|  |  | 

جاڭالىقتار مادەنيەت

بەرەل قورعانى بىرەگەي مۇراجايعا اينالدى

12-09-murzhai-1

ءور التايدىڭ تورىندەگى پاتشالار جازىعىندا ەلىمىزدە بالاماسى جوق اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي اشىلدى. ەندى بەرەل قورعاندارىنا كەلۋشى ەتنوتۋريستەر 8,5 مەتر تەرەڭدىككە ءتۇسىپ، قۇندى ارحەولوگيالىق قازبالاردى جاقىننان كورە الادى.

بۇدان بۇرىن شىعىس وڭىرىندە ارحەولوگيا سالاسىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن دامىتۋدىڭ ايماقتىق جوسپارى اياسىندا بەرەل قورعاندارىنا دا قازبا جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن حابارلاعانبىز. عالىمدار جاز بويى بەرەلدە ب.ز.د IV عاسىرعا جاتاتىن ادام سۇيەگى مەن قۇرباندىققا شالىنعان جەتى جىلقىنىڭ قاڭقالارى بار №2 قورعاندى قازعان بولاتىن. تابىلعان جىلقىلاردىڭ بارلىعى دا سكيفتىك جانۋارلار ناقىشىمەن، اتاپ ايتقاندا ەجەلگى كوشپەندىلەر مادەنيەتىندە سيرەك كەزدەسەتىن قوراز بەينەسىندە بەزەندىرىلگەن. سونىمەن قاتار قورعاننان قىش قۇمىرالار شىقتى.

جۋىردا كاتونقاراعاي اۋدانىنداعى جۇمىس ساپارى اياسىندا قازبا جۇمىستارىمەن تانىسقان وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆتىڭ تاپسىرماسىمەن قۇندى جادىگەرلەردى كەلۋشىلەردىڭ كورۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ ءۇشىن قورعاننىڭ ۇستىنەن ءبىر جارىم ايدىڭ ىشىندە شىنىلى شاتىر تۇرعىزىلدى. قاتتى شىنىدان جاسالعان جابىق كەشەن اۋماعى – 90 شارشى مەتر، ال بيىكتىگى جادىگەرلەر جاتقان تەرەڭدىكتەن باستاپ 8,5 مەتردى قۇرايدى.

– اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي – ماڭىزدى مادەني قۇبىلىس. بۇل شارانىڭ تاۋەلسىزدىك تويىنىڭ 25 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلۋى بارشامىزدى قۋانتادى. ياعني، ءبىز ايتۋلى مەملەكەتتىك مەرەيتويعا زور ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى الا كەلدىك. وسى ورايدا زەينوللا ساماشەۆ باستاعان ارحەولوگتار قاۋىمىنا ۇلكەن العىس بىلدىرەمىن، – دەدى نىساننىڭ تۇساۋكەسەر سالتاناتىنا قاتىسقان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار.

12-09-murzhai-2

ايتا كەتۋ كەرەك، بەرەلدەگى بىرەگەي كەشەنمەن شەتەلدىك عالىمدار دا تانىستى. ارنايى شاقىرىلعان مارتەبەلى مەيمانداردىڭ ءبىرى، رەسەيدىڭ سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنىڭ مادەنيەت ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورى نيكولاي بوكوۆەنكو وسى ىسپەتتى زەرتتەۋلەر تۋۆا مەن حاكاسيا جەرىندە جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى. شەتەلدىك عالىمدار قىسقا مەرزىمدە مۇنداي مۇراجايدى اشۋدىڭ مۇمكىن بولا بەرمەيتىنىن، شىعىس وڭىرىندە ارحەولوگيالىق تابىستارعا ۇلكەن كوڭىل بولىنەتىنى قۋانتاتىنىن اتاپ ءوتتى.

10 قىركۇيەك كۇنى وسكەمەن قالاسىندا شىعىس قازاقستان وبلىسى اۋماعىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىنە ارنالعان «التاي – تۇركى الەمىنىڭ التىن بەسىگى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. ونىڭ جۇمىسىنا فرانتسيا، وڭتۇستىك كورەيا، رەسەي جانە موڭعوليا مەملەكەتتەرىنىڭ ديپلوماتتىق كورپۋستارىنىڭ وكىلدەرى، قازاقستان، تۇركيا، رەسەي، ۇلىبريتانيا، ۆەنگريا، گەرمانيا، پولشا، قىتاي ەلدەرىنىڭ ۇزدىك ارحەولوگتارى مەن تۇركىتانۋشىلارى قاتىستى.

دۋمان اناش،

شىعىس قازاقستان وبلىسى.

12-09-murzhai-3

egemen.kz

Related Articles

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: