سىزدىق سۇلتان كەنەسارىۇلى

قوقاندىق قولباسشى قاناعات شاھ ۆەرنىي بەكىنىسىنە شابۋىل جاساپ ورىس اسكەرىنەن جەڭىلگەن 1860 جىلى قوقانعا ارقا سۇيەگەن كەنەسارىنىڭ بالالارىتايشىق پەن احمەت سۇلتاندار رۋسيا (ورىس) جاعىنا شىعىپ كەتتى. سىزدىق سۇلتان بولسا، «اتا-بابا جولىنان اينىمايمىن» دەپ قارا تۇياعىنان قال كەتكەنشە باسقىنشى ورىستارمەن سوعىسىپ وتۋگە بەل بايلادى.

ءسويتىپ،  سىزدىق سۇلتان 1864 جىلى قوقان حانىنىڭ ءفارمانى بويىنشا سوزاق اكىمى بولىپ تاعايىندالدى، وعان ورىستاردى باقىلاۋ جۇمىسى تاپسىرىلدى. سول جىلى ورىنبور جاعىنان كەلگەن اسكەردىڭ باستىعى پولكوۆنيك ۆەرەۆكين تۇركىستان قالاسىن قورشادى. سونى ەستىگەن سوڭ سىزدىق سۇلتان سوزاقتى تاستاپ، قوقاندىقتارعا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ جىگىتتەرىمەن بىرگە قاراتاۋدان سۇيىندىك جىراسىمەن تۇركىستانعا قاراي استى.

تۇركىستانعا تۇندەلەتىپ جەتكەننەن كەيىن ەرتەڭگىسىن ورىس اسكەرىنىڭ قالانى بىرنەشە كۇننەن بەرى قاماپ جاتقانىن، قوقاندىقتار مىلتىق، زەڭبىرەك اتقاننان باسقا ەشبىر ارەكەت جاساماعاندارىن ءبىلدى. ورىستار قالا دۋالىنىڭ استىن شىعىس جاعىنان كەۋلەپ قازىپ، ءدارى تولتىرعالى جاتىر ەكەن. قوقاننىڭ اسكەر باسشىلارى قوپارىلىسقا قارسى نە شارا قولدانارىن بىلە الماي تۇرعاندارىن كورىپ، سىزدىق جىگىتتەرىنىڭ ىشىنەن ءجۇز ادامدى تاڭداپ الىپ، سول كۇنى ءتۇن ورتاسى اۋا قامالدان شىعىپ، دۋال استىن قازىپ جاتقان ورىس سولداتتارىنا تاپ بەرىپ، بەسەۋىن ءولتىرىپ، قالعاندارىن قاشىرىپ، ولاردىڭ وتىز مىلتىعى مەن اسپاپتارىن الىپ قالاعا قايتتى. وسىدان كەيىن ءۇش كۇن ۇرىس بولماي، ورىستار ۇڭگىر قازۋدى توقتاتتى.

ءۇشىنشى كۇن دەگەندە سىزدىق سۇلتان تۇركىستاننىڭ اكىمى مىرزاداۋلەتكە: «بۇلاي  بۇعىپ وتىرىپ، ءبىز جاۋدى جەڭە المايمىز. تۇندە ءبارىمىز قامالدان شىعىپ سوعىسايىق» دەيدى. بىراق مىرزاداۋلەت قارسى بولىپ، ول: «مەنىڭ سارتتارىم قامالدان شىقپايدى. ەگەر سەندەر وزدەرىڭ شىعامىز دەسەڭدەر، قارسىلىعىم جوق» دەدى.

تۇركىستاننىڭ باس اقساقالى جانتي وتەپوۆ ادام جىبەرىپ، بۇگىن تۇندە سىزدىق تورە قامالدان شىعىپ شابىل جاسايدى، دەپ ۆەرەۆكين گەنەرالعا استىرتىن حابار جەتكىزەدى. سول حاباردى العاننان كەيىن ورىستار مىلتىقتارىن، زەڭبىرەكتەرىن سايلاپ دايىن تۇردى. ءتۇن ورتاسىندا سىزدىق پەن قوسىم قوجا بالاسى قۇربانجان ماعزۇم ەكى ءجۇز جىگىتپەن قالادان  شىققاندا ورىستاردىڭ بۇلاردى اڭدىپ تۇرعاندارىن سەزدى. دەگەنمەن تاۋەكەل ەتىپ دەرەۋ شابۋىلعا شىقتى.

ورىستار ولاردى جاقىنداتىپ الىپ زەڭبىرەك پەن مىلتىقتان وق جاۋدىردى. بىراق شابۋىلشىلار وققا توقتاماي، زەڭبىرەكتەردى قورشاي قازىلعان وردان اتتارىن قارعىتىپ ءوتىپ، سولداتتارمەن ارالاسا قىلىشتاسىپ سوعىسقاندارىمەن دە، شەگىنۋگە ءماجبۇر بولدى. ولار ءبىر ساعاتتاي سوعىستى. ورىس جاعىنان قانشا ادام شىعىن بولعانى بەلگىسىز، مۇسىلمانداردان ءدىن جولىندا قۇربانجان ماعزۇم مەن قىرىق جىگىت ءشاھيد بولدى، ەلۋ ادام جارالاندى. سودان كەيىن ەكى جاق تا ءوز شەپتەرىنە شەگىندى.

بەس كۇننەن كەيىن جانتي اقساقال تۇركىستاننىڭ قاقپاسىن تاڭ الدىندا ءوزى بارىپ اشىپ، ورىستاردى قالاعا كىرگىزدى، سودان كەيىن سىزدىق سۇلتان تۇركىستان اكىمى مىرزاداۋلەتپەن بىرگە شىمكەنتكە كەتتى.

ءبىر جەتىدەن كەيىن قوقان تاعىنا وتىرعان الىمقۇل مولدا (قىپشاقتاردىڭ باسشىسى الىمقۇل حان بولعان جوق، بىراق سەيىت حان تۇسىندا (1863-1865) ەلدى حان اتىنان تولىق بيلەگەن ادام) كوپ اسكەرمەن شىمكەنتكە كەلدى. بۇل كەزدە ءسىبىر جاقتان كەلە جاتقان چەرنياەۆ اۋليەاتانى العان ەدى. الىمقۇل مولدا سىزدىق سۇلتاندى بۇرىننان بىلگەندىكتەن، بۇرىنعى پانسات لاۋازىمىن قايىرىپ بەردى.

ءبىر ايدان كەيىن اۋليەاتادان گەنەرال چەرنياەۆ، تۇركىستان جاقتان تاعى ءبىر وترياد كەلە جاتىر دەگەن حابار جەتتى. بۇل سوڭعىسىنداعى ءۇش ءجۇز سولدات شىمكەنتكە باتىس جاعىنان تونگەن ەدى. الىمقۇل مولدا بار اسكەرىمەن وسى وتريادقا قاراي شىعىپ، اقبۇلاق دەگەن جەردە كەزدەستى. الىمقۇلدىڭ ويى بۇل وتريادتى چەرنياەۆ كەلىپ جەتكەنگە دەيىن قۇرتۋ ەدى. ءتۇس كەزىندە ول اسكەرىن اتتان ءتۇسىرىپ، جاياۋ شابۋىلداۋعا شىعاردى. ورىستار زەڭبىرەكتەرىن كارتەچپەن وقتاپ، مىلتىقتارىن دايارلاپ، بىراق وق اتپاي تىم جاقىن كەلتىردى.

تۋ ۇستاعان سىزدىق سۇلتان جىگىتتەرىن ءوزى باستاپ ءجۇز قادام جەرگە كەلگەندە ورىستار مىلتىقپەن وق جاۋدىردى. بىرىنە ءبىرى تىعىلىپ كەلە جاتقان جىگىتتەردىڭ الدىڭعىلارى جاپپاي قۇلادى، كەيىنگىلەرى ۇرەيلەرى ۇشىپ جەرگە جاتا قالدى. ون مىڭ ادامنىڭ بىرەۋى باسىن كوتەرۋگە جارامادى. تەك سىزدىق سۇلتان تۋ ۇستاعان كۇيى، سولداتتاردا ءجۇز قادام جەردە، ءبىر ساعاتتاي تىك تۇردى. سولداتتار ونى ورشەلەنە اتقاندا تۋدىڭ شۇبەرەگى شارق-شۇرق تەسىلىپ، ساۋ جەرى قالماعان ەدى. بىراق سىزدىقتى قۇداي ساقتادى. ءبىر ساعاتتان كەيىن الىمقۇل مولدا ادام جىبەرىپ، ونى كەيىن شاقىرتىپ الدى. سىزدىق كەيىن قايتقاندا، جەر باۋىرلاپ جاتقان جىگىتتەردىڭ ءبارى دە باستارىن كوتەرىپ ونىمەن بىرگە قايتتى. وسى ۇرىستا مىڭ ادام قازا تاپتى، ولاردىڭ ولىكتەرى كەشكە دەيىن جيناپ الىندى.

كەلەسى كۇنى الىمقۇل مولدا زەڭبىرەكتەرىن الدىرىپ، قورشاۋدا قالعان ورىس سولداتتارىن اتقىلاي باستادى. ءۇيىرىلىپ تۇرعان سولداتتار قيىن جاعدايدا ەدى. ولار جەر قازىپ توپىراق ءۇيىپ تاسالاندى. بۇل وترياد ەندى ءبىراز وسى جاعدايدا قالعاندا قىرىلاتىن ەدى، بىراق گەنەرال چەرنياەۆ كومەككە كەلىپ ۇلگەردى.

كەلەسى كۇنى گەنەرال چەرنياەۆ ەكى وتريادى قوسىپ، ءوزى باستاپ شىمكەنتكە قاراي ءجۇردى. گەنەرال شىمكەنتتەن بەس شاقىرىمداي جەردەگى قوسديىرمەن دەگەن جەرگە جەتكەندە، ورىس اسكەرىنىڭ باعدارىن بايقاۋ ءۇشىن سىزدىق سۇلتان الپىس شامالى جىگىتتەرىمەن الدىنان شىققان ەدى. چەرنياەۆ وفيتسەرلەرىمەن جانە جۇزدەن اسا اتتى سولداتتارىمەن جاياۋ اسكەردىڭ الدىندا كەلە جاتقان. گەنەرال قوسديىرمەننىڭ ديىرمەنشىسىن كورگەن سوڭ ونى ۇستاپ اكەلىپ ءجون سۇراۋ ءۇشىن ەكى ادامدى جىبەردى. ونى كورىپ، سىزدىق سۇلتان دا ەكى جىگىتىن جۇمسادى. سىزدىقتىڭ ادام جىبەرگەنىن كورگەن سوڭ گەنەرال تاعى ءتورت سولداتىن شاپتىرعان ەدى، ونى كورگەن سىزدىق تاعى ءتورت سولداتىن جىبەردى. ءسويتىپ ەكى جاعىنان دا شاپقان جاۋىنگەرلەر ات ءۇستى مىلتىقپەن اتىسىپ، بەتپە-بەت كەلگەندە قىلىشپەن، شوقپارمەن سوعىستى. سول كەزدە جاياۋ سولداتتار دا ۇرىسقا ارالاسىپ مىلتىق اتا باستاعان سوڭ، سىزدىقتىڭ جىگىتتەرى ءتورت اتىنان ايىرىلىپ كەيىن قايتتى. بەس ادام جارالى بولدى، بىراق ادام شىعىنى بولمادى. ورىستار ون جەتى اتىنان ايىرىلدى. جارالانعاندارى كوپ ەدى، بىراق قانشاسى ولگەنى بەلگىسىز.

چەرنياەۆ شىمكەنتتى ون كۇن قامادى، سول كۇندەرى كۇندە قاقتىعىس بولىپ تۇردى، اقىرى چەرنياەۆ قالانى الا الماي كەيىن شەگىندى. الىمقۇل مولدا سارتتار مەن قازاقتاردان ادام جيناپ الىپ، قالانىڭ قورعانىسىن كۇشەيتتى. وسى جۇمىستى بىتىرگەننەن كەيىن ول تاشكەنگە مىرزاحمەتتى باستىق ەتىپ قويىپ، ءوزى قوقان اسكەرىمەن بىرگە قوقانعا قايتتى. سىزدىق سۇلتان دا تاشكەنگە كەتتى.

گەنەرال چەرنياەۆ ءۇش ايدان كەيىن شىمكەنتكە قايتا كەلىپ، بەس-التى كۇننەن كەيىن ونى الدى (شىمكەنت 1864 جىلى 21 قىركۇيەكتە الىندى). سىزدىق سۇلتان بۇل كەزدە شىمكەنتتە جوق ەدى.

الىمقۇل مولدا قار تۇسكەننەن كەيىن تاشكەنگە قوقان اسكەرىن الىپ كەلدى، سول جەردە ول شىمكەنت جاۋ العانى تۋرالى حاباردىڭ انىعىن ەسىتىپ-ءبىلدى. تاشكەندە ءبىراز كۇن بولعاننان كەيىن اسكەر باسشىلارىن جيناپ، قازىرگى جاعداي جايىندا ءماسليحات قۇرعاندا، ولاردىڭ ءبارى دە قىستا ەشتەڭە ىستەۋگە بولمايدى، قازىر قوقانعا قايتىپ، جاز شىققان سوڭ عانا اتتانۋ كەرەك دەگەندى ايتتى. تەك سىزدىق سۇلتان عانا: «وسىنشاما شىعىندانىپ دايىندالىپ مىناداي كوپ اسكەردى الىپ كەلگەننەن كەيىن ورىستارمەن ۇرىسپاي جاتىپ شەگىنۋىمىزدىڭ ەشبىر لايىعى جوق. شىمكەنتكە بەتتەمەسەك تە تۇركىستانعا بارايىق، ەسىتۋىمىزگە قاراعاندا وندا اسكەر از كورىنەدى، تۇركىستاندى الساق الدىق، الماعان كۇندە دە ابيىرسىز بولمايمىز» دەدى. ونىڭ وسى اقىلى الىمقۇلعا دا ۇنادى.

جان-جاقتاعى جولداردىڭ بارىنە دە كۇزەت قويىپ، ساقتىق ەتىپ ءۇش كۇن دايىندالعاننان كەيىن الىمقۇل ءتورتىنشى كۇنى سارىاعاش جولىمەن ءجۇرىپ وتىرىپ، كەلەسى كۇنى تۇستە ارىس وزەنىنىڭ جاعاسىنا جەتتى. سىزدىق سۇلتان الىمقۇل مولدانىڭ رۇقساتىمەن ءوز جىگىتتەرىنەن سەگىز ءجۇز ادام الىپ، ىلگەرى وزىپ شىلىك قىستاعىنا باردى، ونداعى قىستاقتى قورىپ تۇرعان الپىس قازاقتى تۇتقىنعا الىپ، الىمقۇلدىڭ كەلۋىن كۇتتى. الىمقۇل مولدا اسكەرىمەن كۇن باتاردىڭ الدىندا كەلىپ جەتتى. سىزدىق سۇلتان ءوزىنىڭ سول سەگىز ءجۇز جىگىتىمەن تۇندە تاعى ىلگەرى وزىپ بارىپ يقانعا جەتتى. يقاننىڭ اقساقالى يبن ءاميندى قولعا ءتۇسىرىپ، تاعى دا الىمقۇلدىڭ كەلۋىن كۇتتى.

قىپشاق تومان باستاعان پوشتا تاسۋشى ون ەكى ادام شىلىككە جاقىنداعان ەدى. سولاردى ۇستاۋعا جىبەرگەن سىزدىقتىڭ ادامدارى ون ءبىرىن ۇستادى، ون ەكىنشىسى قاشىپ قۇتىلدى. الىمقۇل مولدا يقانعا جاقىنداپ كەلىپ، اسكەرىمەن ونىڭ شىلىك جاعىنا توقتادى، ال سىزدىق ءوز جىگىتتەرىمەن تۇركىستان جاعىنا توقتاپ، جولعا كۇزەت قويدى.

سىزدىقتىڭ كۇزەتشىلەرى وسىلاي قاراي ەكى توپ اتتى ادام كەلە جاتقانىن حابارلادى. ءتۇن ءىشى بولاتىن. سىزدىق سۇلتان ءوزى بارىپ جول شەتىنە توقتادى. تەمەكى تارتىپ سويلەسىپ كەلە جاتقان ولاردىڭ اتتى ورىس كازاكتار ەكىنىن تانىعان سوڭ سىزدىق دەرەۋ الىمقۇل مولداعا حابار بەرىپ، ءوزىنىڭ جىگىتتەرىمەن دايىن تۇردى. حابار تيگەن سوڭ الىمقۇل دا اسكەرىن دايىنداپ، بەرى قاراي شىققان ەدى. بۇل كەزدە كەلە جاتقان ەساۋل سەروۆ باسقارعان ەكى ءجۇز ورىس سولداتى ەكەن. جاۋدى كورگەن بويدا ورىستار اتتارىنان ءتۇسىپ، مىلتىقتان، زەڭبىرەكتەن وق اتا باستادى، بىراق وزدەرى قورشاۋدا قالدى. قارسى جاق تا بۇلاردى مىلتىقپەن، زەڭبىرەكپەن اتۋعا كىرىستى. ءسويتىپ ەكى جاق كۇن شىققانشا اتىستى. ءتۇس كەزىندە ورىستار وققا ۇشقان اتتارىن قورشاۋ ەتىپ قويىپ، سولاردىڭ تاساسىنان اتىستى. سول كەزدە تۇركىستان جاققا قويعان كۇزەتشىلەردەن ءۇش جۇزدەي سولداتى بار ءبىر وتريادتىڭ كەلە جاتقانى تۋرالى حابار كەلدى. بۇل حاباردى ەستىگەندە الىمقۇل مولدا ساسقالاقتاپ نە ىستەرىن بىلمەي قالعان ەدى. ول اسكەر باسشىلارىنان: «مىنا ەكى ءجۇز ورىستى جەڭە الماي تۇرعانىمىزدا، ونىڭ ۇستىنە تاعى ءۇش ءجۇزى كەلىپ قوسىلسا، بۇلاردى قايتىپ جەڭەمىز؟ نە ىستەۋ كەرەك؟» دەپ اقىل سۇراعاندا اسكەر باسشىلارىنىڭ ەشقايسىسى دا «ءوزىڭىز ءبىلىڭىز» دەگەننەن باسقا ەشتەڭە ايتا المادى. سول جەردە سىزدىق سۇلتان عانا: «ءسىز وسى كوپ اسكەرىڭىزبەن مىنا ورىستارمەن سوعىسا بەرىڭىز، مەن ءوز جىگىتتەرىممەن كەلە جاتقان جاۋدىق الدىنان شىعىپ، ولاردى بەرى جىبەرمەي بوگەيىن» دەدى جانە سولاي ىستەدى دە.

سىزدىق سۇلتان كەلە جاتقان سولداتتاردى تۇركىستان جولىنداعى ساسىقبۇلاق دەگەن جەردە قارسى الىپ، اتىسا باستادى. سول ۇرىستا ونىڭ استىنداعى اتى وققا ۇشىپ، ون جىگىتى جارالاندى. جازىق جەردە سولداتتاردىڭ وعى جاقىنداۋعا مۇمكىندىك بەرمەدى، سوندىقتان سىزدىق اتىسا وتىرىپ، يقان جولىمەن كەيىن شەگىنە باستادى.

ورىستاردىڭ جولىن بوگەي المايتىنىنا كوزى جەتكەن سوڭ سىزدىق سۇلتان مىناداي ايلا تاپتى: سولداتتاردى جايىنا قالدىرىپ، ءوزى بارلىق جىگىتتەرىن ەرتىپ تۇركىستانعا قاراي كەتتى. مۇنى كورگەندە ورىستار: سىزدىقتىڭ تۇركىستانعا قاراي بەت العانىنا قاراعاندا، الداعى اتتى كازاكتار ءسىرا قولعا تۇسكەن عوي، دەپ ويلادى. ءسويتىپ، بۇل ورىس وتريادى سىزدىقتىڭ سوڭىنان تۇركىستانعا قاراي كەيىن بۇرىلدى. سىزدىق سۇلتان تۇركىستان ماڭىنداعى ءالي قوجا دەيتىن مازاردىڭ باعىنىڭ ىشىنە كەلىپ توقتادى، الگى ورىس سولداتتارى دا كۇن باتا تۇركىستانعا جەتتى.

سولداتتاردىڭ قايتقانىن كورگەننەن كەيىن سىزدىق سۇلتان شۇعىل ءجۇرىپ وتىرىپ تاڭ اتا يقانعا كەلگەندە، مۇنداعىلاردىڭ اتتى كازاكتاردى الا الماعانىن، ولار ءالى اتىسىپ جاتقانىن كوردى. سول جەردە سىزدىق سۇلتان الىمقۇل مولداعا بىلاي دەپ اقىل بەردى: «بۇل ورىستاردى وسىلايشا شابۋىل جاساپ جەڭە المايمىز. اكەم كەنەسارى حان وسىنداي بەكىنىپ العان ورىستارعا شابۋىل جاساعاندا، ءشوپتى قالىڭ بۋىپ، سونى تاسالانا دومالاتىپ بارۋشى ەدى، ءبىز دە سولاي ىستەيىك» دەدى. سونسوڭ جىگىتتەرىنە قامىس ورىپ، جۋسان جۇلىپ، سولاردى قالىڭ ەتىپ بۋعا بۇيرىق بەردى. ۇلكەن بۋمالاردىڭ تاساسىنا، ارقايسىسىنا ءجۇز ادامنان قويىپ، ورىستارعا قاراي دومالاتىپ جاقىنداپ كەلگەندە جىگىتتەر تاسادان شىعىپ تاپ بەردى، سول كەزدە قالىڭ قول دا ورىستاردىڭ جەلكە جاعىنان لاپ بەرگەن ەدى.

ءسويتىپ ورىستاردىڭ توبىن ىدىراتىپ، ءبىرازىن ءولتىرىپ، قالعاندارىن قولعا ءتۇسىرىپ الىپ كەتتى. اتتى كازاكتاردىڭ باستىسى ەساۋل سەروۆ وتىز شاقتى ادامىمەن قوقان اسكەرىنىڭ قورشاۋىنان شىعىپ، تۇركىستانعا قاراي شاپتى. الگى وپىر-توپىردىڭ ۇستىندە جۇرت ولاردى بايقاماعان دا ەدى. ورىستار ۇزاپ كەتكەندە عانا كورگەن سىزدىق سۇلتان ارعىماعىنا مىنە سالا ولاردى قۋىپ جەتىپ: «امان، امان!» دەپ ايقايلاپ قول كوتەرىپ توقتادى («امان» ول كەزدە بىتىسەيىك دەگەن ماعىنادا قولدانىلاتىن).

ورىستار دا وقتالعان مىلتىقتارىن ءتۇسىرىپ توقتادى. سول كەزدە سىزدىق سۇلتان كەلىسسوز باستاعالى تۇرعانىن بىلمەگەن سارتتار شاۋىپ كەلىپ، سەزىكتەنبەي تۇرعان بىرنەشە ورىستى شاۋىپ ءولتىردى. سونسوڭ سەروۆ سولداتتارىنا اتۋعا بۇيرىق بەرىپ، تاعى ۇرىس باستالدى. بۇل ەكى ارادا تۇركىستان قامالىنان شىققان ءۇش ءجۇز سولدات تا كومەككە كەلىپ قالعان ەدى.

ولاردى الىستان كورگەن سىزدىق سۇلتان كومەك جەتكەن سوڭ ورىستاردى جەڭۋ قيىن بولاتىنىن ءتۇسىنىپ، ءوز جىگىتتەرىن جيناپ الىپ، اتتى كازاكتارعا تاپ بەردى، ءسويتىپ سوعىس قىزىپ، قايتا باستالىپ كەتتى. سىزدىقتىڭ سانىنا دا وق تيگەن ەدى، استىنداعى اتىنا دا بەس وق ءتيىپ ءولدى. سىزدىقتىڭ اتتان قۇلاعانىن كورگەن الىمقۇل مولدا قاسىنداعى جاۋىنگەرلەرىمەن جەتىپ كەلىپ، ون بەس اتتى كازاكتى ءولتىرىپ، سىزدىقتى امان الىپ قالدى. ەساۋل سەروۆ ەكى ءجۇز ادامىناا قالعان ون بەس سولداتىمەن كومەككە كەلگەن وتريادقا قوسىلىپ، تۇركىستانعا قايتتى.

مۇسىلماندار جاعىنان بۇل سوعىستا ءتورت ءجۇز ادام ءشاھيد بولىپ، كوپ ادام جارالانعان ەدى. الىمقۇل مولدا يقانعا قايتىپ، اقساقال يبن ءاميندى جانە ونىڭ قىزمەتكە جارايتىن ادامدارىن الىپ، تاشكەنگە ورالدى.

(ماقالا 1889 جىلى سىرداريا وب. ساناق كوميتەتىنىڭ قولداۋىمەن س.ي.ليحتين تيپو-ليتوگرافياسىندا جارىق كورگەن «كەنەسارى جانە سىزدىق سۇلتان» اتتى جازبادان الىندى).