Алматыда Қазақтың көрнекті ғалымы Қайым Мұхамедхановтың 100 жылдығына арналған салтанатты кеш өтті

Jañalıqtar Tarih Twlğalar Qazaq handığına 550 jıl Ädebi älem

Almatıda Qazaqtıñ körnekti ğalımı Qayım Mwhamedhanovtıñ 100 jıldığına arnalğan saltanattı keş ötti

| May 16, 2016

2016 jıldıñ 16 mamır küni keşte M.Äuezov atındağı qazaq memlekettik akademiyalıq drama teatrındağalım, abaytanuşı, aqın, QR memlekettik sıylığınıñ iegeri, qoğam qayratkeri Qayım Mwhamedhanovtıñ 100 jıldığına arnalğan saltanattı keş ötti.

Almatı qalası äkimdiginiñ wyımdastıruımen ötken keşke ziyalı qauım ökilderi, ädebietşiler men öner maytalmandarı qatıstı.
Mereytoylıq koncerttiñ bastalu sözin Almatı qalası mädeniet basqarma basşısınıñ mindetin atqaruşı

Ötelbaywlı Ğalımjan Almatı qalasınıñ äkimi Bauırjan BAYBEKtiñ qwttıqtau sözin jetkiziumen bastadı.

Aqın Şömişbay Sarievtıñ Qayım Mwhamedhanovtıñ 100 jıldıq mereytoyına arnau öleñi, Qayım Mwhamedhanovqa arnalğan «Jan ağa» äni, Qayım Mwhamedhanovtıñ «Jambıl» attı dastanına üzindi orındaldı. Keşte sonday-aq, Abaydıñ äni «Ayttım sälem, Qalamqas», Şäkärimniñ äni «Än turalı», Halıq äni «Ahau, Semey!», «Jerim meniñ» jäne t.b. el, tuğan jerge arnalğan änder şırqaldı.

Qayım Mwhamedhanov (Ğabdulqayım) (1916-2004) 5 qañtarda Şığıs Qazaqstan oblısı Semey qalasında tuğan.

Qayım Mwhamedhanov ğalım, abaytanudı ğılımi negizdeuşi, äri alğaşqı tekstologı, wstaz, aqın, jazuşı, dramaturg. Şäkärimtanudıñ negizin qalauşı. Qazaq KSR Gimniniñ avtorı, KSRO Jazuşılar odağınıñ müşesi, ädebi audarmaşı, Semeyde Abaydıñ mwrajayın wyımdastıruşısı. Qazaqstannıñ Memlekettik sıylığınıñ, Jazuşılar odağı sıylığınıñ, Halıqaralıq «Alaş» ädebi sıylığınıñ jäne Halıqaralıq Abay akademiyasınıñ (London) Altın medaliniñ iegeri, professor, KSRO jäne Qazaqstan halıq ağartu isiniñ üzdigi; Semey qalasınıñ, Ayagöz, Jañasemey, Abay audandarınıñ Qwrmetti azamatı; jariyalanğan 800-den asa ğılımi eñbektiñ avtorı. «Abaydıñ aqın şäkirtteri» attı tört kitaptan twratın jinaq qwrastırdı. «Abay» jurnalınıñ qayta jarıq köruine köp eñbek siñirdi. «Tolqın», «Maydannan maydanğa», «Er Bilisbay» p'esalarınıñ avtorı. Äzirbayjan dramaturgi U.Gadjibekovtıñ «Arşin mol alan», tatar jazuşısı Ş.Kamaldıñ «Qajı äpendi üylenedi» p'esaların qazaqşalağan. 1996 jılı «Abay» enciklopediyasın şığarudağı eñbegi üşin QR Memlekettik sıylığınıñ laureatı atandı. KSRO jäne Qazaq KSR ağartu isiniñ üzdigi. Semey qalasınıñ Qwrmetti azamatı. Abaydıñ düniejüzilik akademiyasınıñ altın medalimen marapattalğan.

Jwmabay Mädibaywlı

kerey.kz

IMG-20160516-WA0012

IMG-20160516-WA0011

IMG-20160516-WA0010

IMG-20160516-WA0008

IMG-20160516-WA0007

IMG-20160516-WA0006

IMG-20160516-WA0005

IMG-20160516-WA0004

Prezidenttiñ Benilyuks gambiti nemen ayaqtaladı?

kerey.kz

Europa jüreginde aşılğan geştal't. Prezidenttiñ Benilyuks gambiti nemen ayaqtaladı? Elimizde Almatı halqı jaña taksi aşıp, al Şımkent halqı özbek körşisimen birge keşki matçtı tamaşalayın dep otırğanda qazaq ümitin arqalağan Airbus motorın dürildetip, Bryussel'ge wşıp ketken bolatın. Prezident Toqaev geosayasi qaqtığıstar, sauda soğıstarı, sankciyalıq qısım men logistikalıq täuekelder küşeyip jatqan bwl zamanda Qazaqstannıñ investiciya üşin eñ tınış aylaq ekenin tağı bir eske salu üşin bara jatqanı anıq. Tura osı sapar aldında Fitch Qazaqstannıñ VVV reytingin rastap, mıqtı argumentti qaltamızğa salıp jiberdi. Bryussel' Europa kapitalınıñ söresi ekenin bilemiz. Sol sörede jatqan milliard euro investiciyağa biz qol salğanda, bastısı eşkim “täyt” demeui kerek. Sondıqtan Qazaqstan Prezidenti Qasım-Jomart Toqaevtıñ Bel'giya Prem'er-ministri Bart de Vevermen
Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

kerey.kz

Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,
Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

kerey.kz

Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ
KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

kerey.kz

Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt
Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

kerey.kz

Arma äleumet! 31 mamır sayasi quğın-sürgin jäne aşarşılıq qwrbandarın eske alu küni. Osığan baylanıstı irgeles elderde sonıñ işinde Şığıs Türkistan öñirinde ömir sürip jatqan Şıñjañ qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik häm mädeni tarihın tanıp bilip jürgenimiz artıq bolmas. Aldımen suretterge tüsinikteme: Birinşi suret: Şıñjañ ölkesinde 1934-44 jıldarı ölke gubernatorı bolğan Şen Şicaydıñ (盛世才) beynesi. Ekinşi suret: Tayvan' Taypeydegi Şen Şicaydıñ mazarı. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barğandağı estelik. Ol turalı estelikti keyin oqisızdar. Üşinşi suret: Şıñjañ ölkesi Qwmıl aymağınıñ aymaq gubernatorı bolğan Jolbarıs Beg-tiñ mazarı. Tayvan' Taypey qalasındağı mwsılmandar ziratında jerlengen. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barıp qayttım. Törtinşi suret: 1944 jılı wlt-azattıq köterilisşileri Qwlja qalasın azat qılğan soñ qala