|  |  |  |  |  | 

جاڭالىقتار تاريح تۇلعالار قازاق حاندىعىنا 550 جىل ادەبي الەم

الماتىدا قازاقتىڭ كورنەكتى عالىمى قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى كەش ءوتتى

   Qayim MUHAMEDZHAN100 2016 جىلدىڭ 16 مامىر  كۇنى كەشتە  م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىنداعالىم، ابايتانۋشى، اقىن، قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى، قوعام قايراتكەرى قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى كەش ءوتتى.

   الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن كەشكە  زيالى قاۋىم وكىلدەرى، ادەبيەتشىلەر مەن  ونەر مايتالماندارى  قاتىستى.IMAG3096
            مەرەيتويلىق  كونتسەرتتىڭ باستالۋ ءسوزىن الماتى قالاسى مادەنيەت باسقارما باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى

وتەلبايۇلى عالىمجان الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەكتىڭ قۇتتىقتاۋ ءسوزىن جەتكىزىۋمەن باستادى.

  اقىن ءشومىشباي ساريەۆتىڭ قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا ارناۋ ولەڭى، قايىم مۇحامەدحانوۆقا ارنالعان «جان اعا» ءانى، قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ «جامبىل» اتتى داستانىنا ءۇزىندى  ورىندالدى.  كەشتە سونداي-اق،  ابايدىڭ ءانى «ايتتىم سالەم، قالامقاس»، شاكارىمنىڭ ءانى «ءان تۋرالى»، حالىق ءانى «احاۋ، سەمەي!»، «جەرىم مەنىڭ» جانە ت.ب. ەل، تۋعان جەرگە ارنالعان اندەر شىرقالدى.

قايىم مۇحامەدحانوۆ (عابدۋلقايىم) (1916-2004)  5 قاڭتاردا  شىعىس قازاقستان وبلىسى سەمەي قالاسىندا تۋعان.

قايىم مۇحامەدحانوۆ عالىم، ابايتانۋدى عىلىمي نەگىزدەۋشى، ءارى العاشقى تەكستولوگى، ۇستاز، اقىن، جازۋشى، دراماتۋرگ. شاكارىمتانۋدىڭ نەگىزىن قالاۋشى. قازاق كسر گيمنىنىڭ اۆتورى، كسرو جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى، ادەبي اۋدارماشى، سەمەيدە ابايدىڭ مۇراجايىن ۇيىمداستىرۋشىسى. قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ، جازۋشىلار وداعى سىيلىعىنىڭ، حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ جانە حالىقارالىق اباي اكادەمياسىنىڭ (لوندون) التىن مەدالىنىڭ يەگەرى، پروفەسسور، كسرو جانە قازاقستان حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى; سەمەي قالاسىنىڭ، اياگوز، جاڭاسەمەي، اباي اۋداندارىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى; جاريالانعان 800-دەن اسا عىلىمي ەڭبەكتىڭ اۆتورى. «ابايدىڭ اقىن شاكىرتتەرى» اتتى ءتورت كىتاپتان تۇراتىن جيناق قۇراستىردى. «اباي» جۋرنالىنىڭ قايتا جارىق كورۋىنە كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. «تولقىن»، «مايداننان مايدانعا»، «ەر ءبىلىسباي» پەسالارىنىڭ اۆتورى. ءازىربايجان دراماتۋرگى ۋ.گادجيبەكوۆتىڭ «ارشين مول الان»، تاتار جازۋشىسى ش.كامالدىڭ «قاجى اپەندى ۇيلەنەدى» پەسالارىن قازاقشالاعان.  1996 جىلى «اباي» ەنتسيكلوپەدياسىن شىعارۋداعى ەڭبەگى ءۇشىن قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى. كسرو جانە قازاق كسر اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى. سەمەي قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. ابايدىڭ دۇنيەجۇزىلىك اكادەمياسىنىڭ التىن مەدالىمەن ماراپاتتالعان.

جۇماباي ءمادىبايۇلى 

kerey.kz

IMG-20160516-WA0012

IMG-20160516-WA0011

IMG-20160516-WA0010

IMG-20160516-WA0008

IMG-20160516-WA0007

IMG-20160516-WA0006

IMG-20160516-WA0005

IMG-20160516-WA0004

Related Articles

  • اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن تۇرىم باتىر

    ءار داۋىردە حالىقتىڭ پانا تۇتار، قورمال سانار قۇرمەتتى ازاماتتارى بولادى، سولاردىڭ ءبىرى زامانى اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەيتىن، باتىرلىعىمەن حالقى جاقتا تۇرىپ، مىناۋ ورتاسى مەن مەكەنىن قورعاۋ جولىندا سىرت جاۋعا سەس بولىپ كەلگەن تۇرىم باتىردى تۋعان حالقى ماڭگى ۇماتپايدى. تۇرىم بالا كۇنىنەن بالۋاندىعىمەن، قامشىگەرلىگىمەن اتى شىققان، ەسەيىپ ات جالىن تارتىپ مىنە كوز الارتقان جاۋلارىنىڭ بەتىن قايتارىپ كوزگە تۇسكەندىكتەن «بۇل وڭىردە تۇرىم بار» دەپ سىرت جاۋلار اتتاپ باسپايتىن بولعان. تۇرىم ءومىرىنىڭ سوڭىندا زيراتىن قازىپ، قابىرىن تۇرعىزىپ قويىپ قاجىلىق ساپارعا اتتانىپ، قايتارىندا بۇگىنگى سەمەي ءوڭىرى ماڭىنا كەلگەندە تۇيىقسىز دۇنيە سالىپ، جول جولداستارى سۇيەكتە بۇزباي سارتەرەكتەگى ءوزى ازىرلەپ كەتكەن قابىرعا جەتكىزىپ، ەل، جۇرتىنا تابىس ەتىدى. يتەلى رۋىنىڭ ءبىر مۇنشا اتاسى اجى گۇڭ بولىپ

  • جاستار قالاسىنداعى رۋحاني كەش: الماتى اسپانى اباي اندەرىمەن كومكەرىلدى

    جاستار قالاسىنداعى رۋحاني كەش: الماتى اسپانى اباي اندەرىمەن كومكەرىلدى

    ءامىربولات قۇسايىنۇلى اباي كۇنى قارساڭىندا الماتى قالاسىندا اشىق اسپان استىنداعى ساحنادا مىڭداعان كورەرمەندەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ «ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعى» قولداۋىمەن تۇسىرىلگەن ابايدىڭ تۇڭعىش شىعارمالار جيناعىنىڭ جارىق كورۋ تاريحىن بايانداعان «العاشقى كىتاپ» اتتى دەرەكتى ءفيلمدى تاماشالادى، دەپ جازادى Muztaumedia.kz. دوكۋدراما جانرىنداعى بۇل دەرەكتى فيلم قازاقتىڭ نەشە عاسىرلىق رۋحاني تاريحىنداعى تاڭ قالارلىق ۇلى وقيعا — 1909 جىلى پەتەربور قالاسىندا يلياس بوراگانسكي باسپاسىنان جارىق كورگەن ابايدىڭ تۇڭعىش كىتابىنىڭ قيلى تاعدىرىن بەينەلەگەن. فيلم جالعىز ءوزى تۇتاس ءبىر الەم جاساپ، شىعارماشىلىقپەن اينالىسقان نەبارى جيىرما جىلدىڭ ىشىندە قازاقتىڭ ءتىلىن دە، كوركەمدىك، ەتيكالىق تانىمىن دا كۇرت وزگەرتىپ، بۇرىن-سوڭدى تۇرىك جۇرتى جەتپەگەن بيىككە كوتەرگەن ابايدىڭ العاشقى كىتابى قالاي باسىلىپ شىقتى، اباي كوزى تىرىسىندە ءوزىنىڭ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • تيبەت اسقان كوش نە سەبەپتى باستالدى؟

    تيبەت اسقان كوش نە سەبەپتى باستالدى؟

    1883-جىلى التايدان جامىسباي باستاعان قازاقتار العاش رەت باركول جەرىنە كوشىپ باردى، 1887-1891-1895 جىلدارى تاعىدا كوشىپ كەلگەندەر بولدى. ونان كەيىندە كوشىپ كەلگەندەر بولدى، مىسالى 1912-1913 جىلدارى، 1920 جىلدارى، 1924-1929 جىلى كەلگەنلەر بولدى، ولاردىڭ دەنى التايدان بولاتىن. 1912 جىلدان كەيىن مانجۋ بيلىگى قۇلاپ قىتاي بيلىگى ورنادى، 1928 جىلى بيلىككە كەلگەن جين شۋرىن التاي تورەسى قاسىمقان ۇلى شارىپقاندى، تارباعاتاي تورەسىنىڭ ۇلى قىزىردى، باركول قازاق ۇكىردايى ءالىپتىڭ ۇلى ەلىسقاندى ۇرىمجىدە وقىتتى، ەلىسقان زاماناۋي اسكەري ءبىلىم الدى، قىتاي ءتىلىن ۇيرەندى. ونى 200 ادامدىق قارۋلى قازاققا باسشى ەتىپ ونى «شىعىس شىڭجاڭ شەگارا قورعانىس وتريادى» دەپ اتادى. 1931 جىلى قۇمىل ۇيعىرلارى قوجانيازدىڭ باستاۋىندا كوتەرىلىس جاسادى. وقيعا ءبىر قىتاي اسكەر باسىنىڭ ءبىر ۇيعىر قىزدى زورلىقپەن ايەل ەتىپ الماق

  • مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    جەكە ارحيۆىمنەن تابىلعان قۇندى مۇراعات «مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى) بۇل ولەڭدى 1980 – جىلى ءور التايدىڭ كوكتوعاي اۋدانىنا قاراستى دۇرە اۋىلىندا 61 جاستاعى قاۋان ورىنباسارۇلى دەگەن اقساقال ايتقانىنان جەكە ارحيۆىمدە ساقتالىپ قالعانىنان تاۋىپ وقىرمانمەن ءبولىسىپ وتىرمىن. اي، قۇداي – اۋ، اققا جاق، ءوزىڭى ايان مەن ناقاق. اقيقات دەگەن جولىڭنىن، ابىرويىڭدى اشپا حاق. اياتبەنەن قادىسقا، اللا نيەت اق ىسكە. جان الماسام جوق ەدى-اۋ، جازا تارتسىن دەگەن باق. مەنى سوتتاپ بايلاتىپ، زىعىرداندى قايناتىپ. ماسايراسىن ءماز بولىپ، قيناعاندى ءوزىڭ تاپ جاقىن جەردەن جاۋ شىعىپ، ماقۇل ىستەن داۋ شىعىپ. دۇشپان ءۇستاپ قولىمنان، يتتەر تىستەپ تونىمنان. جامان توسۋ بولعان شاق، تۇتقىن بولىپ تارىعىپ، جالعىز جاتىپ زارىعىپ، اشۋ قىسىپ ويدى الىپ، دەرت ءجايىلىپ بويدى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: