ەلىمىزدە قولما-قول اقشا بولماي، رەسەيگە كۇنىمىز قاراعانى دا جاسىرىن ەمەس. 1993 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قازاقستان ءبىرتۇتاس رۋبل ايماعىندا بولىپ، تاۋەلسىز ەكونوميكالىق ساياساتىن جۇرگىزۋگە قاۋقارسىز بولاتىن.

BNews.kz قازاقستاننىڭ العاشقى ۆاليۋتاسى قالاي پايدا بولىپ، اينالىمعا تۇسكەنىن جانە سوڭعى 22 جىل ىشىندە تەڭگەنىڭ بەينەسى قانداي وزگەرىستەرگە ۇشىراعانىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنادى.

قازاقستان ۇلتتىق ۆاليۋتانى ەنگىزەردەن الدىن رەسەيمەن جانە تمد-نىڭ وزگە دە 5 ەلىمەن اراداعى ۆاليۋتا وداعىن ساقتاپ قالۋعا تىرىستى. ءسويتىپ، ءبىرتۇتاس رۋبل ايماعى تۋرالى كەلىسىمگە 1993 جىلى قول قويىلدى، الايدا، رەسەي بۇل ايماقتان ءوزى شىعىپ كەتتى. بۇل ونسىز دا بۇعاناسى قاتپاعان جاس ءبىر مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق احۋالىن ودان سايىن كۇردەلەندىرەتىنى ايدان انىق بولاتىن.

1993 جىلعى بانكنوتتىڭ ۇلگىسى

وسى جايلاردىڭ بارلىعىن ەسكەرە كەلە، پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ 1992 جىلدىڭ كوكتەمىندە ۇلتتىق ۆاليۋتا ەنگىزۋ مۇمكىندىگىن قاراستىراتىن قۇپيا كوميسسيا قۇردى. كوميسسيانىڭ قۇرىلعانى باس-اياعى 7 ادامعا عانا ءمالىم بولدى:  پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ، جوعارعى كەڭەس توراعاسى س.ءابدىلدين، جوعارعى كەڭەستىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى س:تاكەجانوۆ، مەملەكەتتىك ۇلتتىق بانك توراعاسى ع.باينازاروۆ، ونىڭ ورىنباسارى م.تۇرسىنوۆ جانە ۇلتتىق بانك ديرەكتسياسىنىڭ باسشىسى قوجامۇراتوۆ.

سونىمەن قاتار، قۇپيا تۇردە ءبىر ۋاقىتتا جاڭا ۆاليۋتانىڭ ديزاينىن ازىرلەيتىن شىعارماشىلىق توبى دا قۇرىلدى. ەلىمىزدىڭ ماڭدايالدى سۋرەتشىلەرى مەڭدىباي ءالين، اعىمسالى دۇزەلحانوۆ جانە قايروللا عابجالەلوۆ تەمىر سۇلەيمەنوۆتىڭ باسشىلىعىمەن بانكنوتتار مەن مونەتالاردىڭ 4 نۇسقاسىن ازىرلەدى.

سونىمەن قاتار، مونەتالاردى شىعارىپ ۇلگەرمەگەندىكتەن، اينالىمعا قاعاز تيىندار دا ەنگىزىلدى. قاعاز تيىندار 1995 جىلى اينالىمنان الىپ تاستالدى.

ۇزاق ۋاقىت تالقىلاۋدان كەيىن تاڭداۋ قازاقستاننىڭ ەل بولىپ قالىپتاسۋىنا ەلەۋلى ەڭبەك سىڭىرگەن ايگىلى ءارى تاريحي تۇلعالارى بەينەلەنگەن نۇسقاعا ءتۇستى. سونىمەن بىرگە، جاڭا ۆاليۋتانىڭ اتىن قويۋ دا وڭاي بولعان جوق. تاڭداۋ «سوم»، «اقشا» جانە «تەڭگە» اتاۋلارى اراسىندا ءجۇردى. سوڭعى شەشىم نەگىزىن ورتا عاسىرلاردا قىپشاق دالاسىندا اينالىمدا جۇرگەن «تانگا» اتاۋىنان الاتىن «تەڭگە» ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ اتاۋى بولىپ بەكىتىلدى.

1994 جىلى 500 جانە 1000 تەڭگە نومينالدى بانكنوتتار پايدا بولدى

الايدا، ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ديزاينى مەن اتاۋىن بەلگىلەگەن قازاقستاننىڭ ءالى بانكنوت شىعاراتىن زاۋىتى بولماعاندىقتان، بۇل تۇرعىدا تاعى ءبىر ماسەلە تۋدى. اقىلداسا كەلە، قازاقستان وكىلدەرى اعىلشىننىڭ «حارريسون مەن ۇلدارى» جانە «توماس دە ليا رۋ» كومپانيالارىنا قولقا سالۋعا تۋرا كەلدى. سونىمەن، دايىندالعان بانكنوتتار قۇپيا تۇردە رەسپۋبليكاعا جەتكىزىلە باستادى.

ارادا 1 اي وتكەندە ءبىرتۇتاس رۋبل ايماعى جاي قاعاز جۇزىندە ازىرلەنگەنى بەلگىلى بولدى. سوندىقتان 1993 جىلدىڭ 15 قاراشاسىندا تاڭعى ساعات 8:00-دە قازاقستان اۋماعىندا ءوز ۇلتتىق ۆاليۋتاسى – تەڭگە اينالىمعا شىعارىلدى. ۆاليۋتا باعامى دا بەلگىلەندى: 4,75 تەڭگە = 1 دوللار نەمەسە 1 تەڭگە = 500 رۋبل.

1995 جىلى 1, 3, 5, 10, 20 تەڭگەلىك مونەتالار شىعارىلدى، بۇل تيىندار 2001 جىلعا دەيىن پايدالانىلدى

1996 جىلى 2000, 1998 – 5000, 2003 – 10 000 تەڭگە نومينالدى بانكنوتتار ەنگىزىلدى

1997 جىلى بۇگىنگى كۇنى قولدانىستاعى مونەتالار شىعارىلدى

2006 جىلى 200 – 10 000 تەڭگە ارالاعىنداعى بانكنوتتار جاڭا ديزاينمەن باسىپ شىعارىلدى. مۇنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. العاشقىسى، جالعان كۋپيۋرالاردىڭ پايدا بولۋى. جاڭا بانكنوتتاردىڭ ديزاينىن جاساۋ كەزىندە 16 ءتۇرلى قورعانىس ەلەمەنتى پايدالانىلدى.

سونىمەن قاتار، تەڭگە بەتىندەگى تۇلعالاردىڭ الىپ تاستالۋىنا سەبەپ – قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان ءتۇرلى ەتنيكالىق توپتاردىڭ اۋىزبىرلىگىن ساقتاۋ. سونداي-اق قازاقستان مۇسىلماندارىنان ادام بەينەسىن اقشا بەتىنەن الىپ تاستاۋ ۇسىنىسى تۇسكەن.

2006 جىلعى بانكنوتتاردىڭ ۇلگىسى

2011 جىل 500, 2012 جىلى 2000 جانە 10 000, 2013 جىلى 1000 تەڭگەنىڭ جاڭا ۇلگىسى شىعارىلدى