|  |  | 

جاڭالىقتار ساياسات

ەلباسى مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسىنا قاتىستى

ەلباسى مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسىنا قاتىستى-دەپ حابارلايدى اقوردا ءباسپاسوز قىزمەتى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ وتىرىستا مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلەسى رەسپۋبليكا دامۋىنىڭ جۇيەلى جانە زاڭدى كەزەڭى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.

– مەن ۇسىنعان بەس ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمانىڭ ءبىرىن ىسكە اسىرۋ ۇكىمەتكە ەكونوميكا سالاسىندا قوسىمشا اتقارۋشىلىق وكىلەتتىكتەر بەرۋدى كوزدەيدى. بۇل ورايدا قورعانىس قابىلەتىنىڭ، سىرتقى ساياساتتىڭ، مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ، كونستيتۋتسيانى قورعاۋدىڭ جانە مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارى اراسىندا ءتيىمدى جۇمىستى قامتاماسىز ەتۋدىڭ نەگىزگى ماسەلەلەرى پرەزيدەنتتىڭ قۇزىرىندا قالا بەرەدى، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

مەملەكەت باسشىسى اۋەل باستان قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ەرەكشە قۇزىرىنا جاتقىزىلعان وكىلەتتىكتەر سانىنىڭ ازاياتىنىنا نازار اۋداردى.

– مىسالى، باعدارلامالاردى بەكىتۋ، ۇكىمەتتەگى كادرلىق وزگەرىستەر ماسەلەلەرى، جاڭا باسقارۋ ورگاندارىن قۇرۋ ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ قۇزىرىنا بەرىلۋى مۇمكىن، – دەپ اتاپ ءوتتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

سونداي-اق قازاقستان پرەزيدەنتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىندە پارلامەنتتىڭ ءرولىن پارمەندى تۇردە كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.

– ءبىزدىڭ جاعدايدا ۇكىمەت جەڭىسكە جەتكەن پارتيادان نەمەسە فراكتسيادان جاساقتالادى. وسىلايشا، كوپتەگەن ماسەلەلەر بويىنشا پارلامەنتتىڭ ۇكىمەتكە قاتىستى ءرولى قايتا قارالۋعا ءتيىس، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

بۇعان قوسا، نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۇرگىزىلىپ وتىرعان رەفورمالار مەن ولاردىڭ ءساتتى ىسكە اسىرىلۋىنا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ماسەلەسىنە ارنايى توقتالدى.

جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى ەلباسىعا مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ جونىندە ازىرلەنگەن ۇسىنىستار تۋرالى باياندادى.

– العا قويىلعان مىندەتكە سايكەس ءۇش باعىت بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەندى.

ءبىرىنشى. كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى قاجەت ەتپەيتىن، مەملەكەت باسشىسىنىڭ زاڭمەن بەلگىلەنگەن وكىلەتتىكتەرىن قايتا ءبولۋ جونىندەگى ۇسىنىستار. بۇعان قاتىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇسىنىستارى جۇيەلەندى. جالپى، ۇسىنىستار الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالا ماسەلەلەرى رەتتەلەتىن وكىلەتتىكتەرگە قاتىستى. ولار –  ەكونوميكانى، قارجىنى، مەملەكەتتىك مۇلىكتى باسقارۋ ماسەلەلەرى، اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىمنىڭ جەكەلەگەن ماسەلەلەرىن شەشۋگە بايلانىستى وكىلەتتىكتەر.

ەكىنشى. جوعارعى سوت پەن باس پروكۋراتۋرا سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ جونىندە ۇسىنىستار بەردى. ولار دا كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى قاجەت ەتپەيدى. بۇل سوت باقىلاۋىن كۇشەيتۋگە، پروكۋرورلاردىڭ ازاماتتىق جانە اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋىن ودان ءارى شەكتەۋگە قاتىستى ۇسىنىستار. بارلىعى سوت-قۇقىقتىق سالا بويىنشا كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردى قاجەت ەتپەيتىن 13 ۇسىنىس جاسالدى.

ءۇشىنشى. جۇمىس توبى كونستيتۋتسيا نورمالارىن تۇزەتۋدى كوزدەيتىن 40-قا جۋىق ۇسىنىستى جەكە قارادى. بۇل ماسەلەدە دەپۋتاتتىق كورپۋس، عىلىمي-ساراپشىلىق قاۋىم بەلسەندىلىك تانىتتى. ەنگىزىلگەن ۇسىنىستار پارلامەنت پەن ونىڭ پالاتالارىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋدى كوزدەيدى، سونىڭ ىشىندە ولار ۇكىمەت قۇرامىن جاساقتاۋعا دا قاتىستى. سونىمەن قاتار ۇكىمەتتىڭ پارلامەنت پەن ونىڭ پالاتالارى الدىنداعى ەسەپتىلىگىن كۇشەيتۋ ۇسىنىلدى.

بۇعان قوسا، ۇكىمەتتىڭ دەربەستىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ جونىندە ۇسىنىستار كەلىپ ءتۇستى. سوت-قۇقىق سالاسىن جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان ۇسىنىستاردىڭ دا ءبىر بولىگى كونستيتۋتسيانى وزگەرتۋ ماسەلەسىمەن بايلانىستى. اتاپ ايتقاندا، ول جوعارعى سوتتىڭ مارتەبەسى مەن فۋنكتسيالارىن ناقتىلاۋ مۇمكىندىگىنە جانە سۋديالارعا قويىلاتىن تالاپتاردى انىقتاۋعا قاتىستى. پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ مارتەبەسى مەن وكىلەتتىگىن انىقتايتىن نورمالارعا تۇزەتۋ ەنگىزۋ ۇسىنىلدى. كونستيتۋتسيالىق باقىلاۋ تەتىگىن جەتىلدىرۋ تۋرالى ۇسىنىستار ەنگىزىلدى.

وسىلايشا، ءسىزدىڭ قاراۋىڭىزعا كونستيتۋتسيانى وزگەرتپەي، زاڭنامامەن  بەلگىلەنگەن وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋدى كوزدەيتىن بازالىق ۇستانىمدار ەنگىزىلىپ وتىر.

سونداي-اق، كونستيتۋتسيا نورمالارىنا ءبىرىنشى كەزەكتە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن كەڭەيتۋگە، سونىمەن بىرگە ۇكىمەتتىڭ دەربەستىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان وزگەرىستەر ەنگىزۋ مۇمكىندىگى جونىندە ۇستانىمدار ازىرلەنىپ، ءسىزدىڭ قاراۋىڭىزعا ۇسىنىلىپ وتىر، – دەدى ءا.جاقسىبەكوۆ.

جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى ز.فەدوتوۆا ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەردىڭ سىندارلى سيپاتىنا توقتالدى.

– ءبىز نەگىزىنەن ۇكىمەت يەلەنۋگە ءتيىستى ۇيىمداستىرۋ-اتقارۋ فۋنكتسيالارىن بەرىپ جاتىرمىز. بۇل – ۇكىمەتتىڭ دە جاۋاپكەرشىلىگى. پارلامەنتتىڭ جۇمىسىنا قاتىستى الساق، ءبىز ءماجىلىستىڭ كوپ جاعدايدا كەلىسىم بەرۋ جونىندەگى وكىلەتتىككە يە ەكەنىن كورىپ وتىرمىز، – دەدى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ پروفەسسورى.

سونىمەن قاتار، جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى م.بەكەتاەۆ پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىگى بەكىتىلگەن نورمالاردى انىقتاۋ جونىندەگى ۇكىمەت جۇرگىزگەن تالداۋدى جاريالادى.

– 11 كونستيتۋتسيالىق زاڭعا، 20 كودەكس پەن 298 زاڭعا تالداۋ جاسالدى. 11 كودەكس پەن 80 زاڭدا پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىگىن بەلگىلەيتىن نورمالار قاراستىرىلعان. ۇكىمەت جۇمىس توبىمەن بىرلەسىپ، مەملەكەت باسشىسىنىڭ وكىلەتتىگىن قايتا ءبولۋ جونىندە 32 ۇسىنىس ازىرلەدى. بۇل ۇسىنىستار كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزبەي-اق، باسقا زاڭدارعا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى كوزدەيدى، – دەدى ادىلەت ءمينيسترى.

سونداي-اق، «قازاقستاننىڭ زاڭگەرلەر وداعى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى جۇرگىزىلگەن تالداۋدىڭ نەگىزىندە بارلىق فيليالداردا تالقىلاۋلار ءوتىپ جاتقانىن ايتتى.

– زاڭگەرلەر قاۋىمى جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمانىڭ وزەكتىلىگى مەن دەر كەزىندە جاسالىپ جاتقانىن ايتىپ، وعان قولداۋ بىلدىرۋدە، – دەدى ر.مۇقاشەۆ.

سونىمەن بىرگە وتىرىستا جۇمىس توبىنىڭ باسقا دا مۇشەلەرى ءسوز سويلەدى.

Related Articles

  • “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    نۇربەك ءتۇسىپحان قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى، زاڭگەر ابزال قۇسپان ازاتتىققا سۇحبات بەرىپ وتىر. استانا، 26 قازان، 2023 جىل قاڭتاردى كىم ۇيىمداستىرعانىن بيلىك بىلە مە، بىلسە نەگە اشىق ايتپادى؟ پارلامەنتتە نەگە قاڭتار بويىنشا تاعى تىڭداۋ وتپەيدى؟ پرەزيدەنت توقاەۆ قاڭتار “توڭكەرىس جاساۋعا ابدەن ماشىقتانعان مامانداردىڭ جەتەكشىلىگىمەن” ۇيىمداستىرىلدى دەدى. ولار كىمدەر؟ ءماجىلىس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى ازاتتىق: ابزال مىرزا، ءسىز – قاڭتار وقيعاسىنا ءبىر تاراپتان ەمەس، جان-جاعىنان قاراۋعا مۇمكىندىك العان ادامسىز. ەڭ الدىمەن سول وقيعاعا تىكەلەي قاتىستىڭىز، جۇرتتى الاڭعا شىعۋعا شاقىردىڭىز. ودان كەيىن قاندى قىرعىندا قاماۋعا الىنعانداردى بوساتۋعا ات سالىسىپ، زاڭگەر رەتىندە دە ارالاستىڭىز. ودان بولەك ءماجىلىس دەپۋتاتى ەسەبىندە دە جاڭا ءبىر راكۋرستان قاراپ وتىرسىز. ايتىڭىزشى، جان-جاعىنان قاراعاندا قاڭتار وقيعاسىندا سىزگە

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە كەيبىر قازاق زيالىلارىنىڭ قازاق ءتىلىن سىناعان پىكىرى تاراپ ءجۇر. ەسىمە ءبىر كەزدەرى قىتاي ينتەلليگەنتسياسىنىڭ قىتاي يەروگليفىن سىناعانى ءتۇسىپ كەتتى. 20- عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندە قىتايدىڭ ءداستۇرلى يەروگليفتەرىن سىناماعان زيالى كەمدە كەم. *** *** *** “يەروگليفتەردە زاماناۋي يدەيالار مەن تەوريالاردى جەتكىزەتىن سوزدىك قور جوق، ءارى ولار زياندى ويلاردىڭ ۇياسىنا اينالادى. ولاردى جويۋدا ۇيات جوق” دەپ جازدى 1918 جىلى قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ءارى جاڭا مادەنيەت قوزعالىسىنىڭ جەتەكشى قايراتكەرى چەن دۋسيۋ (陈独秀). قىتاي يەروگليفىن قاتتى سىناۋشىلاردىڭ قاتارىندا تاعى دا قىتاي كوممۋنيستىك قوزعالىستىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى تسيۋي تسيۋباي (瞿秋白) دە بولعان. ول ءتىپتى 1931 جىلى “قىتاي يەروگليفتەرى شىن مانىندە الەمدەگى ەڭ لاس، ەڭ جەكسۇرىن ءارى ەڭ جيرەنىشتى نارسە. ءتىپتى ورتاعاسىرلىق

  • تۇرسىن جۇمانباي ء«ۇيسىنباي كىتابى»

    تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»

    بۇل داعاندەل، باقاناس ولكەسىنەن شىققان بي ءۇيسىنباي جانۇزاقۇلى حاقىندا قۇراستىرىلىپ جازىلعان كىتاپ. تىڭ تولىقتىرىلعان ەڭبەكتە بولىس الدەكە كۇسەنۇلى، داعاندەلى بولىسىنىڭ باسشىلارى مەن بيلەرىمەن قاتار ءابدىراحمان ءالىمحانۇلى ءجۇنىسوۆ سىندى ايتۋلى تۇلعالار جايلى اڭگىمە قوزعالعان. ولاردىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەكتەرى، بيلىك، كەسىم – شەشىمدەرى، حالىق اۋزىندا قالعان قاناتتى سوزدەرى مەن ءومىر جولدارى، اتا – تەك شەجىرەسى قامتىلعان. سونىمەن قاتار مۇراعات دەرەكتەرىندەگى مالىمەتتەر كەلتىرىلگەن. كىتاپقا ەسىمى ەنگەن ەرلەردىڭ زامانى، ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى تۋرالى جازىلعان كەي ماقالالار، جىر –داستاندار، ۇزىندىلەر ەنگەن. كىتاپ قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان. تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»، - جەبە باسپاسى، شىمكەنت قالاسى.134 بەت تولىق نۇسقاسىن تومەندەگى سىلتەمە ارقىلى وقي الاسىز. ءۇيسىنباي كىتاپ kerey.kz

  • زەلەنسكيدىڭ “جالعىز سەنەرى ءارى وڭ قولى”. اندرەي ەرماك كىم؟

    زەلەنسكيدىڭ “جالعىز سەنەرى ءارى وڭ قولى”. اندرەي ەرماك كىم؟

    رەي فەرلونگ اندرەي ەرماك (سول جاقتا) پەن ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكي (وڭ جاقتا). 2019 جىل. اندرەي ەرماك ۇشاقتان تۇسە سالا ءوزىنىڭ باستىعىن قۇشاقتادى. 2019 جىلى قىركۇيەكتە پرەزيدەنت زەلەنسكيمەن جىلى جۇزدەسۋ جاڭادان باستالىپ كەلە جاتقان ساياسي سەرىكتەستىكتىڭ باسى ەدى. بۇل – ەرماكتىڭ رەسەي تۇرمەسىندە وتىرعان 35 ۋكراينالىقتى ماسكەۋدەن الىپ كەلگەن ءساتى. ال 2020 جىلى ەرماك زەلەنسكي اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى بولدى. بىراق ۋكرايناداعى جەمقورلىق شۋىنان كەيىن ونىڭ قىزمەتىنە جۇرتتىڭ نازارى اۋدى. سەبەبى ەرماك ۋكراينا ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمىنا بولىنگەن قارجى جىمقىرىلعان كوررۋپتسيا سحەماسىندا نەگىزگى رولدە بولعان دەگەن اقپارات تاراعان. بىراق تەرگەۋشىلەر بۇل جايتتىڭ جاي-جاپسارىن تولىق اشقان جوق. ەرماكتىڭ ءوزى ازاتتىقتىڭ ۋكراينا قىزمەتىنىڭ رەسمي ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرگەن جوق. سونىمەن زەلەنسكيدىڭ كەڭسەسىن باسقارىپ وتىرعان ەرماك كىم؟ تەلەۆيدەنيەدەن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: