|  |  | 

جاڭالىقتار ساياسات

نۇرسۇلتان نازارباەۆ-”جەر ءۇشىن شىنىمەن جانى اۋىراتىنداردىڭ ءبارى ءوز ءسوزىن ايتۋى كەرەك”– دەدى .

مەملەكەت باسشىسىنىڭ توراعالىعىمەن ەلدىڭ 2016 جىلعى 4 ايداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارىنا ارنالعان كەڭەس ءوتتى-دەپ حابارلايدى اقوردا باسپا ءسوز قىزمەتى.

ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى، وبلىستاردىڭ جانە استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ اكىمدەرى قاتىسقان كەڭەستە ەلدىڭ 4 ايداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارى، نەگىزگى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى وڭىرلەردە جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى، تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىن مەرەكەلەۋگە دايىندىق بارىسى تالقىلاندى.

مەملەكەت باسشىسى ەكونوميكاداعى قيىندىقتارعا قاراماستان، ەلدىڭ وڭدەۋشى ونەركاسىبىندە ءوسىم بايقالىپ وتىرعانىن، اۋىل شارۋاشىلىعىندا كولەم 2,6%-عا، كولىك سالاسىندا  4%-دان اسا، قۇرىلىستا 6,5%-عا ۇلعايعانىن اتاپ ءوتتى.

– ەلدىڭ توعىز وڭىرىندە ءوندىرىس كولەمىنىڭ ءوسىمى قامتاماسىز ەتىلدى. بىلتىر ينۆەستيتسيالار يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ باسىمدىعى بار سالالارىندا، سونىڭ ىشىندە ماشينا جاساۋ وندىرىسىندە 7 ەسەگە، تاماق ونەركاسىبىندە 30%-عا، مۇناي وڭدەۋ ونىمدەرى وندىرىسىندە 81%-عا ءوستى. بۇل – اتالعان سالالارعا تىكەلەي شەتەل قاراجاتىن سالۋدىڭ ناتيجەسى. جالپى، نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيالار ەل بويىنشا 15%-عا ارتتى. بۇل ينۆەستورلار تاراپىنان مۇددەلىلىكتىڭ  ساقتالىپ وتىرعانىن ايعاقتايتىن كورسەتكىش، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەگىس ناۋقانى اياسىندا ەلدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن وندىرۋشىلەر بارلىق قاجەتتى نارسەمەن قامتاماسىز ەتىلگەنىنە، سوعان بايلانىستى بۇل سالادا جاقسى ناتيجەلەرگە ءۇمىت ارتۋعا بولاتىنىنا نازار اۋداردى.

قازاقستان پرەزيدەنتى الەۋمەتتىك سالاداعى وڭ كورسەتكىشتەرگە دە توقتالدى.

– ءبىز جۇمىسسىزدىقتىڭ ارتۋىنا جول بەرمەي، ونىڭ دەڭگەيىن بۇرىنعى 5 پايىزدىڭ دەڭگەيدە ساقتاي الدىق. بيۋدجەت تۇسىمدەرىنىڭ قىسقارعانىنا قاراماستان، مەن مەملەكەتتىڭ بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋعا ناقتى تاپسىرما بەردىم. حالىق تۇرمىسىنىڭ تومەندەۋىنە جول بەرۋگە بولمايدى. بۇل – بارلىق دەڭگەيدەگى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ نەگىزگى مىندەتى. ءبىز بيىل بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا  – 29%-عا، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا – 28%-عا، وزگە سالالاردا 40%-عا كوتەردىك. ستۋدەنتتەردىڭ ستيپەنديالارى، سونداي-اق مۇگەدەكتىككە جانە اسىراۋشىسىنان ايرىلۋعا بايلانىستى جاردەماقى كولەمى 25%-عا ۇلعايدى. ىنتىماقتى زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ كولەمى 9%-عا كوتەرىلدى. وسىنىڭ ءبارى داعدارىسقا قارسى ۋاقتىلى قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسى بولىپ سانالادى، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

مەملەكەت باسشىسى بەس ينستيتۋتسيونالدىق رەفورما اياسىندا قۇرىلىمدىق وزگەرىستەر جۇرگىزىلىپ جاتقانىن، ولار ەكونوميكانىڭ كەز كەلگەن جاھاندىق سىن-قاتەرگە قارسى تۇرۋ قابىلەتىن نىعايتۋعا باعىتتالعانىن ايتتى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ داعدارىسقا قارسى شارالاردىڭ ماڭىزدى بولىگى يندۋستريالاندىرۋ جانە «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋ بولىپ سانالاتىنىن ايتتى.

– يندۋستريالاندىرۋدىڭ التى جىلىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بارلىق وڭىردە 900-گە جۋىق جاڭا كاسىپورىن ىسكە قوسىلدى. ءدال وسى كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسى ەكونوميكامىزدىڭ قازىرگى جاعدايىنا تىرەك بولدى. بۇل رەتتە ىسكە قوسىلعان كاسىپورىنداردىڭ ءبارى بىردەي جوبالىق قۋاتىنا جەتكەن جوق. ماسەلەن، 21 جوبا توقتاپ تۇر، 13 جوبا پروبلەمالى نىسان رەتىندە تىزىمنەن شىعارىلعان. بيىلعى ءتورت ايدىڭ ستاتيستيكاسى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ناشار جۇرگىزىلىپ، ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ىسىمەن اينالىسپاعان جەردە قۇلدىراۋ بولاتىنىن كورسەتىپ وتىر. كەمشىلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ، باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ قاعيداتتارىن باسەكەگە قابىلەتتىلىك، بيزنەس-مودەلدىڭ تيىمدىلىگى مەن قارجى ناتيجەلىلىگى ولشەمدەرى نەگىزىندە قايتا قاراۋ قاجەت. قايتىمى بولاتىن جوبالاردى عانا قارجىلاندىرۋ كەرەك، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتى بيىلعى ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ ۇستىنى «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بولعانىنا نازار اۋداردى.

– ول ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك سالاعا باعدارلانعاندىعىمەن ماڭىزدى. بىراق مۇنى اكىمدەردىڭ ءبارى بىردەي تۇسىنبەگەن سياقتى كورىنەدى. باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا قارجى ءبولۋ جونىندە مەن اقپاندا حابارلاعان بولاتىنمىن. بيىل 840 ميلليارد تەڭگە ءبولۋ قاراستىرىلعان، ناۋرىزدا قىزۋ جۇمىس ءجۇرىپ جاتۋى ءتيىس ەدى. الايدا، بۇگىندە وسى قاراجاتتىڭ وڭىرلەرگە تەك 8%-ى تۇسكەن، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

مەملەكەت باسشىسى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» اياسىنداعى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار قۇرىلىسى بويىنشا جۇمىستىڭ ءتيىستى دەڭگەيدە باستالماعانىنا دا نازار اۋداردى.

– «جول كارتاسىنا» باعىتتالعان اقشا باسپانا، جول، اۋرۋحانا، سۋمەن قامتۋ نىساندارى قۇرىلىسى ارقىلى حالىققا قىزمەت ەتۋى جانە پايدا اكەلۋى ءتيىس، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن، سونداي-اق «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» جول كارتاسىن جۇزەگە اسىرۋعا بولىنەتىن قاراجاتتى ۋاقتىلى جانە ساپالى يگەرۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا دا توقتالدى.

بۇدان بولەك، وبلىستاردىڭ، استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ اكىمدەرىنە جۇمىس ورىندارىنىڭ ساقتالۋىن، وندىرىستىك كاسىپورىنداردىڭ تۇراقتى  جۇمىسىنىڭ قامتاماسىز ەتىلۋىن جانە ولاردىڭ وندىرەتىن ونىمدەرىنىڭ وبلىسارالىق كووپەراتسيا ارقىلى دا جەتكىزىلۋىن قاداعالاۋ تاپسىرىلدى

قازاقستان پرەزيدەنتى 5 مامىرداعى كەڭەس بارىسىندا ءوزىنىڭ بىرقاتار ماڭىزدى تاپسىرما بەرگەنىن ەسكە سالدى.

– مەن جەر تۋرالى زاڭنامانىڭ بىرقاتار ەرەجەلەرىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىن توقتاتۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدىم. ءتيىستى كوميسسيا قۇرىلىپ، ءوز جۇمىسىن باستادى. ونىڭ العاشقى وتىرىسى زور رەزونانس تۋدىردى. كوميسسيا مۇشەلەرى جەر تۋرالى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جونىندەگى ۇيلەسىمدى ۇستانىمدارىن ازىرلەۋگە ءتيىس. جەر ءۇشىن شىنىمەن جانى اۋىراتىنداردىڭ ءبارى ءوز ءسوزىن ايتۋى كەرەك، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى وبلىستاردىڭ، استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ اكىمدەرىنە بۇل ماسەلەنى حالىق اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن بەلسەندى تۇردە جۇرگىزۋدى تاپسىردى.

سونداي-اق نۇرسۇلتان نازارباەۆ الدا كەلە جاتقان تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى قازاقستاندىقتارعا جانە بۇكىل الەمگە  جەتكەن جەتىستىكتەرىمىزدى كورسەتۋدىڭ جاقسى مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.

– ەلىمىزدىڭ جەتىستىكتەرىن باعالاي ءبىلۋ قاجەت، بولاشاق ۇرپاق ونىمەن ماقتانۋعا ءتيىس. وسى كەزەڭدە بىزگە سىرتتان سىناي قاراپ وتىرعاندار كوپ. ءبىز الەم الدىندا ۇياتقا قالماي، كۇردەلى ماسەلەنى سىندارلى سۇحباتپەن شەشە الاتىنىمىزدى پاش ەتە ءبىلۋىمىز قاجەت. العا قويعان ماقساتىنا جۇمىلا ۇمتىلاتىن ەل ەكەنىمىزدى كورسەتۋىمىز كەرەك، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

Related Articles

  • Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعى

    Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعى

    شۆەتسيا مەن دانيا ۋكرايناعا ارناپ بريتان-شۆەد وندىرىسىندەگى زاماناۋي Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعىلارىن ساتىپ الۋعا بىرىگىپ كىرىستى. كەشەن اسىرەسە جاقىن قاشىقتىقتا ۇشاتىن يراندىق «شاحەد» دروندارىنا قارسى ەڭ ءتيىمدى قارۋدىڭ ءبىرى. قازىرگى ۋاقىتتا Tridon Mk2 ءوز كلاسىنداعى ەڭ وزىق اۋە شابۋىلىنا قارسى جۇيە سانالادى. Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعىسىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى اتىس قارقىنى. ول مينۋتىنا 300 وققا دەيىن جاۋدىرا الادى. وسىلايشا اۋە كەڭىستىگىنە ەنەتىن شاعىن درونداردىڭ كوزىن جىلدام ءارى ءدال جويۋعا مۇمكىندىك تۋادى. تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى اتىلاتىن 40-مم سناريادتاردىڭ قۇنى نەبارى 27 دوللاردى قۇرايدى. ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ەكەنىن دالەلدەيدى. قارۋ-جاراق سالاسىنداعى ماماندار ۋكرايناداعى اسكەري قاقتىعىستاردى ەسكەرە وتىرىپ، ارزان ءارى ءتيىمدى اۋە قورعانىسى قارۋىنا سۇرانىس جوعارى ەكەنىن ايتادى. Tridon Mk2 جۇيەسىندە قولدانىلاتىن ارنايى بريتاندىق

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • قىزىق…

    قىزىق…

    1989 جىلى قازاق سسر-دىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى بىرەۋ، ول قازاق ءتىلى بولعان. 2026 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتىك ءتىل بىرەۋ، ول قازاق ءتىلى بولماق. ماسەلە، 37 جىلدان بەرى پۋبليكاتسياعا ءتىل تۋرالى باپتىڭ 1- تارماعىن كورسەتىپ (قوعامداعى ۇلتشىلدىقتى باسۋ ءۇشىن) ال ىسجۇزىندە 2- تارماقپەن باسا جۇمىس ىستەۋىندە جاتىر. 1989 جىلدان بەرى قازاق ءتىلىنىڭ قۇزىرەتى كونستيتۋتسيانىڭ كۇشىنەن كوبىرەك قازاق ۇلتشىلارىنىڭ ينەرتسياسىنىڭ ارقاسىندا وركەندەدى. ويتكەنى قازاقتىلدى ورتا ۋربانيزاتسيالاندى، بىلايشا ايتقاندا قالاداعى مادەني ايماقتاردى قازاقتىلدى ىشكى ميگراتسيا باسىپ الدى. قازاقشا مەكتەپ، بالا-باقشا، ورتا جانە شاعىن بيزنەس تب ءبارى ىشكى ميگراتسيا مەن ۋربانيزاتسيانىڭ ەسەبىندە كوبەيدى. كونستيتۋتسيادا مەم-ءتىل قازاق ءتىلى دەپ كورسەتىلسە دە مەم-جۇيە 2-تارماقپەن جۇمىس جاسادى. ال كەيبىر مەكەمەلەر مەن وبلىستارداعى قازاق تىلىنە باسىمدىقتىڭ بەرىلۋى تىكەلەي دەموگرافيالىق

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: