Bwl – Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaev pen Franciya prezidenti Fransua Ollandtıñ soñğı üş jıldağı besinşi märte kezdesui. Nazarbaevtıñ saparı Qazaqstan, Resey jäne Ukraina BTA banktiñ bwrınğı basşısı Mwhtar Äblyazovti ekstradiciyalauğa tırısıp jatqan jäne 2010 jılı Franciya Qazaqstanğa satqan 45 tikwşaq töñiregindegi janjal äli bäseñdemey twrğan twsta ötti.

Nazarbaevtıñ Franciya prezidentimen ötkizgen kelissözderi qortındısında auıl şaruaşılığı, maşina jasau, himiyalıq industriya, energetika jäne ğarıştı igeru salalarında ıntımaqtastıq ornatu jaylı kelisim jasalğan. Sapar kezinde Nwrswltan Nazarbaev YUNESKO Bas konferenciyasınıñ 38-sessiyasına qatısıp, Franciyanıñ isker adamdarımen kezdesken.

Äytkenmen ülken qızı Dariğanı ertip barğan London saparımen salıstırğanda, Nazarbaevtıñ Franciyağa saparına aqparat qwraldarı onşa köp nazar audarmadı. Bedeli ärqilı bağalanatın Nazarbaevtı 4 qaraşada Bukingem sarayında Wlıbritaniya men Soltüstik Irlandiya patşayımı ekinşi Elizavetanıñ özi qabıldağan edi.​

FINANCIAL TIMES GAZETİNDEGİ MAQTAU

Nazarbaev Londonğa kelerden bir kün bwrın, qaraşanıñ 3-indeFinancial Times gazeti «Blog» aydarında Nwrswltan Nazarbaevtıñ «Bizge dauıl tönip kele jatır, sondıqtan Qazaqstan men Wlıbritaniyanıñ bwrınğıdan göri tığız baylanıs ornatuı – ömirlik mañızdılıq» degen maqalasın jariyaladı. Onda Nazarbaev «köptegen elder üşin 2008-2009 jıldıñ dağdarıs zardaptarı aldağı ekonomikalıq qiındıqtar auqımınıñ köleñkesinde qalatın türi bar», sondıqtan ornı tolmaytın zardaptarğa qarsı aldın ala äreket etu qajet dep jazadı. Sonımen qosa ol jahandanu zamanında «eşbir el bwl qiındıqtardı jalğız eñsere alamın dep ümittene almaydı» dep körsetken. Onıñ pikirinşe, bwl «eski stereotipterden arıludı nemese Şığıs pen Batıstıñ birin ötirik tañdaudan bas tartudı» bildiredi.

Qazaqstan vice-prem'eri Dariğa Nazarbaeva (soldan oñğa), Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaev, Wlıbritaniya patşayımı ekinşi Elizaveta jäne Wlıbritaniya hanzadası Filipp Bukingem sarayında. London, 4 qaraşa 2015 jıl.

Nazarbaev sonımen birge maqalasında Resey jäne Qıtaymen tatu körşi ekenin eskertken, biraq Qazaqstan AQŞ jäne Europa elderimen «sauda-sattıq pen jan-jaqtı ıntımaqtastıqtı damıtuğa bel baylağanın» da atap körsetken. Onıñ pikirinşe, «Qazaqstannıñ älemniñ mañızdı bölikteriniñ arasındağı dänekerlik rölin» onıñ Wlıbritaniyağa saparı ayqın körsetken.

Bwdan äri prezident eldiñ täuelsizdik jıldarı jetken progress turalı jazadı. Ol maqalasın «keleşekke ärdayım äriptesterimizben birge köz tigip, modernizaciya, investiciya, sauda-sattıq pen ıntımaqtastıqtı qolday beremiz» degen senimmen ayaqtap, bwl -«bolaşaqtağı örkendeuimizdiñ kilti» dep tüyindeydi.

Financial Times basılımı osı aptada jariyalağan «Qazaqstan dağdarısqa qaramastan jekeşelendiruge qatıstı ambiciyalıq josparın jariyaladı» jäne «Qazaqstan ekonomikalıq qaterlerdi qarqındı belsendiligi arqılı auızdıqtap otır» degen eki maqalası da osı sarındağı maqtauğa tolı.

BASQA GAZETTEGİ SIN

Wlıbritaniyanıñ basqa bir tanımal basılımı Guardian gazeti London saparına oray Nazarbaevtı maqtağan kommentariylerden tartınıp, oğan Qazaqstandağı adam qwqığına qatıstı ahualdı sınağan eki maqala arnaptı. Onıñ biri «Qazaq prezidenti Wlıbritaniyağa eki kündik saparmen keledi» dep ataladı, al ekinşi maqala avtorlarınıñ közqarasın «Wlıbritaniyada qazaq basşısın qwşaq jaya qarsı aludıñ qajeti joq» degen taqırıbınan bayqauğa boladı.

Soñğı maqalada «Qazaqstanmen tığızıraq baylanıs ornatudan Wlıbritaniya biznesi wtuı mümkin», biraq bwl diktaturanı nığayta tüsu arqılı eldegi kedeylikti köbeytip, repressiyanı küşeytuge kömektesedi dep jazılğan.

Wlıbritaniya prem'er-ministri Devid Kemeron Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtı qarsı alıp twr. London, 4 qaraşa 2015 jıl.

Avtor maqalasın «britandıq qwndılıqtardı» taratu jaylı söz etkende Devid Kemeron men Djordj Osborn osını eske ala ma eken?» degen saualmen tüyindegen.

Express gazeti prezident Nazarbaevtı Edinburg pen York gercogtarımen birge köl-kösir saltanatpen qabıldağanı üşin ekinşi Elizaveta patşayımnıñ özin de qattı sınğa alğan. «Patşayım Endryudiñ üyi üşin tuısı 3 million fut artıq tölegen qazaq diktatorımen birge tüski as işti» degen taqırıppen jariyalanğan älgi maqala da aldıñğı eki maqaladağı siyaqtı, Nazarbaevtıñ rejimin diktatorlıq dep atap, onı ayıptaydı.

Basılım patşayımdı «taqta otırğan 63 jıl işinde köbinese ministrleriniñ ıqtiyar-qalauımen talay diktatormen kezdesti» dep jazadı basılım.

Bwdan keyin Nazarbaev arasında jaqında vice-prem'er qızmetine tağayındalğan ülken qızı Dariğa bar nökerlerimen birge Londonnan Parijge wşıp ketti.

Alisa VAL'SAMAKI

Azattıq radiosı