|  | 

تۇلعالار

زۋقا باتىردىڭ كەگىن العان وققاعارلار

زۋقا باتىردىڭ كەگىن العان وققاعارلار (زۋقا باتىر اۋلەتتەرىنىڭ اڭگىمەلەرىنەن جيناقتارىم):Zuqa batir oqqagarlari
… كەگى قايناعان جىگىتتەردىڭ ىشىندە ناسىر، ءشامي، كارىم دەگەن زۋقا باتىردىڭ تۋىستارى، دۇڭگەن ماجىمنىڭنىڭ ء(İبرايىم) ارتىنا تۇسەدى. ونىڭ ءبىر اۋىلدا سيىر جايىپ جۇرگەنسىپ كەلەجاتقانىن كورەدى. سول تۇندە ماجىمنىڭ، ۋاقيعادا ءوزىن جوق ەدى دەگىزىپ اۋىل اراسىنىڭ ادامى قۇساپ جانسىز جۇرەبەرەدى. ويتكەنى زۋقانىڭ اۋىلىنا كىناسىز ادام سياقتى قايتا ورالىپ تولەگەتايمەن سۇلتان ءشارىپتىڭ كوزىن جويۋ ماقساتىن كوزدەيدى. مۇنىڭ ارتىنا تۇسكەن ناسىر، ءشامي جانە كارىم، ماجىمنىڭدى قولعا تۇسىرگەن ناسىر، ءشامي جانە كارىم ەڭ الدىمەن اتقا سۇيرەپ ولتىرەدى.
ءبىر زاماتتان كەيىن ءشامي، ماجىمنىڭدى ارقاسىنان كەلىپ قاپسىرا قۇشاقتاپ تۇرىپ، توبە تەرىسىن تىستەي الادى. اۋزى قارىسىپ، ءبىر قولىمەن تاماعىن قىسىپ قويابەرمەيدى. ساۋساقتارى قىران قۇستىڭ تەگەۋرىڭىندەي وزەگىنە شانشىلادى. جانى شوشىعان ساتقىن جەرگە ەتبەتىنەن قۇلايدى. ءشامي دە ونىڭ ۇستىنە جالپ ەتىپ جىعىلعاندا ماجىمنىڭنىڭ باس تەرىسى سىدىرىلىپ تۇسەدى. ءدال وسى ساتتە ناسىر ماجىمنىڭدى باۋىزداي سالادى. كارىم كەلىپ قارنىن جارىپ تاستايدى. ءشامي سوندا ولىكتىڭ جۇرەگىن سۋىرىپ الادى دا قانىن سورادى. ءۇش قاسقىردىڭ اۋزىنا تۇسكەن قانسوقتا ءوستىپ جانشىلادى.
ال، مادىحىننىڭ (جاقيانىن) سارى ىزىنە ءشوپ سالىپ جۇرگەن ەلدەر ونى يەن دالادا جالعىز كەلەجاتقاندا ۇستاپ ءولتىرىپ، باسىن شاۋىپ، كەرت كەسىلگەن مۇقىل تەرەكتىڭ باسىنا ءىلىپ كەتەدى. وسى اگاشتىڭ ورنى ءالى بار دەپ ايتىلادى. سول جەردەن جۇرگەن ەل، جاقياعا ناگلەت ەتىپ وتەدى ەكەن دەپ ايتقان ەدى جازۋشى باتىرقان قۇسبەگى اعامىز.
جاقيانى ولتىرگەن ادامداردىڭ ىشىندە قاراقاس رۋىنىڭ نازار دەگەن تابىنىڭ ۇرپاقتارىنان الدا كەلگەن سماعۇل زالىڭ بار ەدى. زۋقانىڭ ۇلدارى اكەسىنىڭ كەگىن العان وسى كىسىمەن احيرەتتىك دوس بولعان.

*
Zuvka Baturun İntikamını alan fedailer (Zuvka Batur nesillerinden anlatılan derlemelerimden): 
… intikam hırsı bürümüş yiğitlerden Nasır, Şamiy ve Kerim adındaki Zuvka Baturun yakınları، Düñgen Majımnıñ’ın (İbrahim) peşine düşer. Onun bir köyde sığır güdüyormuş gibi dolaştığını görürler. O gece Majımnıñ، olaylara karışmamış bir köy sakini gibi sinsice dolaşmaktadır. Çünkü Zuvka Baturun obasına masum görünümüyle tekrar sızarak Tölegetay ile Sultan Şerif’i ortadan kaldırmayı düşünüyordu. Onun peşine düşen Nasır, Şamiy ve Kerim Majımnıñ’ı yakalayıp, atın arkasına bağlayıp sürükleyerek öldürürler. 
Bir müddet sonra Şamiy, Majımnıñ’ın arkasından yaklaşarak sıkıca kavrayarak, kafa derisini ısırarak bırakmaz. Çenesi kaskatı kesilir ve diğer eliyle boğazını sıkmaya başlar. Parmakları yırtıcı kuşun pençesi gibi ümüğüne saplanır. Canı yanan hain yüzü koyu yere düşer. Şamiy’de onun üzerine yığılınca Majımnıñ’ın kafa derisi yüzülür. Tam o sırada Nasır Majımnıñ’ı boğazlayıverir. Bu arada Kerim karnını yarar. O sırada Şamiy cesedin yüreğini sökerek kanını emmeye başlar. Üç kurdun pençesine düşen leş böyle parçalanır. 
Bir de Madıhın’ın (Yahya’nın) izini süren vatandaşlar onu ıssız bir yerde yalnız başına gelirken yakalayıp öldürerek, kellesini budanmış bir ağaca asıp giderler. Bu ağacın hâlâ yerinde olduğu söylenir. Oradan geçen halk, Yahya’ya bugüne kadar lanet yağdırdığını söylemişti yazar Batırkan Kusbegi Bey. 
Jaqiya’yı öldüren adamların arasında Karakas sülalesinin Nazar adlı neslinin ileri gelenlerinden İsmail Zalıñ vardı. Zuvkaoğulları babasının intikamını alan bu kişiyle dünya, ahret dost olmuşlardı.

Related Articles

  • عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    Altyn Magauina بۇگىن اتامىزدىڭ ەڭ جاقىن شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى، ءبىزدىڭ باۋىرىمىز، قازاقتىڭ ماقتان تۇتاتىن جاستارىنىڭ ءبىرى عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاسقا تولىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن بۇل كۇن – جاي عانا عالىمنىڭ تۋعان كۇن ەمەس، بۇل – ونىڭ جارتى عاسىرلىق ونەگەلى ءومىر جولىنىڭ، ادال ەڭبەگىنىڭ، بيىك پاراسات پەن ادامگەرشىلىگىنىڭ مەرەكەسى. ءبىز عالىمدى تەك تەرەڭ ءبىلىمى ءۇشىن ەمەس، ۇلكەن جۇرەگى ءۇشىن قادىرلەيمىز. عالىمنىڭ الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ، “ازاتتىق راديوسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ، بۇگىندە امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىندە ابىرويلى جۇمىس اتقارىپ جۇرگەنى ونىڭ تاباندىلىعىنىڭ، بىلىمگە قۇشتارلىعىنىڭ جانە ەڭبەكقورلىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى. الايدا ادامنىڭ شىنايى باعاسى ونىڭ قىزمەتىمەن نەمەسە جەتكەن جەتىستىكتەرىمەن عانا ولشەنبەسە كەرەك. ادامنىڭ قادىرى ونىڭ جۇرەگىندە،

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ەل قورعانى – المات ساردار

    ەل قورعانى – المات ساردار

    ساردار المات توبابەرگەنۇلى – ءوز داۋىرىندە ەل باسقارعان، بەدەلدى تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولعان. ول ىرعىزدا بولىس قىزمەتىن اتقارىپ، حالىق اراسىندا سىيلى ادام رەتىندە تانىلعان. المات توبابەرگەنۇلىنىڭ ەرلىك پەن ەلدىك توعىسقان دارا جولىن كەيىن بالالارى سامىرات پەن تورەمۇراتتا جالعىستىردى. ال ونىڭ شوبەرەسى عالىمجان ءابدىسالاموۆ ەۋروپا مەن ورتا ازياعا تانىمال قازاقتان شىققان تۇڭعىش سكريپكاشى بولعان. ءحىح عاسىردىڭ باسىندا دۇنيەگە كەلىپ، سول عاسىردىڭ سوڭعى ون جىلدىعىندا ومىردەن وتكەن المات توبابەرگەنۇلى باسىنداعى بيلىگى مەن بەدەلىن ەلىنىڭ يگىلىگىنە، جۇرتىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە ارنالعان ءوز زامانىنىڭ ايتۋلى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى ەدى.  «ارجاعى دا اتاقتى ەر…» تاعى ءبىر ءجۇز جىل ءارى جىلجىپ، ءحVىىى عاسىر تاريحىن پاراقتاساق، ول كەزەڭدە ەل باسىنان وتكەن قايعىلى وقيعالار كوپ بولعانىن كورەمىز، «اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما» حالقىمىزدى

  • 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    كافەدرا پروفەسسورى ماتەماتيكتەر كۇنىنە ارنالعان «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىندا 15 ناۋرىز، 2025 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنىنە وراي «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىنىڭ قوناعى بەلگىلى عالىمدار: فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قانگۋجين بالتابەك ەسماتۇلى مەن PhD-دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بولدى. ەفيردە ولار ماتەماتيكانىڭ ماڭىزدىلىعىن، مەرەكەنىڭ تاريحىن، قازاق ماتەماتيكتەرىنىڭ عىلىمنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن تالقىلادى. پروفەسسور بالتابەك ەسماتۇلى ماتەماتيكانىڭ عىلىمداردىڭ پاتشايىمى سانالاتىندىعىنا توقتالدى. ول ءبىر جاعىنان عىلىمي ءبىلىمنىڭ شىڭىندا تۇرسا، ەكىنشى جاعىنان باسقا پاندەردىڭ دامۋىنا نەگىز بولاتىن كومەكشى عىلىم ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. عالىم شەكسىزدىك پەن ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋلەردىڭ دالدىگىن بىلدىرەتىن π سانىنىڭ شىعۋ تاريحىنا دا توقتالدى. دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بۇل كۇننىڭ 1988 جىلدان باستاپ «π سانى كۇنى» (π – يرراتسيونال سان، شامامەن 3,14142… تەڭ) رەتىندە تويلانا

1 پىكىر

  1. زۋحا التاي

    “مۇنىڭ ارتىنا تۇسكەن ناسىر، ءشامي جانە كارىم، ماجىمنىڭدى قولعا تۇسىرگەن ناسىر، ءشامي جانە كارىم ەڭ الدىمەن اتقا سۇيرەپ ولتىرەدى.”\ وسى سويلەمنەن نە تۇسىنۋگە بولادى. … جانە وسىندا اتقا سۇيرەتىپ ولتىرىلگەن ماجىمنىڭ مىنا سويلەمدە قايتا تىرىلەدى. ء“بىر زاماتتان كەيىن ءشامي، ماجىمنىڭدى ارقاسىنان كەلىپ قاپسىرا قۇشاقتاپ تۇرىپ، توبە تەرىسىن تىستەي الادى. اۋزى قارىسىپ، ءبىر قولىمەن تاماعىن قىسىپ قويابەرمەيدى. ساۋساقتارى قىران قۇستىڭ تەگەۋرىڭىندەي وزەگىنە شانشىلادى. جانى شوشىعان ساتقىن جەرگە ەتبەتىنەن قۇلايدى.”

    بۇل سياقتى قاتەلىەتەر ءورىپ ءجۇر…

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: