بۇل – قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن فرانتسيا پرەزيدەنتى فرانسۋا وللاندتىڭ سوڭعى ءۇش جىلداعى بەسىنشى مارتە كەزدەسۋى. نازارباەۆتىڭ ساپارى قازاقستان، رەسەي جانە ۋكراينا بتا بانكتىڭ بۇرىنعى باسشىسى مۇحتار ءابليازوۆتى ەكستراديتسيالاۋعا تىرىسىپ جاتقان جانە 2010 جىلى فرانتسيا قازاقستانعا ساتقان 45 تىكۇشاق توڭىرەگىندەگى جانجال ءالى باسەڭدەمەي تۇرعان تۇستا ءوتتى.

نازارباەۆتىڭ فرانتسيا پرەزيدەنتىمەن وتكىزگەن كەلىسسوزدەرى قورتىندىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى، ماشينا جاساۋ، حيميالىق يندۋستريا، ەنەرگەتيكا جانە عارىشتى يگەرۋ سالالارىندا ىنتىماقتاستىق ورناتۋ جايلى كەلىسىم جاسالعان. ساپار كەزىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ يۋنەسكو باس كونفەرەنتسياسىنىڭ 38-سەسسياسىنا قاتىسىپ، فرانتسيانىڭ ىسكەر ادامدارىمەن كەزدەسكەن.

ايتكەنمەن ۇلكەن قىزى داريعانى ەرتىپ بارعان لوندون ساپارىمەن سالىستىرعاندا، نازارباەۆتىڭ فرانتسياعا ساپارىنا اقپارات قۇرالدارى ونشا كوپ نازار اۋدارمادى. بەدەلى ارقيلى باعالاناتىن نازارباەۆتى 4 قاراشادا بۋكينگەم سارايىندا ۇلىبريتانيا مەن سولتۇستىك يرلانديا پاتشايىمى ەكىنشى ەليزاۆەتانىڭ ءوزى قابىلداعان ەدى.​

FINANCIAL TIMES گازەتىندەگى ماقتاۋ

نازارباەۆ لوندونعا كەلەردەن ءبىر كۇن بۇرىن، قاراشانىڭ 3-ىندەFinancial Times گازەتى «بلوگ» ايدارىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بىزگە داۋىل ءتونىپ كەلە جاتىر، سوندىقتان قازاقستان مەن ۇلىبريتانيانىڭ بۇرىنعىدان گورى تىعىز بايلانىس ورناتۋى – ومىرلىك ماڭىزدىلىق» دەگەن ماقالاسىن جاريالادى. وندا نازارباەۆ «كوپتەگەن ەلدەر ءۇشىن 2008-2009 جىلدىڭ داعدارىس زارداپتارى الداعى ەكونوميكالىق قيىندىقتار اۋقىمىنىڭ كولەڭكەسىندە قالاتىن ءتۇرى بار»، سوندىقتان ورنى تولمايتىن زارداپتارعا قارسى الدىن الا ارەكەت ەتۋ قاجەت دەپ جازادى. سونىمەن قوسا ول جاھاندانۋ زامانىندا «ەشبىر ەل بۇل قيىندىقتاردى جالعىز ەڭسەرە الامىن دەپ ۇمىتتەنە المايدى» دەپ كورسەتكەن. ونىڭ پىكىرىنشە، بۇل «ەسكى ستەرەوتيپتەردەن ارىلۋدى نەمەسە شىعىس پەن باتىستىڭ ءبىرىن وتىرىك تاڭداۋدان باس تارتۋدى» بىلدىرەدى.

قازاقستان ۆيتسە-پرەمەرى داريعا نازارباەۆا (سولدان وڭعا), قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ، ۇلىبريتانيا پاتشايىمى ەكىنشى ەليزاۆەتا جانە ۇلىبريتانيا حانزاداسى فيليپپ بۋكينگەم سارايىندا. لوندون، 4 قاراشا 2015 جىل.

نازارباەۆ سونىمەن بىرگە ماقالاسىندا رەسەي جانە قىتايمەن تاتۋ كورشى ەكەنىن ەسكەرتكەن، بىراق قازاقستان اقش جانە ەۋروپا ەلدەرىمەن «ساۋدا-ساتتىق پەن جان-جاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا بەل بايلاعانىن» دا اتاپ كورسەتكەن. ونىڭ پىكىرىنشە، «قازاقستاننىڭ الەمنىڭ ماڭىزدى بولىكتەرىنىڭ اراسىنداعى دانەكەرلىك ءرولىن» ونىڭ ۇلىبريتانياعا ساپارى ايقىن كورسەتكەن.

بۇدان ءارى پرەزيدەنت ەلدىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارى جەتكەن پروگرەسس تۋرالى جازادى. ول ماقالاسىن «كەلەشەككە ءاردايىم ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە كوز تىگىپ، مودەرنيزاتسيا، ينۆەستيتسيا، ساۋدا-ساتتىق پەن ىنتىماقتاستىقتى قولداي بەرەمىز» دەگەن سەنىممەن اياقتاپ، بۇل -«بولاشاقتاعى وركەندەۋىمىزدىڭ كىلتى» دەپ تۇيىندەيدى.

Financial Times باسىلىمى وسى اپتادا جاريالاعان «قازاقستان داعدارىسقا قاراماستان جەكەشەلەندىرۋگە قاتىستى امبيتسيالىق جوسپارىن جاريالادى» جانە «قازاقستان ەكونوميكالىق قاتەرلەردى قارقىندى بەلسەندىلىگى ارقىلى اۋىزدىقتاپ وتىر» دەگەن ەكى ماقالاسى دا وسى سارىنداعى ماقتاۋعا تولى.

باسقا گازەتتەگى سىن

ۇلىبريتانيانىڭ باسقا ءبىر تانىمال باسىلىمى Guardian گازەتى لوندون ساپارىنا وراي نازارباەۆتى ماقتاعان كوممەنتاريلەردەن تارتىنىپ، وعان قازاقستانداعى ادام قۇقىعىنا قاتىستى احۋالدى سىناعان ەكى ماقالا ارناپتى. ونىڭ ءبىرى «قازاق پرەزيدەنتى ۇلىبريتانياعا ەكى كۇندىك ساپارمەن كەلەدى» دەپ اتالادى، ال ەكىنشى ماقالا اۆتورلارىنىڭ كوزقاراسىن «ۇلىبريتانيادا قازاق باسشىسىن قۇشاق جايا قارسى الۋدىڭ قاجەتى جوق» دەگەن تاقىرىبىنان بايقاۋعا بولادى.

سوڭعى ماقالادا «قازاقستانمەن تىعىزىراق بايلانىس ورناتۋدان ۇلىبريتانيا بيزنەسى ۇتۋى مۇمكىن»، بىراق بۇل ديكتاتۋرانى نىعايتا ءتۇسۋ ارقىلى ەلدەگى كەدەيلىكتى كوبەيتىپ، رەپرەسسيانى كۇشەيتۋگە كومەكتەسەدى دەپ جازىلعان.

ۇلىبريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى دەۆيد كەمەرون قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى قارسى الىپ تۇر. لوندون، 4 قاراشا 2015 جىل.

اۆتور ماقالاسىن «بريتاندىق قۇندىلىقتاردى» تاراتۋ جايلى ءسوز ەتكەندە دەۆيد كەمەرون مەن دجوردج وسبورن وسىنى ەسكە الا ما ەكەن؟» دەگەن ساۋالمەن تۇيىندەگەن.

Express گازەتى پرەزيدەنت نازارباەۆتى ەدينبۋرگ پەن يورك گەرتسوگتارىمەن بىرگە كول-كوسىر سالتاناتپەن قابىلداعانى ءۇشىن ەكىنشى ەليزاۆەتا پاتشايىمنىڭ ءوزىن دە قاتتى سىنعا العان. «پاتشايىم ەندريۋدىڭ ءۇيى ءۇشىن تۋىسى 3 ميلليون فۋت ارتىق تولەگەن قازاق ديكتاتورىمەن بىرگە تۇسكى اس ءىشتى» دەگەن تاقىرىپپەن جاريالانعان الگى ماقالا دا الدىڭعى ەكى ماقالاداعى سياقتى، نازارباەۆتىڭ رەجيمىن ديكتاتورلىق دەپ اتاپ، ونى ايىپتايدى.

باسىلىم پاتشايىمدى «تاقتا وتىرعان 63 جىل ىشىندە كوبىنەسە مينيسترلەرىنىڭ ىقتيار-قالاۋىمەن تالاي ديكتاتورمەن كەزدەستى» دەپ جازادى باسىلىم.

بۇدان كەيىن نازارباەۆ اراسىندا جاقىندا ۆيتسە-پرەمەر قىزمەتىنە تاعايىندالعان ۇلكەن قىزى داريعا بار نوكەرلەرىمەن بىرگە لوندوننان پاريجگە ۇشىپ كەتتى.

اليسا ۆالساماكي

ازاتتىق راديوسى