«كانادادا ءجۇرىپ تە قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە تالپىناتىندار بار»
kerey.kz
ازاتتىققا سۇحبات بەرگەن كانادا قازاعى قازاقستاننان كوشىپ ادامداردىڭ ءوز مادەنيەتىن ساقتاۋعا تىرىساتىنىن ايتادى. كانادادا جۇزدەگەن قازاق وتباسى تۇرادى.
ەرجان نۇرقاسەن، كانادادا تۇراتىن قازاق. سۋرەت ونىڭ Facebook پاراقشاسىنان الىندى.
ەرجان نۇرقاسەن – كانادانىڭ ۆيننيپەگ قالاسىنىڭ تۇرعىنى.
2007 جىلى الماتى وبلىسىنان قونىس اۋدارعان ول جەرگىلىكتى كومپانيالاردىڭ بىرىندە ساپا ينسپەكتورى بولىپ قىزمەت ىستەيدى.
ەرجان ازاتتىققا ءوزى تۇرىپ جاتقان ەلدىڭ جانە سوندا تۇراتىن قازاقتاردىڭ مادەنيەتى مەن ولاردى قازىر نە تولعاندىراتىنى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەرگەن ەدى.
ەرجان نۇرقاسەننىڭ ازاتتىق ءتىلشىسى نۇرتاي لاحانۇلىنا بەرگەن skype-سۇحباتى:
http://flashvideo.rferl.org/Videoroot/Pangeavideo/2015/10/6/60/6055519d-6b8e-422e-8b7d-33303f34fd16.mp4
ازاتتىق: – كاناداعا قونىس اۋدارۋىڭىزعا نە سەبەپ بولدى؟
ەرجان نۇرقاسەن: – ءومىر ءبىر-اق رەت بەرىلەدى. باسقا مەملەكەتتەردە تۇرىپ، ەلدى، جەردى كورەيىن دەگەن وي بولدى. وعان قوسا بۇل جاقتا جۇمىس تا كوپ.
ازاتتىق: – جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ءستيلىنىڭ قازاقستانمەن سالىستىرعاندا ايىرماشىلعى بار مە ەكەن، بار بولسا، قانشالىقتى؟
ەرجان نۇرقاسەن: – شىنىمدى ايتسام، مۇندا دەموكراتيا تالاپتارى ۇستەم دەۋگە بولادى. ادامعا جاعىمدى جاقتارى كوپ. وتە قاۋىپسىز مەملەكەت. تۇرعىندارى دا وتە سىپايى. سوسىن مەنى ءبىر تاڭقالدىرعانى جەرگىلىكتى تۇرعىندار سىرتتان قونىس اۋدارىپ كەلگەن وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ ۇلتتىق ۇردىستەرىن ساقتاۋىن قولداپ، جىگەرلەندىرىپ وتىرادى. مىسالى، مادەنيەت فەستيۆالى، كۇزگى جۇگەرى-الما فەستيۆالى سەكىلدى جىلىنا ءتورت مارتە ءارتۇرلى مادەني بايقاۋلار بولىپ تۇرادى. سول كەزدە ءار ۇلتتىڭ وكىلدەرى بەس وتباسىدان اسسا، ولارعا ارنايى ورىن ءبولىپ،ۇلتتىق مادەنيەتتەرىن، ۇلتتىق تاعامدارىن، ۇلتتىق بۇيىمدارى مەن كيىمدەرىن كورسەتۋگە، سلايد-شوۋ جاساۋعا مۇمكىندىك تۋدىرادى. ءار ۇلت ءوزى كوشىپ كەلگەن مەملەكەتىنىڭ دە تۋىن ءىلىپ قويا الادى.
ازاتتىق: – ياعني «وزگە ەلدەن قونىس اۋدارعان ادامنىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن بىردەن ءسىڭىسىپ كەتۋىنە قولايلى ەل» دەيسىز عوي؟
ەرجان نۇرقاسەن: – سولاي. مىسالى، بۇل جەردە ەجەلدەن تۇراتىن قازاقتار وتە از. سوعىس جىلدارىندا تۇتقىنعا ءتۇسىپ، وسىندا كوشىپ كەيىن قالىپ قويعان بىرەن-ساران ادامداردىڭ ۇرپاقتارى بار. بىراق ولار قازاق ءتىلىن بىلمەيدى. ال قازاقتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارىنان باستاپ كەلگەندەر.
ازاتتىق: – كانادادا قانشا قازاق تۇرادى؟ ولاردىڭ ءبىرى بىرىمەن قارىم -قاتىناسى قالاي؟
ەرجان نۇرقاسەننىڭ Facebook پاراقشاسىنان الىنعان سۋرەتى.
ەرجان نۇرقاسەن: – مەن تۇرعان جەر ورتالىق پروۆينتسيا بولىپ ەسەپتەلىنەدى. بۇل جەردە جۇمىس ىستەۋگە جەتكىلىكتى مۇمكىندىك جاسالعان جانە مۇندا كوشىپ كەلۋشىلەر دە كوپ. سوندىقتان ءدال قازىر ناقتى قانشا ەكەنىن ايتا المايمىن. بىراق بۇعان دەيىنگى شامالاۋىمىز بويىنشا قازاقتاردىڭ ەڭ كوپ شوعىرلانعان جەرى تورونتو بولىپ ەسەپتەلىنەتىن. وندا 100 شامالى وتباسى تۇرادى. ودان كەيىنگى ورىندا ۆانكۋۆەر تۇر. ۆانكۋۆەردە 70 شامالى وتباسى تۇرادى. تورونتوداعى قازاقتار ناۋرىز مەرەكەسىن تويلاپ تۇرادى. وزدەرى جەكە قاۋىمداستىق رەتىندە تىركەلىپ العان. جالپى، كاناداداعى قازاقتار ءبىر-بىرىمەن وتە جاقسى ارالاسىپ تۇرادى. تاعى ءبىر نازار اۋداراتىن ماسەلە قازاقستاننان كاناداعا قونىس اۋدارعانداردىڭ باسىم بولىگى ءورىستىلدى بولىپ كەلەدى.
ازاتتىق: – قازاقتار شوعىرلانىپ قونىستانعان ەلدەردىڭ كەيبىرىندە قازاقتىلدى جەكسەنبىلىك مەكتەپتەر جۇمىس جاسايدى. سىزدەردە ونداي مۇمكىندىكتەر بار ما؟
ەرجان نۇرقاسەن: – ورىستىلدىلەرگە جەرگىلىكتى تۇرعىندار «ءوز تىلىڭدە نەگە سويلەمەيسىڭ؟ سەندە ءتىل جوق پا؟» دەپ كۇلەدى. سوعان نامىستانعان كوپ قازاقتار قازىر بالالارىنا مۇعالىم تاۋىپ وقىتىپ، قازاقشا بىلەتىن وتباسىلارمەن ارالاسىپ ارەكەت جاساپ، وسىندا كەلىپ قازاق بولۋعا ۇمتىلىپ جاتىر. ال مەكتەپ اشۋعا مۇمكىندىگىمىز بولماي جاتىر. ال مۇنداعى مەكتەپتەر نەگىزىنەن اعىلشىن جانە فرانتسۋز ءتىلىن وقىتادى.
ازاتتىق: – بىرەر كۇن بۇرىن امەريكادا كاسىپقوي بوكستان قازاقستاندىق گەننادي گولوۆكين مەن كانادالىق داۆيد لەمەنىڭ اراسىندا جەكپە-جەك بولدى. شىنىڭىزدى ايتىڭىزشى، كىمگە جانكۇيەر بولدىڭىز؟
گولوۆكين-لەمە جەكپە-جەگىنەن كەيىن الەۋمەتتىك جەلىگە كىرسەم، كانادادا تۇراتىن قازاقتاردىڭ ءبارى گولوۆكيننىڭ جەڭىسىمەن ءبىر-ءبىرىن قۇتتىقتاپ جاتىر ەكەن. ايتەۋىر، قايدا جۇرسەك تە قانىمىز قازاقستان دەپ سوعىپ تۇرادى عوي.
ەرجان نۇرقاسەن: – ءبىز گولوۆكينگە جانكۇيەر بولدىق. گولوۆكين-لەمە جەكپە-جەگىنەن كەيىن الەۋمەتتىك جەلىگە كىرسەم، كانادادا تۇراتىن قازاقتاردىڭ ءبارى گولوۆكيننىڭ جەڭىسىمەن ءبىر-ءبىرىن قۇتتىقتاپ جاتىر ەكەن. ايتەۋىر، قايدا جۇرسەك تە قانىمىز قازاقستان دەپ سوعىپ تۇرادى عوي.
ازاتتىق: – قازاقستانعا قايتا ورالۋ ويىڭىز جوق پا؟ «كىسى ەلىندە سۇلتان بولعانشا، ءوز ەلىڭدە ۇلتان بول» دەيتىندەر دە بار عوي…
ەرجان نۇرقاسەن: – قارتايعاندا بولماسا ازىرگە ونداي وي جوق. تەك بەس جىلدان كەيىن قازاقستاندا نەمەسە قازاقستانمەن شەكارالاس ەلدەردىڭ بىرىنەن جەكە ءىسىمدى اشسام، سول ارقىلى ەلگە ءجيى بارىپ-كەلىپ تۇرسام دەگەن جوسپار بار.
ازاتتىق: – سۇحباتىڭىزعا راحمەت.
نۇرتاي لاحانۇلى
ازاتتىق راديوسى
پىكىر قالدىرۋ