Омбы қаласында Зуқа батырдың 150 жылдық мерей тойы аталып өтті

جاھان جاڭالىقتارى زۋقا باتىر 150 جىل زۋقا باتىر 150 جىل سۋرەتتەر سويلەيدى قازاق حاندىعىنا 550 جىل

ومبى قالاسىندا زۋقا باتىردىڭ 150 جىلدىق مەرەي تويى اتالىپ ءوتتى

| Jun 19, 2016

2016 جىلى 29-ءشى مامىردا ومبى قالاسىنداعى ء“مولدىر ” قازاق مادەني ورتالىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن قازاق فەستيۆالى وتتى. بيىلعى فەستيۆال ومبى قالاسىنىڭ 300 جىلدىعى، ۇلت كوسەمى ءاليحان بوكەيحان مەن زۋقا باتىردىڭ 150 جىلدىعىنا ارنالدى.

تويدىڭ باستالۋ ءسوزىن ء“مولدىر ” قازاق مادەني ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى التىناي ءجۇنىسوۆا باستادى. ءار ەلدەن كەلگەن قوناقتارعا ومبى قازاقتارىنىڭ ىستىق ىقىلاسىن ءبىلدىردى. ءسىبىردىڭ باس يمامى زۋلقارنەين ارۋاقتارعا ارناپ قۇران باعىشتادى. ومبى قالاسىنىڭ اكىمىنىڭ ورىنباسارى ارنايى كەلىپ قۇتتىقتاۋ ءسوزىن سويلەدى. زۋقا باتىر ۇرپاقتارى ارىستان قاجى (قازاقستان) مەن قىزىرحان شولان(اۆستريا) شەتەلدەگى قازاقتاردىڭ سالەمىن جەتكىزدى.

ءار ەلدەن كەلگەن قوناقتار فەستيۆال باستالار الدىندا ومبىداعى مۇسىلمان قازاقتاردىڭ زيراتىنا قۇران وقىتىپ قايتتى.

فەستيۆال ساعات 11 دە باستالىپ، كەشكى 8 دە مارەسىنە جەتتى. سپورتتىق شارالاردىڭ ءار تۇرىنەن سىنعا ءتۇستى. قازاق كۇرەسى، اسىق اتۋ، توعىز قۇمالاق، جاس بۇلدىرشىندەر اراسىنداعى ءان جانە بي جارىستارىمەن قاتار ۇلتتىق تاعام دايىنداۋ سايىسى ءوتتى. جارىس جەڭىمپازدارىن “زۋقا باتىر 150 جىل” ۇيىمداستىرۋ القاسى ارنايى سيلىقتارمەن ماراپاتتادى.

رەسەيدىڭ ومبى وبلىسىندا رەسمي دەرەك بويىنشا 82 مىڭ، قوعامدىقۇيىمداردىڭ ەسەبى بويىنشا 100 مىڭداي قازاق تۇرادى. ومبى – قازاقتىڭ تاريحي مەكەنى، مۇندا ش. ءۋاليحانوۆ كادەت كورپۋسىندا ءبىلىم العان، الاش قايراتكەرلەرى ءاليحان بوكەيحانوۆ، احمەت بايتۇرسىنۇلى، مىرجاقىپ دۋلاتۇلى، ماعجان جۇمابايۇلى قىزمەت ەتكەن. ومبىدا قازاقتىڭ ارداقتىلارى – ماعجان جۇمابايۇلى مەن شوقان ۋاليحانوۆقا ورناتىلعان ەسكەرتكىش بار. بۇرىنعى لەنين كوشەسى ش. ءۋاليحانوۆ اتىمەن اتالادى.

زۋقا باتىر- 1866 جىلى قازىرگى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ زايسان اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. زۋقانىڭ اكەسى شىعىس وڭىرىنە اسا تانىمال بولعان ءسابيت داموللا. ارعى اتاسى نۇرمۇحاممەد ابىز. تەكتى اۋلەتتەن شىققان باتىر بابامىز، ورىس وتارشىلدىعى مەن گومينداڭ قىتاي ەزگىسىنە تاپ بولعان قازاق حالقىن ازات ەتۋ جولىندا قازا تابادى. بيىل باتىر بابامىزدىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولدى.

ەسكە الۋ شارالارى قازاقستان، گەرمانيا، اۆستريا، انگليا، امەريكا، تۇركيا، قىتاي، موڭعىليا، رەسەي سىندى 10 شاقتى ەلدە جۇرگىزىلەدى.

جۇماباي ءمادىبايۇلى

kerey.kz

ماتەماتيك Henry Cohn 12 ولشەمدە 841 kissing arrangement تابىلعانىن راستادى.

kerey.kz

NU ماتەماتيكا توبى ءۇشىن عانا ەمەس، جالپى الەمدىك ماتەماتيكا قاۋىمداستىعىندا ماڭىزدى جاڭالىق. ارىپتەستەرىمىز 12 ولشەمدى ەۆكليدتىك كەڭىستىكتەگى kissing number ءۇشىن جاڭا تومەنگى شەكارا تاپتى. بۇعان دەيىنگى تومەنگى شەكارا 840-قا تەڭ بولاتىن جانە ونى بريتان ماتەماتيكتەرى دجون ليچ پەن نيل سلوۋن 1971 جىلى دالەلدەگەن ەدى. 55 جىل بويى ماتەماتيكتەر بۇل ناتيجەنى جاقسارتۋعا تىرىسىپ كەلدى. ەندى ول ناتيجە جاقساردى: 12 ولشەمدە kissing number كەمىندە 841-گە تەڭ. جاڭا ناتيجە تەرەڭ ماتەماتيكالىق يدەيالار مەن قۋاتتى GPU-ەسەپتەۋلەردىڭ ۇيلەسىمى ارقىلى الىندى. سفەرالىق كودتار مەن شارلاردى تىعىز ورنالاستىرۋ تەورياسىنىڭ جەتەكشى ماماندارىنىڭ ءبىرى، MIT پروفەسسورى Henry Cohn (Maryna Viazovska-مەن بىرگە 24 ولشەمدەگى ايگىلى جۇمىستىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى) وسى سالاداعى نەگىزگى اقپارات كوزى بولىپ سانالاتىن سايتتى جۇرگىزەدى. Henry Cohn 12
قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

kerey.kz

ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ
يراننىڭ راكەتاسى ازايعانىمەن نىساناعا تيۋ دالدىگى ارتقان. سەبەبى نەدە؟

kerey.kz

فرۋد بەجان يزرايلگە شابۋىل جاسالعان ءسات. 29 ناۋرىز 2026 جىل. سوعىستىڭ العاشقى كۇنى يران يزرايل مەن اقش-تىڭ راكەتاعا قارسى جۇيەلەرىن قيراتۋ ءۇشىن جۇزدەگەن بالليستيكالىق راكەتا جىبەرگەن. كوپ راكەتا قۇلاتىلدى. ال قازىر يران راكەتا اتۋدى ازايتىپ، كۇنىنە ونداعان راكەتا جىبەرە باستادى. اشىق دەرەككوزدەرگە سۇيەنگەن اسكەري ساراپشىلار يراننىڭ راكەتا اتۋى ازايعانىمەن ءدال ءتيۋى جوعارىلعان دەيدى. مۇنىڭ سەبەبىنە ءۇڭىلىپ كوردىك. “اقش پەن ءيزرايلدىڭ سوققىلارى يراننىڭ راكەتا جىبەرۋ قوندىرعىلارىنا ايتارلىقتاي زيان كەلتىرگەنى انىق. مۇنى اتىلاتىن راكەتالاردىڭ ازايۋىنان بايقاۋعا بولادى. بىراق يران راكەتالارىن ۇنەمدەۋگە ءۇشىن كىشى، بىراق ماڭىزدى دەپ شەشكەن ناقتى نىسانداردى ءدال اتا باستادى” دەيدى ۆاشينگتونداعى Stimson Center ساراپتاما ينستيتۋتىنىڭ عىلىم قىزمەتكەرى كەللي گريكو. قازىر يران اقش-تىڭ تاياۋ شىعىستاعى ماڭىزدى اسكەري نىساندارى مەن راديولوكاتسيا
ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

kerey.kz

بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.
اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟

kerey.kz

كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا