Өндіріс пен өңдеу аз, ал алыпсатарлық алысқа апармайды
kerey.kz
Мәжілістегі «Халық коммунистері» фракциясынан депутат Айқын Қоңыров
Ұлттық экономика министрі Руслан Дәленовке сауал жолдап, ШОБ-тың бүгінгі таңдағы
ахуалына қарағанда шағын және орта кәсіпкерлік субьектілерінің саны былтырғымен
салыстырғанда 10 пайызға артқаны кәсіпкерлік белсенділіктің артқаны емес, өзін өзі
қамтитындарды есепке алудың артқанының нәтижесі ғана екенін айтқан. Сонымен бірге
депутат біздегі ШОБ-тың 35 пайызы алыпсатарлықпен айналысатындар, ал дамыған
елдерде оның үлесі 25 пайыздан аспайтынын көрсеткен. Өңдеу кәсіпкерлігі саласында
еңбек ететіндердің үлесі бізде 3 пайыздан аспайтын көрінеді, ал көптеген елдерде
бұлардың үлесі 20-25 пайыздан кем емес. Депутаттың ойынша бұл біздің ЖК-
ларымыздың елдің экономикасының дамуына қосып жатқан өзіндік үлесінің төмен екенін
көрсетеді. «ШОБ- тың негізгі бөлігі өздері түк өндірмей, тек шетелдік өнімдердің бағасын
өсіре сатумен айналысып жатса – мұны экономикалық ахуалдың жақсарғаны деп айтуға
болмайды», дейді А.Қоңыров.
Сайып келгенде, депутат мемлекеттің шағын және орта бизнесті қолдауы тек
арзандатылған несие берумен шектелмеуі керектігін айтқан. Бұл ШОБ-ты дамыту емес,
тек жұмыс орындарын азайтпай сақтаудың амалдары ғана. Сондықтан депутат үкіметке
ШОБ-ты жаңа деңгейге көтеретін тиімді шаралар әзірлеуді ұсынып, көбінесе, көз
бояушылық үшін жасалатын статистикалық деректерге сүйеніп, алдағы жоспарлар мен
болжамдарды жасамау керектігін, сонымен бірге ШОБ-тың ІЖӨ-дегі үлесін 50 пайызға
дейін арттыру бағытында қандай жоспарлар бар екенін айтып беруді сұраған.
Осы сауалға жуырда Ұлттық экономика министрінің орынбасары
М.Жүнісбекованың атынан жауап келді. Онда депутаттың көрсеткен мәселелері ұзақ
қайталанып, кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдауға бөлінген қаражат «Бизнестің жол
картасы-2020» мемлекеттік бағдарламасы арқылы іске асырылуда екені айтылған.
Бағдарлама іске асырыла бастаған 5 жылда (2014 жылдан бастап 2018 жылға дейін)
республикалық бюджеттен 254 млрд. теңге бөлініп, ол 16 мың ШОБ субъектілерін
қаржыландыруға; 20 мыңнан астам кәсіпкерді оқытуға; 7,7 мың жұмыс орындарын
құруға; 2,2 трлн. теңгеге өнім өндіруге; жыл сайын 178 млрд. теңге көлемінде салықтық
түсімдер алуға мүмкіндік бергені айтылған. «Бөлінген қаражаттың 68 млрд. теңгесі немесе
26,7% фабрикаларға, зауыттарға және ШОБ өндірістік объектілеріне жеткіліксіз
инфрақұрылымды тартуға бағытталды. Қаражаттың қалған бөлігі кредиттерді
кепілдендіруге, гранттар беруге, микрокредиттерге, кәсіпкерлерді оқытуға және
консультациялық қызметтер көрсетуге жұмсалды. Осы жылдары бөлінген қаражат 100%-
ға игерілді. Мемлекеттік бағдарламаның құралдарына сұраныс өте жоғары деңгейде
екенін атап өту қажет» дейді жауап.
«Бағдарламаның екінші бағыты шеңберінде қалалардағы және моноқалалардағы
қолдау құралдарын әкімшілендіру. 2017 жылдан 2018 жылға дейін осындай қалаларды
микрокредиттеуге 28,1 млрд. теңге бөлінген, оның 19,3 млрд. теңгесі игерілді. Бұл
барлығы 1764 микрокредит, қалған 8,8 млрд. теңге 2019 жылғы кредиттеуге бағытталатын
болады».
Одан әрі жауапта Үкімет пен Ұлттық Банктың кәсіпкерлік субъектілерін
қаржыландыруды қамтамасыз ету жөніндегі бірлескен іс-қимыл жоспарлары бойынша
Ұлттық Қордан 200 млрд. теңге көлемінде бөлінген қаражат шеңберінде жалпы кредит
сомасы 523,9 млрд. теңге болған 2,4 мың жоба қаржыландырғаны айтылған. «Осы
шаралардың арқасында 2014-2017 жылдар аралығында 156 мың жұмыс орындары
сақталып, 17 360 жаңа жұмыс орындары ашылды. 2,4 трлн. теңгеге өнім өндіріліп,
салықтық түсімдер – 169,6 млрд. теңгені құрады» делінген жауапта.
Орыста «Вашими бы устами да мед пить» деген бір мәтел бар. Шынымен ШОБ-
тың дамуы осы айтылғандардай болса оның үлесі ЖІӨ-де неге көбеймей жатқанын білу
қиын. Оған неге ешкім сарап жасамайды? Сарап жасаса дамымай жатқанның себебі
табылмас па еді? Депутат А.Қоңыровтың алыпсатарлықпен айналысып жатқандар көп, ал
өндіріспен, өңдеумен айналысатындар неге аз деген сұрағына да нақты жауап айтылмаған.
С.ЕЛЕУ, сарапшы
kerey.kz
Пікір қалдыру