|  | 

تۇلعالار

التايدىڭ ساڭىلاعى

Altaydn sanlagi
ءتۇس مەزگىلىندە زۋقا باتىر، ءۇيدىڭ قاسىندا اتىن ەرتتەپ تۇرعان ۇلىن ىزدەپ جۇرگەن بولىپ; ء“اي ءشامي، شەشەڭ شاقىرىپ جاتىر ۇيگە ءجۇر!” دەيدى. 
اتاسىنىڭ كىشى-كىرىم جۇمىستارعا جىبەرەتىنىنە ۇيرەنىپ العان ءشامي ۇيگە كىرىپ وتباسىنا كەلىپ ءبىر دىزەلەپ وتىرا قالادى. اناسى قىزىكە ونىڭ الدىنا ءبىر تاباق قۋىرداقتى اكەپ قويادى. ءشامي اپتەن قارنىڭ تويعىزعان سوڭ زۋقا باتىر ۇيگە كىرەدى دە بايبىشەسى قىزىكەگە، “قۋىرداقتىڭ مايىن ماعان اكەپ بەر!” دەيدى. قىزىكە انامىز ءبىر توستاعان مايدى وتاعاسىنا اكەپ بەرەدى. زۋقا اتامىز مايلى سورپانى ءبىر ۇرتتاپ بولعان سوڭ شاميگە بەرىپ مىنانى جۇتىپ ال دەيدى. 
ول كەزدە شاميمەن اعاسى شادەت، اتاسى نە ايتسا سونى ىستەي بەرەدى ەكەن. ويتكەنى وزىنەن ۇلكەن اعالارى شايماردانمەن ناسىرداي بولا الساق بىزدە اكەمىزدىڭ قاسىندا وتىرامىز دەيدى ەكەن. سونىمەن قارنىن اپتەن تويعىزعان ءشامي، شىنىداعى مايدى كوزىن جۇمىپ تۇرىپ الىپ جۇتىپ الادى. 
ءسويتىپ زۋقا اتامىز ەكىنتى مەزگىلىندە ءشاميدى كوكتوعايدان قىزى راقيمانىڭ ۇيىنە تىگىم ماشينكاسىن الىپ كەلۋگە اتتاندىرادى دا ەرتەڭ وسى ۋاقىتقا شەيىن ۇيگە ورال دەيدى. 
ەكى اۋداننىڭ اراسى ەكى تاۋلىك جول ەكەن. زۋقا اتامىز ءشاميدى سىناپ ءبىر تاۋلىك ۋاقىتقا شەيىن كەلەسىن دەيدى. 
سونىمەن ءشامي حاجى اتامىز الگى ەرتتەگەن جيرەن قاسقا اتىنا ءمىنىپ ەكىنتى مەزگىلىندە جولعا اتتانادى. ءتۇن ورتاسىندا ءبىر جەرگە كەلگەندە قاتتى بوران سوعىپ، قارا تۇمان بولىپ كەتەدى. استىنداعى اتى دا توقىراپ جۇرە المايدى دا ىقتاسىنعا كەلىپ تىڭدانىپ وتىرادى. 
اي قاراڭعى تۇندە ءشامي اتا، وسىندا توقتاپ، دەمالىپ ۇيىقتاپ قالادى. ءبىر زاماتتا قاسىنداعى جيرەن قاسقا اتى ءشامي اتامىزدى مۇرنىمەن تۇرتكىلەيدى. بۇدان ويانا كەلسە تاڭ اتىپ قالىپتى. ۇشىپ-تۇرىپ قايتا جولعا شىعىپ، ەكىنتىمەن نامازشام اراسىندا ارەڭ اپەكەسى راقيمانىڭ ۇيىنە كەلەدى. اپەكەسى ونى تاماقتاندىرىپ بولعان سوڭ ءشامي اتامىز ەرتە جاتىپ قالادى. تاڭەرتەن ەرتە تۇرىپ، تىگىم ماشينكاسىن الادى دا قايتا جولعا شىعادى. سونىمەن ەكى تاۋلىكتى اسقاندا اۋىلىنا تايايدى. 
زۋقا باتىر، ۇلىنىڭ ەندى كەلەدى دەگەن ۋاقىتىندا ءبىر توبەگە شىعىپ اڭدىپ وتىرادى. قاس قارايا ءشامي اتامىز دا كورىنەدى. اۋىلدىڭ شەتىنە تاياعاندا جيرەن قاسقا اتى جەرگە شوگىپ جۇرە الماي جىعىلادى. ونىمەن بىرگە ءشامي اتامىز بىرگە قۇلايدى. 
وسىنى كورىپ وتىرعان باتىر زۋقا بابامىزدىڭ ۇشىپ تۇرەگەلگەنىن كورگەن قاسىنداعى ىعاي-سىعايلار، ءشاميدىڭ قاسىنا شاۋىپ بارادى. سوندا ءشامي تالىقسىپ جاتسا دا اتىنىڭ موينىن سيپاپ تۇر ەكەن. 
الگى ىعاي-سىعايلار كەيىندەپ تۇرىپ ەكەۋىنىڭ قيمىلىنا قاراسا، قىزىل جيرەن ات قايتا تۇرەگەلىپ شاميگە تاعزىم ەتكەندەي الدىنا كەلىپ جۇگىنىپ تۇر ەكەن. 
جاڭاعى جەتىپ كەلگەن جولداستاردىڭ بىرەۋى اتتى جەتەكتەپ، ال بىرەۋى بولسا ءشاميدى ءوزى اتتارىنا مىڭگىزىپ ۇيگە الىپ كەلەدى. 
ءشامي اتامنىڭ وسى “جيرەن قاسقا” اتى التايدان باركولگە كەلگەن جىلدارى قارتايىپ ولگەن ەكەن. وسى ات تۋرالى ءبىر اڭگىمەنى تاعى ايتا كەتەيىن: 
ءبىر سوعىس كەزىندە ءشامي حاجى اتامىز جاردىڭ استىندا جاۋعا وق جاۋدىرىپ جاتقاندا جيرەن اتى دا وسىندا ونى اڭدىپ تۇرادى. مىلتىق داۋىسىنىڭ كوبەيىپ، يەسىنىڭ جاۋعا توتەپ بەرە المايتىنىن بىلگەن جيرەن قاسقا ات، ءشاميدىڭ قاسىنا كىسىنەپ كەلىپ سۇيەمەلدەپ جاتا قالادى. ءشامي اتامىز اتىنا مىنە سالا جيرەن قاسقا اتى ونى الا جونەلەدى دە ءبىر توبەشىكتىڭ ارتىنا اينالىپ كەتەدى. ءشامي اتامىز وسىندا تاعى ءبىر جاردىڭ استىنا تاسالانىپ جاتىپ جاۋعا وق جاۋدىرادى.

Kuddüs Çolpan

Related Articles

  • عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    Altyn Magauina بۇگىن اتامىزدىڭ ەڭ جاقىن شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى، ءبىزدىڭ باۋىرىمىز، قازاقتىڭ ماقتان تۇتاتىن جاستارىنىڭ ءبىرى عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاسقا تولىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن بۇل كۇن – جاي عانا عالىمنىڭ تۋعان كۇن ەمەس، بۇل – ونىڭ جارتى عاسىرلىق ونەگەلى ءومىر جولىنىڭ، ادال ەڭبەگىنىڭ، بيىك پاراسات پەن ادامگەرشىلىگىنىڭ مەرەكەسى. ءبىز عالىمدى تەك تەرەڭ ءبىلىمى ءۇشىن ەمەس، ۇلكەن جۇرەگى ءۇشىن قادىرلەيمىز. عالىمنىڭ الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ، “ازاتتىق راديوسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ، بۇگىندە امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىندە ابىرويلى جۇمىس اتقارىپ جۇرگەنى ونىڭ تاباندىلىعىنىڭ، بىلىمگە قۇشتارلىعىنىڭ جانە ەڭبەكقورلىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى. الايدا ادامنىڭ شىنايى باعاسى ونىڭ قىزمەتىمەن نەمەسە جەتكەن جەتىستىكتەرىمەن عانا ولشەنبەسە كەرەك. ادامنىڭ قادىرى ونىڭ جۇرەگىندە،

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ەل قورعانى – المات ساردار

    ەل قورعانى – المات ساردار

    ساردار المات توبابەرگەنۇلى – ءوز داۋىرىندە ەل باسقارعان، بەدەلدى تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولعان. ول ىرعىزدا بولىس قىزمەتىن اتقارىپ، حالىق اراسىندا سىيلى ادام رەتىندە تانىلعان. المات توبابەرگەنۇلىنىڭ ەرلىك پەن ەلدىك توعىسقان دارا جولىن كەيىن بالالارى سامىرات پەن تورەمۇراتتا جالعىستىردى. ال ونىڭ شوبەرەسى عالىمجان ءابدىسالاموۆ ەۋروپا مەن ورتا ازياعا تانىمال قازاقتان شىققان تۇڭعىش سكريپكاشى بولعان. ءحىح عاسىردىڭ باسىندا دۇنيەگە كەلىپ، سول عاسىردىڭ سوڭعى ون جىلدىعىندا ومىردەن وتكەن المات توبابەرگەنۇلى باسىنداعى بيلىگى مەن بەدەلىن ەلىنىڭ يگىلىگىنە، جۇرتىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە ارنالعان ءوز زامانىنىڭ ايتۋلى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى ەدى.  «ارجاعى دا اتاقتى ەر…» تاعى ءبىر ءجۇز جىل ءارى جىلجىپ، ءحVىىى عاسىر تاريحىن پاراقتاساق، ول كەزەڭدە ەل باسىنان وتكەن قايعىلى وقيعالار كوپ بولعانىن كورەمىز، «اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما» حالقىمىزدى

  • 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    كافەدرا پروفەسسورى ماتەماتيكتەر كۇنىنە ارنالعان «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىندا 15 ناۋرىز، 2025 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنىنە وراي «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىنىڭ قوناعى بەلگىلى عالىمدار: فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قانگۋجين بالتابەك ەسماتۇلى مەن PhD-دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بولدى. ەفيردە ولار ماتەماتيكانىڭ ماڭىزدىلىعىن، مەرەكەنىڭ تاريحىن، قازاق ماتەماتيكتەرىنىڭ عىلىمنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن تالقىلادى. پروفەسسور بالتابەك ەسماتۇلى ماتەماتيكانىڭ عىلىمداردىڭ پاتشايىمى سانالاتىندىعىنا توقتالدى. ول ءبىر جاعىنان عىلىمي ءبىلىمنىڭ شىڭىندا تۇرسا، ەكىنشى جاعىنان باسقا پاندەردىڭ دامۋىنا نەگىز بولاتىن كومەكشى عىلىم ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. عالىم شەكسىزدىك پەن ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋلەردىڭ دالدىگىن بىلدىرەتىن π سانىنىڭ شىعۋ تاريحىنا دا توقتالدى. دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بۇل كۇننىڭ 1988 جىلدان باستاپ «π سانى كۇنى» (π – يرراتسيونال سان، شامامەن 3,14142… تەڭ) رەتىندە تويلانا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: