اۋىلداستارى ونى قاسقىر ەرجان اتاپ كەتكەن. اتاسا اتاعانداي-اق. ءتورت تۇلىگىن ورگىزىپ، اتاكاسىپتى جالعاستىرىپ كەلە جاتقان ەرەكەڭ ءتۇز تاعىسىنىڭ ءتىسى مالعا باتسا بولدى، الماي قويمايدى. اڭشى جىگىت قاسقىردى تەحنيكامەن قۋىپ ءجۇرىپ، سنايپەرمەن اتىپ المايدى، كادىمگى ءداستۇرلى ادىسپەن سوعىپ الادى نەمەسە يت سالىپ اۋلايدى.

تارباعاتاي اۋدانى، ۇشتوبە اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ەرجان قاسىمبەكوۆ بالا جاستان اكەسىنە ەرىپ وكپەتى، دولانقارا، جەلدىقارا، قىزىلتاس تاۋلارىن كەزىپ وسەدى. اكەسى جۇماعازى اقساقالدىڭ اڭعا شىعىپ، يت جۇگىرتكەنىن كورىپ ەرجەتكەن ەرجان سەگىزىنشى سىنىپ تا وقىپ جۇرگەندە ءبىرىنشى رەت قاسقىر الادى. سودان بەرى بۇگىنگە دەيىن اۋلاعان تاعىلارىندا ەسەپ جوق.
جۋىقتا الەۋمەتتىك جەلىلەردە ەرجاننىڭ قارۋسىز جارالى قاسقىرمەن ارپالىسىپ جاتقان ۆيدەوسى كوپشىلىكتى تاڭعالدىرعانى راس. مۇنى كورىپ پىكىر بىلدىرگەندەردىڭ ءبىرازى سەنىمسىزدىك تانىتىپ، جارالى قاسقىردىڭ السىزدىگىن العا تارتسا، ەندى ءبىرى قاسقىردىڭ قانشالىقتى قاۋىپتى ەكەنىن ءتۇسىندىرىپ باققان. قاسەكەڭدى قاڭق ەتكىزبەي باسىپ ۇستاۋ ءۇشىن بىلەكتىڭ كۇشتىلىگى عانا ەمەس، جۇرەكتىڭ تۇكتىلىگى دە كەرەك. شىندىعىندا، جالاڭ قول جارالى قاسقىردىڭ قوس قۇلاعىنان باسىپ تۇقىرتقاندى قويىپ، قوس اۋىزبەن اتىپ ءتۇسىرۋدىڭ ءوزى ەرلىك. سۇر جەندەتتىڭ سۇستىلىعىن كورمەي-اق، ۇلىعان داۋىسى مىسىڭدى باسىپ، ۇرەيىڭدى قاشىرادى. قاسقىر ەرجاننىڭ ەمەس بىراق…

ول اتا-باباسىنىڭ ءىزى قالعان قاراجال قىستاعىندا باعىپ وتىرعان مالىن قاسقىرعا تارتقىزباۋدىڭ امالىن ويلاپ قىستى وتكىزەدى. جىلدا – وسى. جاز جايلاۋعا تۇسكەنشە، ەكى كوزى ءتورت بولىپ ورماننىڭ سۇر جەندەتتەرىن اڭديدى. ولمەستىڭ قامى ءۇشىن تىرشىلىك ەتىپ جۇرگەن قاسەكەڭنىڭ دە قانتالاعان كوزدەرى مال قورادا. تاعىنىڭ ءبىر جامان قاسيەتى، قورەگىن الىپ قانا كەتپەيدى، باسقاسىن دا جارالاپ، جارىپ ويرانىن شىعارادى. ال مالمەن جان ساقتاپ وتىرعان ەرەكەڭ شىعىننىڭ الدىن الۋ ءۇشىن اكەدەن ۇيرەنگەن ايلا-تاسىلدەرىن قولدانىپ، قورا ماڭىن تورۋىلداپ جۇرگەن يت-قۇستاردى سوعىپ الادى. ءتىپتى، اۋىلدان ۇزاپ كەتكەن قاسقىردىڭ سوڭىنا ءتۇسىپ، كۇن ءجۇرىپ، ءتۇن ءجۇرىپ، الماي تىنبايدى. كوزىنە تۇسكەن قاسقىردى جىبەرمەي، ناعىز ءداستۇرلى اڭشىلارعا ساي ءتاسىلدى قولداناتىندىقتان بولسا كەرەك، اۋىلداستارى قاسقىر ەرجان دەپ تانيدى. ءۇش ۇلى «قاسقىردىڭ بولتىرىكتەرىمىز» دەيتىن كورىنەدى. «اكە كورگەن وق جونار» دەمەكشى، تۇڭعىشى ەرسايىن دا اڭشىلىق دەسە دەلەبەسى قوزىپ تۇرادى. ال ەگىز ۇلدارى رۇستەم مەن داستان – اسقار تاۋ اكەلەرىنىڭ قولقاناتى. ادىلدىكتى تۋ ەتەتىن ەرجان بالالارىنا تەكتى تاربيە بەرىپ، بىرەۋدىڭ الا ءجىبىن اتتاماي، ەڭبەك ەتۋگە باۋلىپ كەلەدى.

ەرجاننىڭ ءىنىسى مەرەي قارتوۆتىڭ ايتۋىنشا، اعاسىنىڭ اڭشىلىق پەن مالشىلىق كاسىبى ءبىر كىتاپقا جۇك بولارلىقتاي. بىردە ەرەكەڭ اپانىنىڭ اۋزىندا اقىرعان ايۋمەن بەتپە-بەت كەلىپ قالادى. ابىروي بولعاندا، جالما-جان يىعىنداعى مىلتىقتى وقتاپ جىبەرىپ، شۇرىپپەنى باسىپ ۇلگىرەدى. قورعاسىن وق تارپا باس سالعالى تۇرعان ايۋدىڭ كەۋدە تۇسىنا ءتيىپ، تايىنشاداي اڭ ەرەكەڭنىڭ ۇستىنە قۇلاعان ەكەن.

مەرەي قاينارۇلى

تارباعاتاي اۋدانى.