|  |  |  | 

جاھان جاڭالىقتارى كوز قاراس ساياسات

بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگى قازاقستانعا نە بەرەدى؟

13578862_1019888708058497_1690130880_n-1-1-e1467174527188

قازاقستان كەلەسى جىلعا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولىپ سايلاندى. بۇل جاڭالىق ەلىمىزدە تاريحي وقيعا دەپ باعالانىپ جاتىر. جالپى، ونىڭ قازاقستان ءۇشىن مۇمكىندىگى مەن ارتىقشىلىعى قانداي؟

ءازىمباي عالي

بۇل رەتتە ءبىز سوزگە تارتقان ساياساتتانۋشى ءازىمباي عالي حالىقارالىق ۇيىمنىڭ تىزگىنىن قولعا الۋ قازاقستان جانە قازاقستان ديپلوماتياسى ءۇشىن ۇلكەن ولجا ەكەنىن ايتادى.

ونىڭ پىكىرىنشە،

بۇل وقيعا بۇگىندەرى گەوساياساتتا اراسى قاتتى الشاقتاعان رەسەي مەن اقش قارىم-قاتىناسىنا „جىلىلىق„ اكەلۋى مۇمكىن.

— ءىى-دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىن قۇرىلعان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ماقساتى ءىرى دەرجاۆالار اراسىندا اسكەري قاقتىعىستى بولدىرماۋ بولىپ تابىلادى. وسى ماقساتتا ءار جىلدارى تۇراقتى جانە تۇراقتى ەمەس مۇشەلەرى الماسىپ، كەڭەسكە توراعالىق ەتۋدە بەيبىتشىلىك مۇددەسىندە ءتۇرلى باستاما كوتەرەدى.

بيىل تۇراقتى ەمەس مۇشەنى سايلاۋدا قازاقستان كەزدەيسوق تاڭدالىپ وتىرماعان سەكىلدى. وسى جاعىنان العاندا، حالىقارالىق قاۋىمداستىق اراسى تىم سۋىپ بارا جاتقان باتىس پەن رەسەيدى، اقش پەن رەسەيدى تابىستىرعىسى كەلەتىن بولۋى كەرەك. ويتكەنى بۇل دۇردارازدىق بارلىق تاراپتىڭ ەكونوميكاسىنا ايتارلىقتاي زيان اكەلىپ جاتىر، — دەيدى ول.

سونداي-اق ساياساتتانۋشى ۋكراينا ماسەلەسىنىڭ دە ءبىر رەتكە كەلىپ قالۋ ىقتيمالدىلىعىن جوققا شىعارمايدى.

— رەسەيگە سانكتسيا ۋكرايناعا قاتىستى سالىندى. قازىر سانكتسيانى الۋ تۋرالى ەۋروپانىڭ بىرقاتار مەملەكەتى ماسەلە كوتەرىپ جاتىر. رەسەي دە بۇل مۇمكىندىكتى پايدالانىپ، كەلىسسوزدەرگە بارۋعا دايىندالادى، — دەيدى ول.

حالىقارالىقتان تىس ايماقارالىق ماسەلەلەردى دە وڭتايلى شەشىپ الۋعا مۇمكىندىك تۋماق. ورتالىق ازيا ءۇشىن شەشىمىن تاپپاعان ورتاق ماسەلە كوپ. مىسالى، سۋ، ەنەرگەتيكا، ەسىرتكى تاسىمالى ماسەلەلەرى. مىنە، مۇنىڭ بارلىعىن حالىقارالىق ۇيىم مىنبەرىنەن كوتەرىپ، كۇرمەۋى قيىن ماسەلەلەردى ءبىرشاما جەڭىلدەتىپ الۋعا بولادى ەكەن.

كەشە عانا تۇركيا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى قازاقستاننىڭ، اسىرەسە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ رەسەي مەن تۇركيا اراسىنا اراعايىندىق جاساپ، دوستاستىق قارىم-قاتىناستى جاڭعىرتۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن العىس بىلدىرگەن ەدى. وسى جاعىنان العاندا، ساياساتتانۋشى ايتپاقشى، قازاقستاننىڭ جەمىستى اراعايىندىق قىزمەتى حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ باسقا دا مۇشەلەرىنە قاجەت بولىپ وتىرعان سىندى.

بۇۇ قاۋىپسىزدىك ۇيىمى 15 مەملەكەتتەن تۇرادى، ونىڭ 5-ءۋى تۇراقتى مۇشە (رف، اقش، قحر، ۇلىبريتانيا جانە فرانتسيا). ال قالعان ونىنىڭ ارقايسىسى 5 ايماقتىق توپتان ەكى جىلعا سايلانادى. دەمەك، كەلەسى جىلى قازاقستان ازيا-تىنىق مۇحيت توبىنداعى مەملەكەتتەردى تانىتۋشى مالايزيانىڭ ورنىن باساتىن بولادى.

بۇگىن سەناتتا قاسىم-جومارت توقاەۆ «بۇل — شىن مانىندە تاريحي وقيعا، ەلباسى باستاعان وتاندىق ديپلوماتيانىڭ تاريحي جەڭىسى، بۇكىل الەم تانىعان سىرتقى ساياساتى سىندارلى ەل ەكەنىمىزدىڭ ايقىن كورىنىسى بولىپ تابىلادى„ دەپ مالىمدەدى.

 365info.kz

 

Related Articles

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • ماتەماتيك Henry Cohn 12 ولشەمدە 841 kissing arrangement تابىلعانىن راستادى.

    ماتەماتيك Henry Cohn 12 ولشەمدە 841 kissing arrangement تابىلعانىن راستادى.

    NU ماتەماتيكا توبى ءۇشىن عانا ەمەس، جالپى الەمدىك ماتەماتيكا قاۋىمداستىعىندا ماڭىزدى جاڭالىق. ارىپتەستەرىمىز 12 ولشەمدى ەۆكليدتىك كەڭىستىكتەگى kissing number ءۇشىن جاڭا تومەنگى شەكارا تاپتى. بۇعان دەيىنگى تومەنگى شەكارا 840-قا تەڭ بولاتىن جانە ونى بريتان ماتەماتيكتەرى دجون ليچ پەن نيل سلوۋن 1971 جىلى دالەلدەگەن ەدى. 55 جىل بويى ماتەماتيكتەر بۇل ناتيجەنى جاقسارتۋعا تىرىسىپ كەلدى. ەندى ول ناتيجە جاقساردى: 12 ولشەمدە kissing number كەمىندە 841-گە تەڭ. جاڭا ناتيجە تەرەڭ ماتەماتيكالىق يدەيالار مەن قۋاتتى GPU-ەسەپتەۋلەردىڭ ۇيلەسىمى ارقىلى الىندى. سفەرالىق كودتار مەن شارلاردى تىعىز ورنالاستىرۋ تەورياسىنىڭ جەتەكشى ماماندارىنىڭ ءبىرى، MIT پروفەسسورى Henry Cohn (Maryna Viazovska-مەن بىرگە 24 ولشەمدەگى ايگىلى جۇمىستىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى) وسى سالاداعى نەگىزگى اقپارات كوزى بولىپ سانالاتىن سايتتى جۇرگىزەدى. Henry Cohn 12

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ارما الەۋمەت! 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى. وسىعان بايلانىستى ىرگەلەس ەلدەردە سونىڭ ىشىندە شىعىس تۇركىستان وڭىرىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان شىڭجاڭ قازاقتارىنىڭ ساياسي، الەۋمەتتىك ءھام مادەني تاريحىن تانىپ ءبىلىپ جۇرگەنىمىز ارتىق بولماس. الدىمەن سۋرەتتەرگە تۇسىنىكتەمە: ءبىرىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسىندە 1934-44 جىلدارى ولكە گۋبەرناتورى بولعان شەن شيتسايدىڭ (盛世才) بەينەسى. ەكىنشى سۋرەت: تايۆان تايپەيدەگى شەن شيتسايدىڭ مازارى. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارعانداعى ەستەلىك. ول تۋرالى ەستەلىكتى كەيىن وقيسىزدار. ءۇشىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسى قۇمىل ايماعىنىڭ ايماق گۋبەرناتورى بولعان جولبارىس بەگ-ءتىڭ مازارى. تايۆان تايپەي قالاسىنداعى مۇسىلماندار زيراتىندا جەرلەنگەن. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارىپ قايتتىم. ءتورتىنشى سۋرەت: 1944 جىلى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسشىلەرى قۇلجا قالاسىن ازات قىلعان سوڭ قالا

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: