بولا بەرمەيدى دەپ، سونىڭ ارقاسىندا كەز كەلگەن شىعارماشىلىق تۇلعا ءتارىزدى، ءوز ەسىمدەرىن، «قولتاڭبالارىن» تاريحتا قالدىرعىلارى كەلەدى. ارينە، مەن ولاردىڭ نيەتىن تولىق قولدايمىن»، – دەدى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، باستاپقىدا جوبانى تالقىلاۋ اياسىندا «قازاق حاندىعى قاشان قۇرىلدى؟»، «كەرەي مەن جانىبەكتەن كەيىن بولعان حاندار كىم؟» دەگەن سياقتى سۇراقتارعا جاۋاپ ۇسىناتىن تانىمدىق وقۋ قۇرالى بولاتىنداي دەرەكتى ماتەريال ءتۇسىرۋ جوسپارلانعان. الايدا شىعارماشىلىق ۇجىم بۇل فورماتتان شىعىپ، ۇلكەن كوركەم فيلم ءتۇسىرۋدى قالاپ وتىرعان كورىنەدى. بىراق وعان جۇمسالاتىن شىعىنداردى جوباعا بولىنگەن قارجى قامتي الار ەمەس.

«تالقىلاۋ كەزىندە، دوللارعا شاققانداعى جوبانىڭ 5 ملن بيۋدجەتى ولاردىڭ كوزدەگەن دەكوراتسيالارىن قۇرۋعا، جارقىن كوستيۋمدەر تىگۋگە، «ماسسوۆكاداعى» اسكەردىڭ ساۋىت-سايماندارىن ازىرلەۋگە جەتپەيتىنى ايتىلعان بولاتىن. سوندىقان ولار قوعامنىڭ كومەگىنە جۇگىنىپ، دەمەۋشىلەر تارتۋعا بولا ما دەگەن ۇسىنىس ايتتى. مەن، ارينە، كەلىسىم بەردىم. سوندىقتان، «قازاق حاندىعى تۋرالى فيلم تۇسىرۋگە قارجى جەتكىلىكسىز» دەگەن مالىمدەمەلەرى وعان دەمەۋشى تارتۋ ماقساتىندا جاسالعان بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. جانە وسى ءساتتى پايدالانۋ ارقىلى بۇل ماسەلەگە قوعامنىڭ نازارىن اۋدارتىپ، قاۋقارى جەتەتىن قالتالى ازاماتتاردى كومەككە شاقىرامىن. بىراق كەز كەلگەن جاعدايدا «تىرناق استىنان كىر ىزدەيتىندەر» تابىلادى. وسى جاعدايدى باسقا باعىتقا بۇرىپ، ىرىتكى سالۋدى كوزەيتىندەردىڭ ارەكەتى وكىنىشتى، ارينە»، – دەپ ءتۇسىندىردى ۆەدومستۆو باسشىسى تاريحي سەريال اينالاسىندا تۋىنداعان ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن.

ءمينيستردىڭ ايۋىنشا، «ماسقارا، ءتۇسىرىلىم جۇمىستارى توقتاپ قالىپتى» دەپ بايبالام سالۋعا نەگىز جوق. ءتۇسىرىلىم توبى ون سەريانىڭ بەسەۋىن بيىل تۇسىرۋگە ءازىر.

ءتىپتى، «قازاقفيلم» ىرگەسىندەگى بار دەكوراتسيانى پايدالانىپ، ون سەريانى دا ءتۇسىرىپ تاستاۋعا دايىن. بىراق بۇل جەردە كوزدەپ وتىرعان ماقسات الدەقايدا جوعارى. جانە سول ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ىشكى رەزەرۆتەردەن قارجى قاراستىرىپ، دەمەۋشى ىزدەۋ جۇمىسىنا ءمينيستردىڭ ءوزى دە ارالاسىپ كەتكەن ەكەن.

«قازىر ولاردىڭ ۇسىنعان جاڭا سمەتاسى بويىنشا قوسىمشا 1 ملرد 125 ملن تەڭگە قاجەت. ياعني، سوما بولىنگەن قارجىدان ەكى ەسە ارتىق. بىلاي الىپ قاراسا، «ماسقارا!» دەيتىندەي ۇلكەن قارجى دا ەمەس. قازىر ماسەلە جوبانىڭ جانرىنا قاتىستى تۋىنداپ وتىر: جاي تەلەسەريال ءتۇسىرۋ نەمەسە اۋقىمدى بىرنەشە ءبولىمدى كوركەم فيلم ءتۇسىرۋ. جوباعا بارشا قازاقستان قوعامى اتسالىسسا دەيمىز. بۇل جوبا حالىقتىق جوباعا اينالۋى ءتيىس. مەن ءوز باسىم تۇسىرىلىمگە دايىندىق جۇمىستارىنا قاتىستىم. بۇيىرسا، ءتۇسىرىلىم قىركۇيەك ايىندا باستالادى دەپ وتىرمىز. شىعارماشىلىق توپ 15 جەلتوقسانعا دەيىن جوعارى ساپالى كوركەم فيلم جانرىندا 5 سەريا نەمەسە تەلەۆيزيالىق نۇسقاداعى 10 سەرياسىن تولىق اياقتاۋعا دايىن. بۇل ەندى قوسىمشا تابىلعان قارجى كولەمىنە بايلانىستى بولادى»، – دەدى مۇحامەديۇلى.

ۆەدومتسۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، اينالاسىندا شۋ تۋعان 10 سەريالى كينوونىم قازاق حاندىعى تۋرالى باياندايتىن اۋقىمدى جوبانىڭ العاشقى قادامى عانا.

ەگەر تۋىندى كورەرمەننىڭ اراسىندا سۇرانىس تۋدىرسا، قازاق حاندىعى تۋرادى تاريحي جەلى الداعى جىلدارى دا جالعاسىن تابۋى مۇمكىن.

bnews.kz

Related Articles

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: