بۇل ماسەلەگە قاتىستى كىم كەڭەس سۇراسا دا، مەيلى تۋىسىم بولسىن، مەيلى دوس-جاران، يا بەيتانىس وتانداسىم بولسىن، ەڭ ءبىرىنشى ايتاتىنىم – جاس قىز-جىگىتتەرگە باكالاۆر دارەجەسىن قازاقستاننىڭ ءوز ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە وقۋ ءلازىم. پوست-سوۆەتتىك كەڭىستىكتەگى ەلدەرمەن سالىستىرعاندا قازاقستاننىڭ كوپتەگەن جوو-لارى تەحنيكالىق جابدىقتالۋ مەن وقىتۋشىلىق قۇرامى جاعىنان كوش ىلگەرى. قانداي دا ءبىر سالا بويىنشا فۋندامەنتالدىق ءبىلىم نەگىزدەرىن ۇيرەتۋگە شاماسى بار. قازاقستاندا باكالاۆرياتتا وقي ءجۇرىپ اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋ تاسىلدەرى، جەرگىلىكتى جانە حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيالارعا قاتىسۋ جولدارى جەتەرلىك. ەرىنبەگەن ادام ءبىر عانا بريتان كەڭەسىنەن، يا بولماسا امەريكا مادەني ورتالىعىنان ءتىل جەتىلدىرۋگە جانە باتىستىڭ اكادەميالىق ستاندارتتارىمەن تانىسۋعا قاتىستى كەنەۋسىز پايدالى اقپاراتقا قول جەتكىزەدى. ينتەرنەت تەحنولوگيالارى دامىعان زاماندا دۇنيەنىڭ قاي بۇرىشىندا وتىرسا دا، تالاپتى، ماقساتشىل ءھام جىگەرلى ادام قالاعان شەت ءتىلىن تەگىن ۇيرەنە الادى. 2001 جىلى پەشاۆاردا كونسۋل بولىپ قىزمەت ىستەپ جۇرگەن ءبىر كوكشەتاۋلىق قازاق ديپلوماتىمەن تانىسىپ، پۋشتۋن ءتىلىن قالاي ۇيرەنگەنىن ءوز اۋزىنان ەستىپ تاڭ قالعان ەدىم. 1980 جىلداردىڭ باسىندا ترانزيستور راديودان داري-پۋشتۋن تىلىندەگى حابارلاردى تىڭداپ، ءوزى قاتارلى اۋعانستاندىق مەكتەپ وقۋشىلارىمەن حات جازىسىپ ءجۇرىپ ۇيرەنىپ العان. كەيىن ول ءبىلىمىن ماسكەۋدە ۇشتاعان. قازىر پۋشتۋنشا سويلەگەندە پەشاۆارلىقتاردى جاڭىلدىرادى. موبيلدىك بايلانىس پەن ينتەرنەت جوق زاماندا وسىنداي دارەجەگە جەتكەن. ەكىنشىدەن، ەل ىشىندە باكالاۆرياتتا وقىپ جۇرگەن كەزدە جاس ستۋدەنتتىڭ انىق قابىلەتى مەن اكادەميالىق الىمى قالقىپ سۋ بەتىنە شىعادى، نەگە جارامدى ەكەنى كورىنەدى، ءارى ءوزىنىڭ دە قاي ماماندىققا بەيىم ەكەنى بايقالادى. اقىل توقتاتىپ، تينەيدجەرلىك ماكسيماليزمى باسىلادى. مىنە، وسى كەزدە بارىپ ماگيسترلىك دارەجەنى ناقتى قاي ماماندىق بويىنشا جالعاستىرىپ، تۇپكىلىكتى قانداي كاسىپكە بەت بۇراتىنى ايقىندالادى. وسى شاقتا ءوزى قالاعان ماماندىققا قاتىستى باتىستىڭ ۇزدىك دەگەن ءبىر ۋنيۆەرسيتەتىنە قۇجات تاپسىرسا بولادى. بۇل جەردە دە گرانت الۋدىڭ ءتۇرلى جولدارى بار، قازاقستاننىڭ پوست-سوۆەتتىك كەڭىستىكتە بالاماسى جوق “بولاشاق” اتتى باعدارلاماسى اۋەلگى نىسانا بولۋى كەرەك. سوسىن بارىپ ۇلىبريتانيا مەن اقش جانە ەۋروپا وداعى ۇكىمەتتەرى مەن جوو-لارى بولەتىن گرانتتاردى كوزدەۋ كەرەك. تالاپتى جاسقا ءبىرى بولماسا، ءبىرى بۇيىرادى. سول سەبەپتى ءوز تۋىستارىمنىڭ بالا-شاعاسىنىڭ 99 پايىزى باكالاۆرياتتى قازاقستاندا وقىدى. ەشبىرىن مەكتەپ بىتىرە سالىپ شەتەل اسۋعا ىنتالاندىرعان ەمەسپىن.

ال اكە-شەشەسى شەتەلدە وقۋ اقىسىن تولەي الاتىن جاستار، البەتتە، باكالاۆر دارەجەسىن بولسىن، ماگيستر دارەجەسىن بولسىن باتىس ەۋروپا مەن سولتۇستىك امەريكادا يەلەنۋگە ەرىكتى. جەكە بايقاعانىم – سوڭعى جىلدارى ءىرى بيزنەس يەلەرى تۇرماق، قازاقستاندىق ورتا داۋلەتتى ادامدار، ءتىپتى شاعىن كاسىپكەرلەر بالالارىن جاپپاي شەتەلگە وقۋعا جىبەرىپ جاتىر. كەيبىر تانىستارىمنىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاننىڭ ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىتۋ مەن چەحيا سياقتى ورتالىق ەۋروپا ەلدەرىندە وقىتۋ قۇنى پاراپار. ءدال وسى چەحيا ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە قاتىستى جەكە كوزقاراسىمدى ايتايىن. بىرىنشىدەن، قازاقستاندىق ستۋدەنت ءبىر جىل ۋاقىتىن دايىندىق كۋرسىندا چەح ءتىلىن ۇيرەنۋگە جوعالتادى. ويتكەنى گەرمانياداعى سياقتى چەحيادا دا مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن ادام سول ەلدىڭ ۋنيۆەرسيتەتىنە تۇسسە، تەگىن وقيدى. ەكىنشىدەن، چەح ءتىلىن ۇيرەنىپ العاسىن ۋنيۆەرسيتەتكە ءتۇسۋ ەمتيحانىن تاپسىرعان كەزدە قازاقستاندىق ابيتۋريەنتتەردىڭ كوپشىلىگى پراگاداعى الەمدىك رەيتينگتە العاشقى 300-ءدىڭ قاتارىنا ارەڭ ىلىنەتىن ارى كەتسە ءۇش-ءتورت دەڭگەيى جوعارى ۋنيۆەرسيتەتكە وتە المايدى. كوبىنە وبلىستىق، يا شاعىن قالالىق ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە تۇسەدى. ونداي جەردە وقىدىڭىز نە، قازاقستاننىڭ ءبىر وبلىسىنداعى جوو-دا وقىدىڭىز نە، ناتيجە بىردەي بولادى. ال پراگاداعى جارتىلاي اعىلشىنشا جوعارى ءبىلىم بەرەتىن بەلگىلى ءۇش-ءتورت ۋنيۆەرسيتەتكە تەگىن ءتۇسۋ – وتە قيىن. ويتكەنى باسەكە كۇشتى. چەحتاردىڭ وزدەرى دە وقىعىسى كەلەدى دەگەندەي:) سول سەبەپتى ءبىر جىل چەح ءتىلىن وقىپ، ءبارىبىر ءوزى قالاعان پراگاداعى ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسە الماعان قازاقستاندىق ابيتۋريەنتتەر اقىلى بولىمىنە ءتۇسىپ جاتادى. كەيبىرىنىڭ اكە-شەشەسى مۇنى دا ماقۇل كورىپ، وزدەرىن ء“بارىبىر اقشاسى قازاقستانمەن شامالاس، ەۋروپادا وقىپ ءجۇر دەگەن اتى بار عوي” دەپ جۇباتادى. ايتكەنمەن قازاقستانداعى ەكى دەۆالۆاتسيادان سوڭ مۇنداعى ورتاشا وتباسىلاردان شىققان ستۋدەنتتەردىڭ ءبىرازى ۇيدەن كەلىپ جاتقان جاردەماقىلارى ەكى ەسەگە ءبىر-اق ازايىپ، قوسىمشا جۇمىس ىستەپ ءجۇر. كەيبىرى – داياشى، كەيبىرى ۆەلو-اربامەن تۋريست تاسيدى، كەيبىرى – دۇكەن ساتۋشىسى. مۇنداي جاعدايدا ءجۇز پايىز جوعارى ءبىلىم الۋعا كۇش سالۋ، زەيىن قويۋ وتە قيىن. بىراق قانداي قيىندىق كورسە دە، مۇنداي ستۋدەنتتەردىڭ سىرتقا شىعىپ، ەل كورىپ، جەر كورىپ، دۇنيەتانىمدارىنىڭ قاتارلاستارىنان الدەقايدا قاتتى كەڭەيگەنى بايقالادى. ۇشىنشىدەن، چەحيادا سول ديپلومعا قول جەتكىزگەننىڭ وزىندە ون-اق ميلليون ادام سويلەيتىن چەح تىلىندە العان ءبىلىمىڭىزدىڭ قولدانۋ اياسى سونشالىقتى كەڭ ەمەس ەكەنىن بايقايسىز. اعىلشىن، يسپان، نەمىس، يا فرانتسۋز تىلدەرىندە العان ديپلوممەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. ال ورتاداعى چەح ءتىلىن ۇيرەتەتىن، ۋنيۆەرسيتەتكە دايىندايتىن دەلدال ورتالىقتارعا ءبارىبىر، ساۋداسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جارناماسىن جاندىرا بەرەدى.

قورىتىندىلاي كەلە ايتارىم، تالابى زور جاس ستۋدەنت دۇنيەتانىمى مەن قابىلەتى ايقىندالىپ، شاما-شارقىن انىق سەزىنۋى ءۇشىن باكالاۆرياتتى قازاقستانداعى ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ بىرىندە وقىعانى ءلازىم. سوسىن بارىپ “قانداي دا ءبىر ماماندىقتى تەرەڭ مەڭگەرەم”، يا بولماسا، “اكادەميالىق سالاعا بەت بۇرام” دەپ نيەتتەنسە، ءوز باعىتى بويىنشا ۇزدىك شەتەل ۋنيۆەرسيتەتىندە ماگيستر اتانۋعا ۇمتىلعانى ابزال. ال “قاي دەڭگەيدە، قاي ەلدە بولسىن، ابيتۋريەنت بالامنىڭ وقۋ شىعىنىن كوتەرە الام” دەيتىن اتا-انا بۇل ماسەلەگە قاتىستى نە قىلارىن ءوزى بىلەدى. مۇنداي باقۋاتتى ادامداردىڭ ءجاسوسپىرىم تۇرماق، 4-كلاستا وقيتىن قارشاداي بالالارىن ۇلىبريتانياداعى جەكە-مەنشىك باي مەكتەپ-ينتەرناتتارعا “ەتى – سەندىردىكى، سۇيەگى – بىزدىكى” دەپ تاپسىرىپ بەرگەندەرىن دە كورىپ ءجۇرمىن. ءار وتباسىنىڭ بيۋدجەتى مەن ستراتەگياسى ارقيلى. قوسىمشا ساۋالدار تۋسا، قولىم تيگەنشە وسى پوستىڭ استىنداعى فورۋمدا جاۋاپ بەرۋگە تىرىسام. بىردەن جاۋاپ جازا الماي جاتسام، جاعدايىمدى ءتۇسىنىپ، عافۋ ەتۋلەرىڭىزدى سۇرايمىن.

Galym Bokashتىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى