|  |  |  | 

ەزۋتارتار كوز قاراس سۋرەتتەر سويلەيدى

سەنىڭ كىناڭ – سەنىڭ ەلىڭنىڭ 50 ەلدىڭ ىشىندە جوق بولعانىندا…

Nurtay Lahanارىپتەسىم نۇرتايعا حات!

بۇگىن الاڭعا بارعان ءبىرلى-جارىم بەلسەندىلەرمەن بىرگە سەنى دە ىشكى ىستەر بولىمىنە اياق قولىڭدى جەرگە تيگىزبەي الىپ كەتىپتى دەگەندى ەستىپ قاپا بولدىم. ومون پوليتسايلار فوتواپپاراتىڭدى سالاقتاتىپ، ۆيدەوكامەراڭدى دىرىلداتىپ اۆتوبۋسقا سۇيرەپ سالعاندا نە ويلاعانىڭدى شامالاپ وتىرمىن. قازاقتىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتىمەن وسكەن جىگىتسىڭ، ەڭ اۋەلى “باس كەسپەك بولسا دا، ءتىل كەسپەك جوق ەدى، مىنا بيلىكتىڭ بۇ نە قىلعانى” دەگەن وي كەلگەن شىعار. اتا-بابام ءبۇي دەگەن دەپ ايتپاي-اق قوي، بۇ كۇنگى قازاق سياقتىلاردان ءداستۇردى دامەتپە دەپ تالاي ايتتىم. وسى جولى كوزىڭ جەتكەن بولار. ايتپەسە، بايتۇرسىنوۆ اتاڭ ايتپاقشى “حالىقتىڭ كوزى، قۇلاعى ءھام ءتىلى” – كازيت-جورنالدىڭ ءتىلشىسىن قولىن ارتىنا قايىرىپ اكەتەتىن سۇمدىق، و زامان دا، بۇ زامان قاي داستۇرىڭدە بار ەدى؟ بىلگەنگە بۇل – ءبىرجاندى ازنابايدىڭ ەسەرلەرىنە ساباتقانىنان نەسى كەم؟

ءداستۇردى ايتپاعاندا وسى زامانعى مىڭ قۇبىلما زاڭىڭا دا سىيمايدى عوي. سەنى اكەتكەنى – “حالىقتىڭ كوزى كورمەسىن، قۇلاعى ەستىمەسىن، ءتىلى شىقپاسىن، ءبىز بىلگەنىمىزدى ىستەي بەرەيىك” دەگەنى. وتكەندە ازاتتىقتىڭ اقتاۋداعى ءتىلشىسى ءسانيانى جاڭاوزەنگە جىبەرمەي، جولىن بوگەپ سارساڭعا سالعانىن بىلەسىڭ. شىندىقتى ايتاتىن بىرەن-ساران باسىلىمنىڭ تىلشىلەرىن ۋقيت-سۋقيتپەن قامايتىنىن كورىپ ءجۇرسىڭ. سوندىقتان ازنابايدىڭ ساباتاتىنا ىشتەي ءوزىڭ دە دايىنسىڭ. كوپ بولسا ەكى-ءۇش ساعات ۇستايدى، سوسىن جىبەرەدى. نە ءۇشىن ۇستاعانىن ادام سەكىلدى ايتپايدى دا ساعان. بولدى كەت دەيدى، كەتە بەرەسىڭ. نۇرتايدى، نۇرتاي سياقتى رەپورتەرلەردى نەگە ماجبۇرلەيسىڭدەر، ۇيات قايدا، قياس قايدا دەيتىن ەشكىم بولمايدى. ەستۋىمشە الگى ايتا بەرەتىن 50 ەلدە “رەپورتەرگە شەكارا جوق”، “رەپورتەرلەرگە قول تيگىزبەۋ”، ء“سوز بوستاندىعىن شەكتەمەۋ” دەيتىن ۇعىم بار ەكەن. رەپورتەردى ماجبۇرلەمەك تۇگىلى تيەسىلى اقپارات بەرمەسە بيلىگى قىر اسپاي، وماقاسا قۇلايدى ەكەن. سەنىڭ كىناڭ – سەنىڭ ەلىڭنىڭ 50 ەلدىڭ ىشىندە جوق بولعانىندا. سەنىڭ كوپتەگەن تۋىستارىڭ، تانىستارىڭ، جەرلەستەرىڭ، دوستارىڭ، ءتىپتى مەكتەپتە جۇمىس ىستەيتىن ايەلىڭ دە ەلۋ ەلدىڭ ىشىنە كىرگىزە المايتىن ازنابايلاردى جاقسى كورەدى، سايلاۋ سايىن سوعان داۋىس بەرەدى. سوندىقتان كىنا وزىڭنەن دە بار. ەندى ماتشاعا تاۋفيق بەرگەنشە وسى كورگەنىڭ كورگەن. پوليتسايلار ءداتى جەتىپ 15 كۇنگە جاپسا، ىستىق تاماق اپارامىن. ءداتى جەتپەسە، كەشكى اسىڭ كەمپىرىڭنەن. ەش ۋايىمداماعىن.

ايتپاقشى، مەرەكەڭ قۇتتى بولسىن! وتان قورعاۋ دەگەن وسىلاي وت پەن سۋ، اباقتىدان باستالعان:)


اسىلحان ماماشۇلىنىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    نۇربەك ءتۇسىپحان قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى، زاڭگەر ابزال قۇسپان ازاتتىققا سۇحبات بەرىپ وتىر. استانا، 26 قازان، 2023 جىل قاڭتاردى كىم ۇيىمداستىرعانىن بيلىك بىلە مە، بىلسە نەگە اشىق ايتپادى؟ پارلامەنتتە نەگە قاڭتار بويىنشا تاعى تىڭداۋ وتپەيدى؟ پرەزيدەنت توقاەۆ قاڭتار “توڭكەرىس جاساۋعا ابدەن ماشىقتانعان مامانداردىڭ جەتەكشىلىگىمەن” ۇيىمداستىرىلدى دەدى. ولار كىمدەر؟ ءماجىلىس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى ازاتتىق: ابزال مىرزا، ءسىز – قاڭتار وقيعاسىنا ءبىر تاراپتان ەمەس، جان-جاعىنان قاراۋعا مۇمكىندىك العان ادامسىز. ەڭ الدىمەن سول وقيعاعا تىكەلەي قاتىستىڭىز، جۇرتتى الاڭعا شىعۋعا شاقىردىڭىز. ودان كەيىن قاندى قىرعىندا قاماۋعا الىنعانداردى بوساتۋعا ات سالىسىپ، زاڭگەر رەتىندە دە ارالاستىڭىز. ودان بولەك ءماجىلىس دەپۋتاتى ەسەبىندە دە جاڭا ءبىر راكۋرستان قاراپ وتىرسىز. ايتىڭىزشى، جان-جاعىنان قاراعاندا قاڭتار وقيعاسىندا سىزگە

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە كەيبىر قازاق زيالىلارىنىڭ قازاق ءتىلىن سىناعان پىكىرى تاراپ ءجۇر. ەسىمە ءبىر كەزدەرى قىتاي ينتەلليگەنتسياسىنىڭ قىتاي يەروگليفىن سىناعانى ءتۇسىپ كەتتى. 20- عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندە قىتايدىڭ ءداستۇرلى يەروگليفتەرىن سىناماعان زيالى كەمدە كەم. *** *** *** “يەروگليفتەردە زاماناۋي يدەيالار مەن تەوريالاردى جەتكىزەتىن سوزدىك قور جوق، ءارى ولار زياندى ويلاردىڭ ۇياسىنا اينالادى. ولاردى جويۋدا ۇيات جوق” دەپ جازدى 1918 جىلى قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ءارى جاڭا مادەنيەت قوزعالىسىنىڭ جەتەكشى قايراتكەرى چەن دۋسيۋ (陈独秀). قىتاي يەروگليفىن قاتتى سىناۋشىلاردىڭ قاتارىندا تاعى دا قىتاي كوممۋنيستىك قوزعالىستىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى تسيۋي تسيۋباي (瞿秋白) دە بولعان. ول ءتىپتى 1931 جىلى “قىتاي يەروگليفتەرى شىن مانىندە الەمدەگى ەڭ لاس، ەڭ جەكسۇرىن ءارى ەڭ جيرەنىشتى نارسە. ءتىپتى ورتاعاسىرلىق

  • قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    Zhalgas Yertay         قازاقستان بيلىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ ءۇشىن قاتاڭ شەشىمدەرگە بارعىسى كەلمەيدى دەيىك. بىراق قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟ سونى ويلانىپ كورەيىك. قازاق ءتىلىن دامىتۋ جايىن ايتقان كەزدە قازاقستان بيلىگى قوعامدى ەكىگە بولەدى. ءبىرى – ءتىلدى دامىتۋدىڭ راديكال شەشىمدەرىن ۇستانادى، ەكىنشى جاعى – قازىرگى ستاتۋس-كۆونى ساقتاعىسى كەلەدى، ياعني ەشتەڭە وزگەرتپەي-اق قويايىق دەيدى. بىراق ەكى جولدى دا تاڭداماي، ورتاسىمەن ءجۇرۋدى ۇسىنىپ كورسەك قايتەدى!؟ باتىل قادامدارعا بارايىق، بىراق ول راديكال جول بولماسىن. قازاق ءتىلىن كۇشپەن ەمەس، ورتانى دامىتۋ ارقىلى كۇشەيتسەك بولادى. ياعني ادامدار ءتىلدى ۇيرەنىپ اۋرە بولماي-اق، حالىق جاي عانا قازاق ءتىلى اياسىندا ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەنسىن. نەگىزگى وي وسى. ءبىز وسى ۋاقىتقا دەيىن ادامدار ورتانى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: