|  |  | 

جاڭالىقتار مادەنيەت

بەرەل قورعانى بىرەگەي مۇراجايعا اينالدى

12-09-murzhai-1

ءور التايدىڭ تورىندەگى پاتشالار جازىعىندا ەلىمىزدە بالاماسى جوق اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي اشىلدى. ەندى بەرەل قورعاندارىنا كەلۋشى ەتنوتۋريستەر 8,5 مەتر تەرەڭدىككە ءتۇسىپ، قۇندى ارحەولوگيالىق قازبالاردى جاقىننان كورە الادى.

بۇدان بۇرىن شىعىس وڭىرىندە ارحەولوگيا سالاسىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن دامىتۋدىڭ ايماقتىق جوسپارى اياسىندا بەرەل قورعاندارىنا دا قازبا جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن حابارلاعانبىز. عالىمدار جاز بويى بەرەلدە ب.ز.د IV عاسىرعا جاتاتىن ادام سۇيەگى مەن قۇرباندىققا شالىنعان جەتى جىلقىنىڭ قاڭقالارى بار №2 قورعاندى قازعان بولاتىن. تابىلعان جىلقىلاردىڭ بارلىعى دا سكيفتىك جانۋارلار ناقىشىمەن، اتاپ ايتقاندا ەجەلگى كوشپەندىلەر مادەنيەتىندە سيرەك كەزدەسەتىن قوراز بەينەسىندە بەزەندىرىلگەن. سونىمەن قاتار قورعاننان قىش قۇمىرالار شىقتى.

جۋىردا كاتونقاراعاي اۋدانىنداعى جۇمىس ساپارى اياسىندا قازبا جۇمىستارىمەن تانىسقان وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆتىڭ تاپسىرماسىمەن قۇندى جادىگەرلەردى كەلۋشىلەردىڭ كورۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ ءۇشىن قورعاننىڭ ۇستىنەن ءبىر جارىم ايدىڭ ىشىندە شىنىلى شاتىر تۇرعىزىلدى. قاتتى شىنىدان جاسالعان جابىق كەشەن اۋماعى – 90 شارشى مەتر، ال بيىكتىگى جادىگەرلەر جاتقان تەرەڭدىكتەن باستاپ 8,5 مەتردى قۇرايدى.

– اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي – ماڭىزدى مادەني قۇبىلىس. بۇل شارانىڭ تاۋەلسىزدىك تويىنىڭ 25 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلۋى بارشامىزدى قۋانتادى. ياعني، ءبىز ايتۋلى مەملەكەتتىك مەرەيتويعا زور ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى الا كەلدىك. وسى ورايدا زەينوللا ساماشەۆ باستاعان ارحەولوگتار قاۋىمىنا ۇلكەن العىس بىلدىرەمىن، – دەدى نىساننىڭ تۇساۋكەسەر سالتاناتىنا قاتىسقان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار.

12-09-murzhai-2

ايتا كەتۋ كەرەك، بەرەلدەگى بىرەگەي كەشەنمەن شەتەلدىك عالىمدار دا تانىستى. ارنايى شاقىرىلعان مارتەبەلى مەيمانداردىڭ ءبىرى، رەسەيدىڭ سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنىڭ مادەنيەت ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورى نيكولاي بوكوۆەنكو وسى ىسپەتتى زەرتتەۋلەر تۋۆا مەن حاكاسيا جەرىندە جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى. شەتەلدىك عالىمدار قىسقا مەرزىمدە مۇنداي مۇراجايدى اشۋدىڭ مۇمكىن بولا بەرمەيتىنىن، شىعىس وڭىرىندە ارحەولوگيالىق تابىستارعا ۇلكەن كوڭىل بولىنەتىنى قۋانتاتىنىن اتاپ ءوتتى.

10 قىركۇيەك كۇنى وسكەمەن قالاسىندا شىعىس قازاقستان وبلىسى اۋماعىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىنە ارنالعان «التاي – تۇركى الەمىنىڭ التىن بەسىگى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. ونىڭ جۇمىسىنا فرانتسيا، وڭتۇستىك كورەيا، رەسەي جانە موڭعوليا مەملەكەتتەرىنىڭ ديپلوماتتىق كورپۋستارىنىڭ وكىلدەرى، قازاقستان، تۇركيا، رەسەي، ۇلىبريتانيا، ۆەنگريا، گەرمانيا، پولشا، قىتاي ەلدەرىنىڭ ۇزدىك ارحەولوگتارى مەن تۇركىتانۋشىلارى قاتىستى.

دۋمان اناش،

شىعىس قازاقستان وبلىسى.

12-09-murzhai-3

egemen.kz

Related Articles

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە كەيبىر قازاق زيالىلارىنىڭ قازاق ءتىلىن سىناعان پىكىرى تاراپ ءجۇر. ەسىمە ءبىر كەزدەرى قىتاي ينتەلليگەنتسياسىنىڭ قىتاي يەروگليفىن سىناعانى ءتۇسىپ كەتتى. 20- عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندە قىتايدىڭ ءداستۇرلى يەروگليفتەرىن سىناماعان زيالى كەمدە كەم. *** *** *** “يەروگليفتەردە زاماناۋي يدەيالار مەن تەوريالاردى جەتكىزەتىن سوزدىك قور جوق، ءارى ولار زياندى ويلاردىڭ ۇياسىنا اينالادى. ولاردى جويۋدا ۇيات جوق” دەپ جازدى 1918 جىلى قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ءارى جاڭا مادەنيەت قوزعالىسىنىڭ جەتەكشى قايراتكەرى چەن دۋسيۋ (陈独秀). قىتاي يەروگليفىن قاتتى سىناۋشىلاردىڭ قاتارىندا تاعى دا قىتاي كوممۋنيستىك قوزعالىستىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى تسيۋي تسيۋباي (瞿秋白) دە بولعان. ول ءتىپتى 1931 جىلى “قىتاي يەروگليفتەرى شىن مانىندە الەمدەگى ەڭ لاس، ەڭ جەكسۇرىن ءارى ەڭ جيرەنىشتى نارسە. ءتىپتى ورتاعاسىرلىق

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: