|  |  | 

جاڭالىقتار تۇلعالار

ەسەنبەرلين لەنيندi ىعىستىردى

اقمولا وبلىسىنداعى iرگەلi مەكەندەردiڭ بiرi – اتباسار قالاسىندا بيىل ەكi بiردەي مەرەيلi داتا اتالىپ وتiلمەكشi. سوناۋ رەسەي وتارشىلىعى كەزەڭiندە اۋەلi شەكارالىق بەكەت، سونان سوڭ ۋەزد ورتالىعى بولعان بۇل قالانىڭ iرگە كوتەرگەنiنە بيىل 170 جىل تولىپ وتىر. بiر وكiنiشتiسi, تاۋەلسiزدiك العانىمىزعا شيرەك عاسىرداي ۋاقىت وتسە دە، 30 مىڭنان اسا حالىق مەكەندەيتiن قالا تۇرعىندارىنىڭ 35 پايىزى عانا جەرگiلiكتi ۇلت وكiلدەرiن قۇرايدى ەكەن. تۇرعىنداردىڭ 40 پايىزى ورىستار، 25 پايىزى باسقا ۇلت وكiلدەرi. “ورىستiلدiلەر” دەپ كورسەتiلەدi رەسمي مالiمەتتە.

اتباساردا بيىل تويلانباقشى بولىپ وتىرعان ەكiنشi بiر اتاۋلى مەرەكە — جازۋشى Iلياس ەسەنبەر­ليننiڭ 100 جىلدىعى. يۋنەسكو-نىڭ شەڭبەرiندە قولعا الىنىپ جاتقان بۇل شاراعا اتباسارلىقتار قىزۋ دايىندىق جاساپ جاتقانىن بايقادىق. ەڭ قۋانىشتىسى، تالاي جىلداردان بەرi جۇدەڭكiرەپ تۇرعان وسى جەردەگi ەسەنبەرلين مۇراجايى باس­تان-اياق قايتا جوندەۋدەن ءوتiپ جاتىر. سونداي-اق، قالانىڭ ورتالىق الاڭىندا 1000 شارشى مەتر جەر جايلاندىرىلىپ، ەسەنبەرلين­نiڭ ەڭسەلi ەسكەرتكiشi بوي كوتەرمەك­شi.
بiزدەر ەسكەرتكiشتiڭ اۆتورى، ءمۇسiنشi يۆان سەدلەتسكيمەن حابارلاسقانىمىزدا، تومەندەگiدەي اقپارات بەردi:
– ءمۇسiن تازا قولادان قۇيىلماقشى، سالماعى بiر تونناعا جۋىق. جازۋشىنىڭ بەت-بەينەسiن ونىڭ ۇلكەن قىزى راۋشانمەن كەلiسiپ وتىرىپ قالىپتادىق. العاشقى ماكەت كۇيiندە مەن ونىڭ بەت-ءجۇزiن قاتال بەينەلi كوشپەندiلەرگە ۇقساتىپ ەدiم، بiراق راۋشان ومiردەگiدەي جۇمساق، سابىرلى قىلىپ جاساڭىز دەگەن ءوتiنiش ايت­تى. جازۋشى بiر قولىنا كiتاپ ۇستاپ تۇر. كiتاپتىڭ سىرتىنا “كوشپەندi­لەر” دەپ جازىپ ەدiم، ول دۇرىس كورiنبەيتiن بولدى. سوسىن جازۋدى ۇلتتىق ويۋ-ورنەكپەن الماستىردىق. ءمۇسiننiڭ جالپى بيiكتiگi – تۇعىرىمەن قوسا ەسەپتەگەندە 6 مەترگە جۋىق. وسى جۇمىستاردىڭ بارلىعىنا          28 ميلليون تەڭگە كولەمiندە دەمەۋقارجى جۇمسالدى. ءساتiن سالسا، قىركۇيەك ايىنىڭ ورتاسىندا ەسكەرتكiش­تiڭ اشىلۋ ءراسiمi بولا ما دەپ جوسپارلانىپ وتىر، – دەيدi ءمۇسiنشi.
بiر ايتا كەتەرلiگi, بۇل جەردە بۇرىن پرولەتارياتتىڭ كوسەمi لەنيننiڭ ءزاۋلiم ەسكەرتكiشi تۇراتىن ەدi. ونىڭ ورنىنان الىنعانىنا بiراز جىل بولىپ قالدى. ەندi مiنە، كوسەمنiڭ ورنىنا جازۋشى كەلiپ ورنالاسپاق. اتباسارلىقتاردىڭ بۇل ارەكەتi لەنيننiڭ ەسكەرتكiشiن ءالi كۇنگە دەيiن اسپەتتەپ، ەكiباستۇز قالاسىنداعى بiر كوشەنiڭ بويىندا ۇستاپ وتىرعان اكiم ا.ۆەربنياك مىرزاعا ۇلگi بولسا ەكەن دەيسiڭ.
سايلاۋ بايبوسىن،
اقمولا وبلىسى
zhasalash.kz

Related Articles

  • ەل قورعانى – المات ساردار

    ەل قورعانى – المات ساردار

    ساردار المات توبابەرگەنۇلى – ءوز داۋىرىندە ەل باسقارعان، بەدەلدى تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولعان. ول ىرعىزدا بولىس قىزمەتىن اتقارىپ، حالىق اراسىندا سىيلى ادام رەتىندە تانىلعان. المات توبابەرگەنۇلىنىڭ ەرلىك پەن ەلدىك توعىسقان دارا جولىن كەيىن بالالارى سامىرات پەن تورەمۇراتتا جالعىستىردى. ال ونىڭ شوبەرەسى عالىمجان ءابدىسالاموۆ ەۋروپا مەن ورتا ازياعا تانىمال قازاقتان شىققان تۇڭعىش سكريپكاشى بولعان. ءحىح عاسىردىڭ باسىندا دۇنيەگە كەلىپ، سول عاسىردىڭ سوڭعى ون جىلدىعىندا ومىردەن وتكەن المات توبابەرگەنۇلى باسىنداعى بيلىگى مەن بەدەلىن ەلىنىڭ يگىلىگىنە، جۇرتىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە ارنالعان ءوز زامانىنىڭ ايتۋلى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى ەدى.  «ارجاعى دا اتاقتى ەر…» تاعى ءبىر ءجۇز جىل ءارى جىلجىپ، ءحVىىى عاسىر تاريحىن پاراقتاساق، ول كەزەڭدە ەل باسىنان وتكەن قايعىلى وقيعالار كوپ بولعانىن كورەمىز، «اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما» حالقىمىزدى

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

  • 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    كافەدرا پروفەسسورى ماتەماتيكتەر كۇنىنە ارنالعان «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىندا 15 ناۋرىز، 2025 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنىنە وراي «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىنىڭ قوناعى بەلگىلى عالىمدار: فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قانگۋجين بالتابەك ەسماتۇلى مەن PhD-دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بولدى. ەفيردە ولار ماتەماتيكانىڭ ماڭىزدىلىعىن، مەرەكەنىڭ تاريحىن، قازاق ماتەماتيكتەرىنىڭ عىلىمنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن تالقىلادى. پروفەسسور بالتابەك ەسماتۇلى ماتەماتيكانىڭ عىلىمداردىڭ پاتشايىمى سانالاتىندىعىنا توقتالدى. ول ءبىر جاعىنان عىلىمي ءبىلىمنىڭ شىڭىندا تۇرسا، ەكىنشى جاعىنان باسقا پاندەردىڭ دامۋىنا نەگىز بولاتىن كومەكشى عىلىم ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. عالىم شەكسىزدىك پەن ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋلەردىڭ دالدىگىن بىلدىرەتىن π سانىنىڭ شىعۋ تاريحىنا دا توقتالدى. دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بۇل كۇننىڭ 1988 جىلدان باستاپ «π سانى كۇنى» (π – يرراتسيونال سان، شامامەن 3,14142… تەڭ) رەتىندە تويلانا

  • تۇرسىن جۇمانباي ء«ۇيسىنباي كىتابى»

    تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»

    بۇل داعاندەل، باقاناس ولكەسىنەن شىققان بي ءۇيسىنباي جانۇزاقۇلى حاقىندا قۇراستىرىلىپ جازىلعان كىتاپ. تىڭ تولىقتىرىلعان ەڭبەكتە بولىس الدەكە كۇسەنۇلى، داعاندەلى بولىسىنىڭ باسشىلارى مەن بيلەرىمەن قاتار ءابدىراحمان ءالىمحانۇلى ءجۇنىسوۆ سىندى ايتۋلى تۇلعالار جايلى اڭگىمە قوزعالعان. ولاردىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەكتەرى، بيلىك، كەسىم – شەشىمدەرى، حالىق اۋزىندا قالعان قاناتتى سوزدەرى مەن ءومىر جولدارى، اتا – تەك شەجىرەسى قامتىلعان. سونىمەن قاتار مۇراعات دەرەكتەرىندەگى مالىمەتتەر كەلتىرىلگەن. كىتاپقا ەسىمى ەنگەن ەرلەردىڭ زامانى، ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى تۋرالى جازىلعان كەي ماقالالار، جىر –داستاندار، ۇزىندىلەر ەنگەن. كىتاپ قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان. تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»، - جەبە باسپاسى، شىمكەنت قالاسى.134 بەت تولىق نۇسقاسىن تومەندەگى سىلتەمە ارقىلى وقي الاسىز. ءۇيسىنباي كىتاپ kerey.kz

  • زەلەنسكيدىڭ “جالعىز سەنەرى ءارى وڭ قولى”. اندرەي ەرماك كىم؟

    زەلەنسكيدىڭ “جالعىز سەنەرى ءارى وڭ قولى”. اندرەي ەرماك كىم؟

    رەي فەرلونگ اندرەي ەرماك (سول جاقتا) پەن ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكي (وڭ جاقتا). 2019 جىل. اندرەي ەرماك ۇشاقتان تۇسە سالا ءوزىنىڭ باستىعىن قۇشاقتادى. 2019 جىلى قىركۇيەكتە پرەزيدەنت زەلەنسكيمەن جىلى جۇزدەسۋ جاڭادان باستالىپ كەلە جاتقان ساياسي سەرىكتەستىكتىڭ باسى ەدى. بۇل – ەرماكتىڭ رەسەي تۇرمەسىندە وتىرعان 35 ۋكراينالىقتى ماسكەۋدەن الىپ كەلگەن ءساتى. ال 2020 جىلى ەرماك زەلەنسكي اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى بولدى. بىراق ۋكرايناداعى جەمقورلىق شۋىنان كەيىن ونىڭ قىزمەتىنە جۇرتتىڭ نازارى اۋدى. سەبەبى ەرماك ۋكراينا ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمىنا بولىنگەن قارجى جىمقىرىلعان كوررۋپتسيا سحەماسىندا نەگىزگى رولدە بولعان دەگەن اقپارات تاراعان. بىراق تەرگەۋشىلەر بۇل جايتتىڭ جاي-جاپسارىن تولىق اشقان جوق. ەرماكتىڭ ءوزى ازاتتىقتىڭ ۋكراينا قىزمەتىنىڭ رەسمي ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرگەن جوق. سونىمەن زەلەنسكيدىڭ كەڭسەسىن باسقارىپ وتىرعان ەرماك كىم؟ تەلەۆيدەنيەدەن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: