Есенберлин Лениндi ығыстырды

Esenberlin Lenindi ığıstırdı

| Jul 28, 2015

Aqmola oblısındağı irgeli mekenderdiñ biri – Atbasar qalasında biıl eki birdey mereyli data atalıp ötilmekşi. Sonau Resey otarşılığı kezeñinde äueli şekaralıq beket, sonan soñ uezd ortalığı bolğan bwl qalanıñ irge kötergenine biıl 170 jıl tolıp otır. Bir ökiniştisi, täuelsizdik alğanımızğa şirek ğasırday uaqıt ötse de, 30 mıñnan asa halıq mekendeytin qala twrğındarınıñ 35 payızı ğana jergilikti wlt ökilderin qwraydı eken. Twrğındardıñ 40 payızı orıstar, 25 payızı basqa wlt ökilderi. “Orıstildiler” dep körsetiledi resmi mälimette.

Atbasarda biıl toylanbaqşı bolıp otırğan ekinşi bir ataulı mereke — jazuşı Iliyas Esenberlinniñ 100 jıldığı. YUNESKO-nıñ şeñberinde qolğa alınıp jatqan bwl şarağa atbasarlıqtar qızu dayındıq jasap jatqanın bayqadıq. Eñ quanıştısı, talay jıldardan beri jüdeñkirep twrğan osı jerdegi Esenberlin mwrajayı bastan-ayaq qayta jöndeuden ötip jatır. Sonday-aq, qalanıñ ortalıq alañında 1000 şarşı metr jer jaylandırılıp, Esenberlinniñ eñseli eskertkişi boy kötermekşi.

Bizder eskertkiştiñ avtorı, müsinşi Ivan Sedleckiymen habarlasqanımızda, tömendegidey aqparat berdi:

– Müsin taza qoladan qwyılmaqşı, salmağı bir tonnağa juıq. Jazuşınıñ bet-beynesin onıñ ülken qızı Rauşanmen kelisip otırıp qalıptadıq. Alğaşqı maket küyinde men onıñ bet-jüzin qatal beyneli köşpendilerge wqsatıp edim, biraq Rauşan ömirdegidey jwmsaq, sabırlı qılıp jasañız degen ötiniş ayttı. Jazuşı bir qolına kitap wstap twr. Kitaptıñ sırtına “Köşpendiler” dep jazıp edim, ol dwrıs körinbeytin boldı. Sosın jazudı wlttıq oyu-örnekpen almastırdıq. Müsinniñ jalpı biiktigi – twğırımen qosa eseptegende 6 metrge juıq. Osı jwmıstardıñ barlığına 28 million teñge köleminde demeuqarjı jwmsaldı. Sätin salsa, qırküyek ayınıñ ortasında eskertkiştiñ aşılu räsimi bola ma dep josparlanıp otır, – deydi müsinşi.

Bir ayta keterligi, bwl jerde bwrın proletariattıñ kösemi Leninniñ zäulim eskertkişi twratın edi. Onıñ ornınan alınğanına biraz jıl bolıp qaldı. Endi mine, kösemniñ ornına jazuşı kelip ornalaspaq. Atbasarlıqtardıñ bwl äreketi Leninniñ eskertkişin äli künge deyin äspettep, Ekibastwz qalasındağı bir köşeniñ boyında wstap otırğan äkim A.Verbnyak mırzağa ülgi bolsa eken deysiñ.

Saylau BAYBOSIN,

Aqmola oblısı

zhasalash.kz

Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

kerey.kz

Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp
JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

kerey.kz

Ämirbolat Qwsayınwlı Abay küni qarsañında Almatı qalasında aşıq aspan astındağı sahnada mıñdağan körermender Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ «Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığı» qoldauımen tüsirilgen Abaydıñ twñğış şığarmalar jinağınıñ jarıq köru tarihın bayandağan «Alğaşqı kitap» attı derekti fil'mdi tamaşaladı, dep jazadı Muztaumedia.kz. Dokudrama janrındağı bwl derekti fil'm qazaqtıñ neşe ğasırlıq ruhani tarihındağı tañ qalarlıq wlı oqiğa — 1909 jılı Peterbor qalasında Il'yas Boraganskiy baspasınan jarıq körgen Abaydıñ twñğış kitabınıñ qilı tağdırın beynelegen. Fil'm jalğız özi twtas bir älem jasap, şığarmaşılıqpen aynalısqan nebäri jiırma jıldıñ işinde qazaqtıñ tilin de, körkemdik, etikalıq tanımın da kürt özgertip, bwrın-soñdı türik jwrtı jetpegen biikke kötergen Abaydıñ alğaşqı kitabı qalay basılıp şıqtı, Abay közi tirisinde öziniñ
«Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

kerey.kz

Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ
Prezidenttiñ Benilyuks gambiti nemen ayaqtaladı?

kerey.kz

Europa jüreginde aşılğan geştal't. Prezidenttiñ Benilyuks gambiti nemen ayaqtaladı? Elimizde Almatı halqı jaña taksi aşıp, al Şımkent halqı özbek körşisimen birge keşki matçtı tamaşalayın dep otırğanda qazaq ümitin arqalağan Airbus motorın dürildetip, Bryussel'ge wşıp ketken bolatın. Prezident Toqaev geosayasi qaqtığıstar, sauda soğıstarı, sankciyalıq qısım men logistikalıq täuekelder küşeyip jatqan bwl zamanda Qazaqstannıñ investiciya üşin eñ tınış aylaq ekenin tağı bir eske salu üşin bara jatqanı anıq. Tura osı sapar aldında Fitch Qazaqstannıñ VVV reytingin rastap, mıqtı argumentti qaltamızğa salıp jiberdi. Bryussel' Europa kapitalınıñ söresi ekenin bilemiz. Sol sörede jatqan milliard euro investiciyağa biz qol salğanda, bastısı eşkim “täyt” demeui kerek. Sondıqtan Qazaqstan Prezidenti Qasım-Jomart Toqaevtıñ Bel'giya Prem'er-ministri Bart de Vevermen
Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

kerey.kz

Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,